Σε ένα μνημείο του ελληνικού λόγου, το "δικό μας μνημείο", όπως το χαρακτηρίζει, επιστρέφει από σήμερα ο σκηνοθέτης Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, παρουσιάζοντας σήμερα και αύριο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, τον Κοινό λόγο της Έλλης Παπαδημητρίου.
Πρωταρχικό υλικό γι' αυτήν την παράσταση οι προφορικές μαρτυρίες που συγκέντρωσε η συγγραφέας Έλλη Παπαδημητρίου, Σμυρνιά στην καταγωγή, από Μικρασιάτες πρόσφυγες, όσο χρόνο δούλευε στην Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων. Υλικό που στη συνέχεια εμπλουτίστηκε, παρακολουθώντας την ελληνική ιστορία και καταγράφοντας τη βιωμένη εμπειρία μέχρι την Κατοχή, τον Εμφύλιο και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια...
Από αυτόν τον όγκο υλικού, που εκδόθηκε σε τρεις τόμους, ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος επέλεξε να αποδώσει σκηνικά τη φωνή των γυναικών, αποδίδοντας τον λόγο των κοινών ανθρώπων, που συναρμολογεί την εποχή τους και το κλίμα της, ζωντανεύοντας ατομικές και συλλογικές μνήμες που φωτίζουν διαφορετικά την ιστορία της χώρας και προσφέρουν μια λοξή ματιά στο παρόν της.
Βασισμένος σε αυτές τις γυναικείες αφηγήσεις, παρουσίασε μια πρώτη θεατρική εκδοχή του Κοινού λόγου πριν από 15 χρόνια, εγκαινιάζοντας έτσι τον χώρο του Θεάτρου του Νέου Κόσμου, που τότε δεν ήταν παρά μια παλιά αποθήκη και μια αυλή με ένα πηγάδι στην άκρη της. Σε αυτήν την αυλή, μαζί με έναν γυναικείο θίασο πέντε ηθοποιών (Ανθή Ανδρεοπούλου, Όλγα Δαμάνη, Μαρία Κατσανδρή, Τζίνη Παπαδοπούλου, Σούλα Αθανασιάδου) "αναζητούσαμε τα κατάλληλα θεατρικά μέσα για να ζωντανέψουμε αυτό τον λόγο, που όσο κι αν είναι κοινός διέπεται από καλλιτεχνικούς κανόνες καλά κρυμμένους, γι' αυτό και πιο αυστηρούς", σημειώνει ο σκηνοθέτης.
Σήμερα, σε αυτήν τη νέα εκδοχή, τη θέση της αυλής και του πηγαδιού, που δεν υπάρχουν πια, παίρνει ένα λευκό αφαιρετικό σκηνικό, με μερικούς λευκούς πάγκους, πίσω από τους οποίους δεσπόζει ένα σύγχρονο μνημείο, κατασκευασμένο από τον Αντώνη Δαγκλίδη, ένας τοίχος καλυμμένος από φωτογραφικά πορτρέτα, ασπρισμένα κι αυτά από τον χρόνο, πρόσωπα άγνωστα μα οικεία, από αυτά που μνημείωσε ο φωτογραφικός φακός στη συλλογική μας μνήμη.
Πέντε γυναίκες ηθοποιοί και πάλι θα βρεθούν μπροστά του, η Λυδία Κονιόρδου και η Ελένη Κοκκίδου, η Ελένη Ουζουνίδου, η Τάνια Παλαιολόγου και η Μαρία Κατσανδρή, η μόνη που έρχεται να συνδέσει τη σημερινή παράσταση με εκείνην του 1997. Μιλούν, τραγουδούν, αφηγούνται, συνθέτουν με όλους τους τρόπους του ανθρώπινου λόγου τις κοινές εμπειρίες, τα βάσανα και τις χαρές της ζωής που έζησαν, χωρίς μίσος για τους "αίτιους". Ο πόνος τους γίνεται τραγούδι, γίνεται έπος, γίνεται παραμύθι, για να θυμίσει σε όλους πως όταν έφτασαν διωγμένοι εδώ αντιμετωπίστηκαν σαν ξένοι, με την ίδια καταφρόνια που αντιμετωπίζονται από τη σημερινή ελληνική κοινωνία κάποιοι άλλοι ξένοι...
Η παράσταση του Θεάτρου του Νέου Κόσμου, μετά την παρουσίασή της σήμερα και αύριο στην Πειραιώς 260, θα περιοδεύσει σε όλη τη χώρα, με πρώτους σταθμούς, μεταξύ άλλων, το Θέατρο Βράχων του Βύρωνα (27/6), το Βεάκειο (1/7), το Θέατρο Πέτρας (2/7), την Ηλιούπολη (3/7), τη Ρεματιά στο Χαλάνδρι (4-5/7) και το Αττικό Άλσος (6/7).
