Οι σοβαρές ανατιμήσεις στο ρεύμα φαίνεται πως επανέρχονται στην καρδιά του καλοκαιριού, όπως συμβαίνει τα τελευταία τουλάχιστον τρία χρόνια την ίδια περίοδο, με τη χονδρεμπορική αγορά να ανεβαίνει έναντι του προηγούμενου διαστήματος και μεγάλες αυξήσεις να μετακυλίονται στα τιμολόγια λιανικής, επιβαρύνοντας υπέρμετρα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι ανατιμήσεις αυτές, στην κορύφωση της θερινής ζήτησης και της τουριστικής σεζόν που συνοδεύεται συνήθως από ισχυρούς καύσωνες, από το 2024 και μετά αποδίδονται από την κυβέρνηση Ν.Δ. και την αγορά αποκλειστικά στις αδυναμίες των ευρωπαϊκών ηλεκτρικών διασυνδέσεων που επιβαρύνουν ανισόρροπα τις αγορές της ΝΑ Ευρώπης, ενώ δεν τίθεται κανένα θέμα για τη λειτουργία της εγχώριας αγοράς.
Ο φετινός Ιούλιος έδειξε εξαρχής τα δόντια του με τις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας να επιστρέφουν σε τριψήφια νούμερα, φτάνοντας ακόμα και σε επίπεδα ρεκόρ πολλών μηνών (169,11 ευρώ την 1η Ιουλίου). Με βάση τη μέχρι στιγμής πορεία της αγοράς (1-10 Ιουλίου) η μέση χονδρεμπορική τιμή ανέρχεται σε 113,16 ευρώ ανά μεγαβατώρα, αυξημένη κατά σχεδόν 22%, έναντι της αντίστοιχης του Ιουνίου (92,93 ευρώ/μεγαβατώρα). Η πορεία αυτή προϊδεάζει για σημαντικές αυξήσεις στα οικιακά (και επαγγελματικά-επιχειρηματικά) τιμολόγια του Αυγούστου.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται
Οι πρώτες αυτές σημαντικές αυξήσεις της περιόδου δείχνουν ότι πιθανότατα έχουμε μπροστά μας εξελίξεις όπως εκείνες των προηγούμενων δύο ετών, με υψηλές τιμές τουλάχιστον τον Ιούλιο που μετακυλίονται στα τιμολόγια λιανικής του Αυγούστου, ενώ επανέρχονται τα περί ενδεχόμενης μίνι περιφερειακής κρίσης, με τις προβληματικές ηλεκτρικές διασυνδέσεις στη «γειτονιά» μας να αναδεικνύονται και πάλι στο μείζον ζήτημα.
Θυμίζουμε ότι το καλοκαίρι-φωτιά του 2024, με τις ακραία υψηλές τιμές, η κυβέρνηση «αναθεμάτιζε» τις ανεπαρκείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ειδικότερα αναφερόταν αποκλειστικά και μόνο στους τεχνικούς περιορισμούς των δικτύων μεταφοράς που απομόνωσαν τη ΝΑ Ευρώπη από την Κεντρική Ευρώπη. Σε αυτή τη λογική εγκαλούσε την Ε.Ε. ζητώντας παρέμβαση, ενώ αγνοούσε προκλητικά τα καμπανάκια από παράγοντες τις αγοράς για τις υψηλές προσφορές των συμμετεχόντων σε συγκεκριμένες ώρες, που στην ουσία εκμεταλλεύονταν υπέρ της κερδοφορίας τους την περιφερειακή αυτή κρίση. Τελικά, προχώρησε σε μια αμελητέα επιδότηση της τάξης του 1,6 λεπτού ανά κιλοβατώρα στα κυμαινόμενα τιμολόγια του Αυγούστου 2024.
Πέρυσι τον Ιούλιο, όταν οι τιμές έπαιρναν ξανά την ανιούσα, η κυβέρνηση απέδωσε για ακόμα μία φορά την ακρίβεια στο ρεύμα αποκλειστικά στις δυσλειτουργίες των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στην περιοχή, αλλά παραπέμποντας πλέον για λύσεις στη νεόκοπη τότε task force για την ενεργειακή ένωση στην Ε.Ε. αφού «προς το παρόν δεν διαθέτουμε μια καλά λειτουργούσα ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας», δείχνοντας προφανώς την Ε.Ε, αφού μάλλον θεωρεί ότι η εγχώρια αγορά λειτουργεί ρολόι... Σημειώνεται ότι τον περσινό Ιούλιο η συγκεκριμένη νεοσύστατη ομάδα -που αποτελεί μια άτυπη ρύθμιση χωρίς νομική εντολή και δεν συμμετέχει σε επίσημες διαδικασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή του Συμβουλίου- είχε προχωρήσει σε τηλεδιάσκεψη... Πέρυσι όμως από την άνοιξη οι προμηθευτές παρά τη σημαντική πτώση των χονδρεμπορικών τιμών των προηγούμενων μηνών είχαν επιβάλει αυξήσεις στα τιμολόγια ρεύματος «προληπτικά» αναμένοντας μια νέα, καλοκαιρινή κρίση (όπως του 2024), που εντέλει δεν ήρθε.
Σημειώνεται ότι με μέση χονδρεμπορική τιμή στα 135,19 ευρώ/μεγαβατώρα (ή 13,519 λεπτά/κιλοβατώρα) τον Ιούλιο 2024 και στα 100,57 ευρώ/μεγαβατώρα (ή στα 10,057 λεπτά) τον Ιούλιο 2025, το αντίστοιχο ειδικό-πράσινο τιμολόγιο (που παραμένει το πολυπληθέστερο) διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 16,61 λεπτά/κιλοβατώρα (χωρίς την επιδότηση) τον Αύγουστο 2024 και στα 18,8 λεπτά/κιλοβατώρα τον Αύγουστο 2025 - σοβαρές ανατιμήσεις που ανέδειξαν και πάλι τη διεύρυνση της ψαλίδας μεταξύ χονδρεμπορικής και λιανικής.
Η αγορά στο απυρόβλητο
Για τη λειτουργία της αγοράς ούτε λόγος από την κυβέρνηση και τις αρμόδιες Αρχές, αν και στα βασικά ευρήματα μελέτης του Οργανισμού της Ε.Ε για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) που δημοσιοποιήθηκε το περασμένο φθινόπωρο και αφορούσε την έκρηξη των τιμών το καλοκαίρι 2024 ήταν η διερεύνηση χειραγώγησης της αγοράς ή κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και των συμπεριφορών των παικτών που υποβάλουν προσφορές, καθώς και η ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά. Σημειώνεται ότι το καλοκαίρι του 2024 καταγράφηκαν πολυάριθμα περιστατικά ιδιαίτερα υψηλών τιμών στην αγορά επόμενης ημέρας στη ΝΑ Ευρώπη, που έφτασαν μέχρι και σχεδόν στα 1.000 ευρώ/μεγαβατώρα, ειδικά τις βραδυνές ώρες στην ελληνική αγορά.
Στα βασικά συμπεράσματα του Οργανισμού αναφερόταν ότι οι συμπεριφορές υποβολής προσφορών αλλάζουν όταν η αγορά είναι «σφιχτή», συμβάλλοντας σε υψηλές τιμές, ενώ οι αλλαγές στους παράγοντες επηρεάζουν σημαντικά τις τιμές της αγοράς, ειδικά όταν αυτή είναι «σφιχτή». Αυτό, όπως τονιζόταν, υποδηλώνει ότι η άσκηση ισχύος (συμμετεχόντων) στην αγορά γίνεται πιο κερδοφόρα σε τέτοιες περιπτώσεις.
Πέρα από τη σημασία της ολοκλήρωσης της αγοράς που προωθεί τον διασυνοριακό ανταγωνισμό, που από το 2024 αποτελεί το μοναδικό επιχείρημα της ελληνικής κυβέρνησης για την ακρίβεια και εμφανίζεται ως ο αποκλειστικός υπαίτιος για τις εκρήξεις των χονδρεμπορικών τιμών που μετακυλίονται στους καταναλωτές και θα μπορούσε να μετριάσει -αλλά όχι να εξαλείψει- τον αντίκτυπο των ακραίων τιμών, ο ACER κατέληγε στις εξής συστάσεις:
- Περαιτέρω ανάλυση από τις εθνικές ρυθμιστικές Αρχές και τις Αρχές ανταγωνισμού σχετικά με το αν η ισχύς στην αγορά χρησιμοποιήθηκε για χειραγώγησή της ή για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης (π.χ. με τη μορφή παρακράτησης δυναμικότητας).
- Περαιτέρω ενίσχυση προσβάσιμων, υψηλής ποιότητας, δημόσια διαθέσιμων δεδομένων για την αύξηση της διαφάνειας της αγοράς και εξέταση και άλλων μέτρων που έχει προτείνει ο ACER σε σχετικές μελέτες του.
