Εκκινώντας από την τυπική alternative κιθαριστική ποπ του ντεμπούτου τους του '03 οι Film δεν έχουν σταματήσει – αν και με έναν ήρεμο, σχεδόν «διακριτικό» τρόπο – να μας εκπλήσσουν ευχάριστα. Ετσι αφού το «Persona» ήταν το καταστάλαγμα και η σαγηνευτική ωρίμανση του ως τότε ύφους τους τώρα, πέντε ολόκληρα χρόνια μετά, ο τέταρτος δίσκος τους «Eclipse» έρχεται να αιφνιδιάσει για μιαν ακόμα φορά. Και στο «Eclipse» οι Film μένουν πιστοί στην αμεσότητα της ποπ αλλά, κάνοντας μια λίαν απροσδόκητη στροφή, βυθίζονται βαθιά, πολύ βαθιά στην ηλεκτρονική παράδοση του ιδιώματος που αγαπούν, κατά κύριο λόγο της δεκαετίας του '80 αλλά όχι αποκλειστικά. Το αποτέλεσμα έχει ένα φουτουριστικό μα συνάμα και ακαθόριστα οικείο χαρακτήρα φέρνοντας μας προσωπικά στο νου την ατμόσφαιρα της κλασικής, ιστορικής αμερικανικής τηλεοπτικής σειράς «μελλοντολογικής φαντασίας» «The Twilight Zone». Το αθηναϊκό συγκρότημα μας μίλησε για τη νέα δουλειά του και, με αυτή την αφορμή, για το πως το παρελθόν διαμορφώνει το παρόν το οποίο με την σειρά του προοιωνίζεται το μέλλον διανθίζοντας τον λόγο τους – όπως άλλωστε και την μουσική τους – με τόσες πολλές...κινηματογραφικές αναφορές ώστε να κάνουν το όνομα τους όχι απλά δικαιολογημένο αλλά κυριολεκτικά αυτονόητο!
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Επειδή έχετε αλλάξει αρκετές φορές μέλη και μας έχετε μπερδέψει λίγο, ποια είναι η τωρινή σύνθεση σας;
Έχουμε συνεργαστεί κατά καιρούς με διάφορους μουσικούς που μας έχουν βοηθήσει σε συναυλίες ή ηχογραφήσεις, όχι όμως σαν μέλη όπως και ως φωνή δεν υπήρξε ποτέ κάποιο μόνιμο μέλος πλην της Εtten. Σε αυτό το album είμαστε και πάλι τρίο, το ίδιο ακριβώς line up όπως και στο «Persona». Για διάφορους λόγους δεν προέκυψε το κατάλληλο timing και συνθήκες ώστε να δουλέψουμε μαζί με την Etten, άλλωστε το υλικό αυτή τη φορά είχε πιο instrumental κατεύθυνση αλλά φυσικά είναι κάτι που μπορεί να ξανασυμβεί μελλοντικά.
Το συγκρότημα υφίσταται κανονικά, με συναυλίες κ.λπ. ή οι Film είναι πλέον ένα καθαρά στούντιο project;
Οι Film ήταν και παραμένουν ένα live συγκρότημα. Ο λόγος που δεν έχουμε εμφανιστεί ζωντανά εδώ και τρία χρόνια είναι απλά επειδή δεν είχαμε κάτι νέο να παρουσιάσουμε. Για μεγάλο διάστημα δουλεύαμε το υλικό του «Eclipse» και πλέον είμαστε έτοιμοι και ανυπομονούμε να το παρουσιάσουμε ζωντανά!
Έχετε βάλει κάτι σαν στοίχημα με τους εαυτούς σας να είναι κάθε δίσκος τόσο διαφορετικός από τον προηγούμενο; Τέσσερις έχετε κυκλοφορήσει ως τώρα και άλλες τόσες φορές έχει συμβεί...
Είναι σίγουρα στόχος μας να μην επαναλαμβανόμαστε, να μην μένουμε δημιουργικά στάσιμοι. Η διαδικασία για να επιτευχθεί αυτό όμως είναι εντελώς υποσυνείδητη, ποτέ δεν συζητήσαμε για το ότι το νέο υλικό πρέπει να ακουστεί έτσι ή αλλιώς. Οι όποιες αλλαγές στον ήχο μας προκύπτουν από μιαν αυθόρμητη διάθεση για πειραματισμό και προσέγγιση της δημιουργικής διαδικασίας με διαφορετικούς τρόπους.
Αυτή τη φορά όμως η διαφορά είναι σχεδόν δραματική, πού πήγε η κιθαριστική ποπ με την οποία, παρά τους περισσότερους από έναν τρόπους προσέγγισης της, σας είχαμε ταυτίσει εξαρχής; Εξαφανίστηκε για πάντα;
Αν μπορούμε να πούμε ότι ο κιθαριστικός ήχος είναι το safe zone της μπάντας η αλλαγή προέκυψε γιατί θέλαμε να κάνουμε κάτι πέραν από αυτό. Δεν είναι ότι πήραμε κάποια απόφαση «να τελειώνουμε με τις κιθάρες» αλλά ούτε φοβηθήκαμε να απομακρυνθούμε από τον προηγούμενο ήχο μας ώστε να μην μετακινηθούμε από αυτό με το οποίο μας έχει ταυτίσει ο κόσμος. Μπορεί να είναι ένα διάλειμμα από τις κιθάρες ή και οριστική αλλαγή, δεν ξέρουμε ακόμα, για την ώρα πάντως δεν νιώθουμε να μας λείπουν!
Και πως προέκυψε αυτή η ξαφνική έλξη για τα ηλεκτρονικά και όχι για παράδειγμα για μια πιο rock κατεύθυνση;
Ενώ ασχολούμαστε με ηλεκτρονικά όργανα από το πρώτο album ή ακόμα και προσπαθούσαμε να αναπαράγουμε κιθαριστικά κάποιες ηλεκτρονικές ιδέες σαν ήχος παρέμενε «παρθένος» για εμάς. Ουσιαστικά είναι η πρώτη φορά που παίζουμε με βασικά όργανα τα synthesizers, vocoders και γενικότερα με αναλογικούς ηλεκτρονικούς ήχους. Χωρίς να είμαστε απολύτως αρχάριοι σε αυτά πρόκειται για «ζωντανά» όργανα, ηχητικά ανεξάντλητα και με προσωπικότητα και μας ενδιέφερε να πειραματιστούμε από το μηδέν σε αυτήν την «περιοχή». Μας βοήθησε πολύ σε αυτό ο παραγωγός μας Χρήστος Λαϊνάς και με τον οποίο είχαμε κοινή αντίληψη για την κατεύθυνση του album.
Υπήρξαν κάποια συγκεκριμένα ονόματα που σας επηρέασαν για αυτή την απρόσμενη μεταστροφή; Προσωπικά ας πούμε μας θυμίσατε πολύ...Daft Punk!
Πράγματι και πέραν από τους Daft Punk έχουμε αδυναμία στην γαλλική ηλεκτρονική σκηνή (το ρεπερτόριο των εταιρειών Ed Bangers, Record Makers κ.ά). αλλά και σε καινούργιες, πιο πειραματικές εκδοχές της. Αλλά οι κύριες αναφορές μας πάνε πιο πίσω, στις δεκαετίες του '80 και του '70. Βασική επιρροή μας είναι ο Βαγγέλης Παπαθανασίου και ιδιαίτερα τα παλαιότερα albums του, ξεχωρίζοντας το αναλογικό και «απόκοσμο» masterpiece που είναι το soundtrack του «Blade Runner». Γενικά είναι ένας συνδυασμός μουσικής με πιο συγκεκριμένο concept από όσο ό,τι κινείται στο mainstream όπως των Kraftwerk, Jean Michel Jarre, Space, κάποιων soundtracks του Giorgio Moroder αλλά και του John Carpenter, ακόμα και του Ennio Morricone – αν και φυσικά αυτά δεν είναι και τόσο ηλεκτρονικά! - ενώ τρέφουμε μεγάλη εκτίμηση και για την ηλεκτρονική ποπ της δεκαετίας του ‘80, τους Eurythmics, Pet Shop Boys, Alphaville και τόσους άλλους.
Αγαπάτε τόσο πολύ την δεκαετία του '80; Και καλά ίσως τον ήχο της αλλά το κιτς της δεν σας ενοχλούσε;
Ηχητικά ήταν μια επαναστατική εποχή λόγω των synthesizers και παρ' ότι εξελίχθηκε στο σημερινό mainstream η ποπ μουσική τότε είχε πολύ μεγάλη αξία. Γενικά ήταν μια πιο απελευθερωμένη εποχή μέσα στην υπερβολή της. Υπήρχε μια γενικότερη «διαστημική» τάση και ταυτόχρονα μια αθωότητα, βλέπεις σκηνές από το πρώτο «Rock In Athens» στο Καλλιμάρμαρο το ‘85 και διαπιστώνεις πόσο πιο αυθόρμητα ήταν τα πράγματα. Ακόμα και στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας όπως το «Blade Runner» υπήρχε ένας ρομαντισμός, ανεξάρτητα από το ότι αν παρουσίαζαν ένα «σκοτεινό» μέλλον, στο μυαλό μας ο φουτουρισμός παραμένει σαν έννοια έτσι όπως διαμορφώθηκε και εκφράστηκε εκείνη την εποχή.
Τελικά είναι ένα νοσταλγικό album ή «μεταμφιεσμένο» σε τέτοιο;
Είναι νοσταλγικό αλλά όχι με την έννοια της αναβίωσης. Υπάρχουν στοιχεία ποπ φόρμας τα οποία όμως είναι τοποθετημένα σε μια πιο σκοτεινή ατμόσφαιρα. Κυριαρχούν περισσότερο οι «επικοί» ήχοι των αναλογικών synths που εμπεριέχουν μιαν ιδιότυπη νοσταλγία καθώς παραπέμπουν σε μουσικά θέματα ταινιών επιστημονικής φαντασίας. Είναι λοιπόν ένας συνδυασμός αμφοτέρων αλλά και με έναν noir ρομποτικό ρομαντισμό, θέλαμε ο δίσκος να έχει έναν κατά το δυνατόν...«εξωγήινο» χαρακτήρα!
Οι εμπνεύσεις για τους στίχους σας παραμένουν ίδιες ή όχι; Υπάρχουν για παράδειγμα αυτή τη φορά λιγότερα προσωπικά και περισσότερα τραγούδια με κοινωνική θεματολογία;
Δεν δίναμε ποτέ τόση σημασία στο νόημα των στίχων όσο στην αίσθηση που άφηναν οι λέξεις, ακόμα και ρυθμικά. Υπάρχουν τραγούδια για τα οποία δεν έχουμε ιδέα για τί ακριβώς μιλάμε, συνήθως γράφουμε πρώτα την μουσική οπότε σε κάποια κομμάτια «ακούς» τις λέξεις να έρχονται εκ των υστέρων. Στο «Eclipse» υπάρχει μια μεγαλύτερη διάθεση φαντασίας, δεδομένης και της μουσικής αλλά σίγουρα μια τέτοια διαδικασία λειτουργεί υποσυνείδητα, δεν αναρωτιέσαι γιατί το έγραψες αλλά σίγουρα κάτι θέλεις να πεις και αντίστοιχα ο ακροατής κάτι θέλει να «διαβάσει» μέσα σε αυτό.
Το «Star Wars» αναφέρεται απλά στην ομότιτλη ταινία, ίσως και ως φόρος τιμής ή είναι κάτι διαφορετικό και περισσότερο;
Αρχίσαμε να δουλεύουμε αυτό το κομμάτι το 2004 και ο «τίτλος εργασίας» του ήταν «Star Wars» γιατί τότε είχε κάτι από την δυσοίωνη σκοτεινή ατμόσφαιρα της ταινίας. Δέκα χρόνια μετά και αν και η αρχική σύνθεση άλλαξε πάρα πολύ η αγάπη μας για τον sci-fi κινηματογράφο παραμένει και αυτή η αισθητική είναι εμφανής σε όλο το album οπότε κρατήσαμε τον ίδιο τίτλο.
Θεωρούμε το τελευταίο τραγούδι του δίσκου, το «Waltz», ίσως το καλύτερο και σίγουρα το πλέον ολοκληρωμένο σας ως τώρα, μιλήστε μας λίγο για αυτό.
Είναι και από τα δικά μας αγαπημένα στο album, ένα μηχανικό και μοναχικό blues απόδρασης. Κάτι σαν ένα τοπίο της Ισλανδίας όπου επικρατεί ησυχία και ξαφνικά συμβαίνει ένα ξέσπασμα, υπάρχει μια εκτονωτική διάθεση ή ακόμα και σαν σκηνή από το «Into The Wild» όπου ο ήρωας έχει εγκαταλείψει τον συμβατικό τρόπο ζωής και έχει απομονωθεί στη άγρια φύση αφήνοντας πίσω του τα πάντα.
Τα τραγούδια με πολιτικό περιεχόμενο δεν σας ενδιαφέρουν λοιπόν καθόλου; Δεν σας έχει αγγίξει αυτή η σύνθετη κρίση;
Πέραν από το ότι δεν θα μας ταίριαζε κάτι τέτοιο δεν πιστεύουμε και τόσο στη μουσική με πολιτικό περιεχόμενο, θεωρούμε ότι η τέχνη ούτως ή άλλως λειτουργεί «πολιτικά», με την έννοια ότι πρόκειται για ανθρώπινη αξία και έκφραση, προωθεί την διαφορετικότητα, την ανοχή, έναν πιο ελεύθερο τρόπο ζωής και τόσα άλλα. Ίσως μόνο στο «Produkt», χωρίς και πάλι να είναι απόλυτα ξεκάθαρο, υπάρχει μια δόση ειρωνείας απέναντι στις εικόνες τις «μοντέρνας» εποχής. Παρόλα αυτά το να εξακολουθείς να παίζεις μουσική και να κυκλοφορείς δίσκους, ειδικά μέσα σε αυτή την συνολικά πολύ άσχημη κατάσταση, είναι ήδη μια μορφή πολιτικής έκφρασης, πόσο μάλλον όταν ποτέ δεν υπήρχε μια σοβαρή πολιτική για να σε στηρίξει σε αυτό.
Και η αναπόφευκτη δύσκολη ερώτηση, πόσο εύκολο ή και εφικτό ακόμα είναι να παιχτεί ζωντανά ένας τόσο ηλεκτρονικός δίσκος;
Ίσως δίνει την αίσθηση «στουντιακού» δίσκου αλλά φτιάχτηκε πρωτίστως ζωντανά. Όλοι οι ήχοι είναι παιγμένοι με αναλογικά synths, δηλαδή vintage ηλεκτρονικά όργανα, δεν «στήθηκε» ηχητικά σε έναν υπολογιστή. Η δυσκολία ίσως βρίσκεται στο ότι θα παίξουμε πρώτη φορά ζωντανά με synthesizers, κάποια μέρη με drum machines λόγω των συνθηκών στα live θα αναπαράγονται από sampler αλλά το κυρίως μέρος θα βασίζεται στη ζωντανή εκτέλεση.
Και τα επόμενα σχέδια σας;
Προς το παρόν σχεδιάζουμε να παρουσιάσουμε τον δίσκο ζωντανά τους επόμενους μήνες, στην Ελλάδα και ίσως στο εξωτερικό.
Και είμαστε προκαταβολικά σίγουροι ότι η ζωντανή εμπειρία του συγκεκριμένου δίσκου, έστω και μόνο λόγω της φύσης του περιεχομένου του, θα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα...
