Με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς «προσαρμόζεται» η ελληνική αγορά υγρών καυσίμων στις γεωπολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, που ήδη αποτυπώνονται στη μεγάλη πτώση της τιμής του αργού πετρελαίου τύπου brent στις διεθνείς αγορές, διατηρώντας στα ύψη την ενεργειακή ακρίβεια.
Αν και η τιμή του πετρελαίου τύπου brent, με την οποία συνδέεται η ελληνική αγορά, βρίσκεται σήμερα κοντά στα 70-71 δολάρια το βαρέλι, στη χαμηλότερη τιμή από τον περασμένο Φεβρουάριο, πριν την έναρξη των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, κι ενώ η ομαλοποίηση στις διεθνείς μεταφορές πετρελαίου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, αυτή η σημαντική αποκλιμάκωση ακόμη δεν έχει φανεί στην ελληνική αντλία.
Παρά τους κυβερνητικούς... χρησμούς την περασμένη Τρίτη περί άμεσης περαιτέρω πτώσης στις τιμές των καυσίμων, κάτι τέτοιο δεν συνέβη· αντιθέτως υπήρξε και μικρή ενίσχυσή τους τις ημέρες που ακολούθησαν τις σχετικές πρωθυπουργικές δηλώσεις.
Η πορεία των τιμών
Οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου υπήρξαν ραγδαίες, καθώς πλέον η πτώση του brent κυμαίνεται μεταξύ 35,5%-41% σε σχέση με τα ρεκόρ (των 110-120 δολαρίων/βαρέλι) κατά τη διάρκεια των επιθέσεων στη Μέση Ανατολή και την ασφυξία στις διαμετακομίσεις πετρελαίου από τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ στον Κόλπο.
Ωστόσο, η εγχώρια μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης που έφτασε στα τέλη Μαΐου στο ρεκόρ των 2,14 ευρώ/λίτρο, σήμερα (1/7) διαμορφώνεται σε 1,933 ευρώ/λίτρο - μια πτώση που μεταφράζεται σε περίπου 9,7%.
Αξίζει να σημειωθεί ότι την επόμενη της δήλωσης του πρωθυπουργού ότι «η προσδοκία όλων μας είναι τις μειωμένες αυτές τιμές του πετρελαίου να τις δούμε και στις τιμές της βενζίνης στην αντλία, είναι κάτι το οποίο είμαι σίγουρος ότι θα συμβεί τις επόμενες ημέρες», η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης ανέβηκε σε 1,933 ευρώ/λίτρο από 1,925 ευρώ, και του πετρελαίου κίνησης (diesel) σε 1,648 ευρώ από 1,608 ευρώ την προηγούμενη ημέρα.
Θυμίζουμε ότι κάτω από τα 2 ευρώ/λίτρο έπεσε η αμόλυβδη (μέση πανελλαδική τιμή) πριν από περίπου τρεις εβδομάδες (12/6) και έκτοτε έχει «χάσει» 6,5 λεπτά. Την παραμονή της έναρξης των επιθέσεων (27/2), η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης διαμορφωνόταν σε 1,751 ευρώ/λίτρο, δηλαδή μέχρι σήμερα παραμένει ακριβότερη κατά 18,2 λεπτά/λίτρο.
Πάντως, τα ελληνικά διυλιστήρια -από όπου ξεκινά η αλυσίδα διάθεσης- δεν τιμολογούν π.χ. την αμόλυβδη ακολουθώντας άμεσα την τιμή του brent, αλλά χρησιμοποιούν ως βάση τον μέσο όρο των τιμών του δείκτη Platts (Μεσογείου - Med) των προηγούμενων ημερών (στη διαμόρφωση του οποίου περιλαμβάνεται και η τιμή του brent), προσθέτουν το δικό τους περιθώριο κέρδους και επί αυτής της αρχικής τιμής προστίθενται οι εγχώριοι φόροι (ΕΦΚ, ΦΠΑ) και τα περιθώρια κέρδους εταιρειών εμπορίας και πρατηριούχων. Ο δείκτης Platts είναι το διεθνές χρηματιστηριακό σημείο αναφοράς για την κοστολόγηση των καυσίμων και άλλων ενεργειακών προϊόντων και αποτυπώνει την τιμή των διυλισμένων προϊόντων, όπως διαμορφώνεται κάθε μέρα στις διεθνείς αγορές.
Στην ακριβή πεντάδα
Σε κάθε περίπτωση η Ελλάδα παραμένει στις χώρες με τις υψηλότερες μέσες τιμές αμόλυβδης μεταξύ των 27 της Ε.Ε. Στις τελευταίες τιμοληψίες της Ε.Ε. (DG Energy) στις 29/6, η χώρα μας με μέση τιμή αμόλυβδης στο 1,922 ευρώ/λίτρο βρίσκεται στην πέμπτη θέση με την ακριβότερη αμόλυβδη, μετά τις Δανία, Ολλανδία, Φινλανδία και Γαλλία, η οποία συνήθως κατατάσσεται πιο χαμηλά. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα απέχει σημαντικά από τον μέσο όρο της τιμής της αμόλυβδης στην Ε.Ε. των 27 (1,756 ευρώ/λίτρο) και συγκεκριμένα είναι ακριβότερη κατά 9,5%. Πάντως, και σε περιόδους πιο ομαλής λειτουργίας των αγορών καυσίμων, η χώρα μας βρίσκεται σταθερά στην 3η-4η θέση στην κατάταξη των κρατών-μελών της Ε.Ε. με την ακριβότερη αμόλυβδη.
Παράλληλα, η φορολογία που έχει επιβληθεί στην εγχώρια αγορά καυσίμων και διατηρείται με κάθε κόστος παραμένει υψηλή και δεν επηρεάζεται από την πορεία της διεθνούς τιμής του πετρελαίου.
Έτσι, για παράδειγμα η σημερινή τιμή της αμόλυβδης, ήτοι 1,933 ευρώ/λίτρο, αναλύεται ως εξής:
- ΕΦΚ: 0,700 ευρώ (36,21% επί της συνολικής τιμής).
- ΦΠΑ: 0,374 ευρώ (19,35%)
- Λοιπά τέλη: 0,010 (0,52%)
Δηλαδή, το σύνολο των φόρων/τελών ανέρχεται σε 1,084 ευρώ/λίτρο ή αποτελεί το 56,09% επί της τελικής τιμής, ενώ το υπόλοιπο 43,91% (ή 0,849 ευρώ) αφορά την αξία του καυσίμου και τα περιθώρια κέρδους της αλυσίδας διάθεσης.
Τι έχει δείξει η ιστορία
Έχει ενδιαφέρον να θυμηθούμε την πρώτη έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Αύγουστος 2024) στο πλαίσιο κανονιστικής παρέμβασής της στον κλάδο πετρελαιοειδών, η οποία είχε δείξει κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση του 2022 -μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία- ασύμμετρη μετακύλιση για την αμόλυβδη και το diesel. Οι αυξήσεις των τιμών του δείκτη Platts μετακυλίονταν περισσότερο στις τιμές πώλησης των διυλιστηρίων βενζίνης και πετρελαίου κίνησης, σε σχέση με τις αντίστοιχες μειώσεις - σε συνδυασμό με τα υψηλά περιθώρια κερδοφορίας των εταιρειών διύλισης, της επιλογής συγκεκριμένων παραγόντων τιμολόγησης και την εξαιρετικά χαμηλή ανταγωνιστική πίεση λόγω των περιορισμένων εισαγωγών. Μάλιστα αναφερόταν ότι τα ανωτέρω «επιβεβαιώνουν την ικανότητα των εταιρειών διύλισης να αυξάνουν επικερδώς τις τιμές τους, χωρίς να επηρεάζονται αισθητά από τις ενέργειες των πελατών τους ή να περιορίζονται από δυνητικούς ανταγωνιστές». Ιδιαίτερα λαμβανομένων υπόψη των παραγόντων τιμολόγησης των εταιρειών εμπορίας από τις εταιρείες διύλισης, καθίσταται σαφές -όπως επεσήμαινε η Επιτροπή- ότι οι τελευταίες «αντισταθμίζουν τουλάχιστον σημαντικό μέρος των κινδύνων τους (όπως μεταβλητότητα συναλλαγματικής ισοτιμίας και μεταβλητότητα τιμής αγοράς αργού πετρελαίου/κόστους) και το μετακυλίουν προς τους πελάτες τους, οι οποίοι δεν διαθέτουν εναλλακτική πηγή εφοδιασμού».
Σημείωνε δε ότι οι εταιρείες διύλισης πραγματοποιούν μεγαλύτερο έσοδο από τις πωλήσεις στους στην εγχώρια αγορά, έναντι των εξαγωγών, καθώς η τιμολόγηση για τις πωλήσεις στο εξωτερικό βασίζεται στις χαμηλότερες τιμές FOB (Free On Board -κόστος καυσίμου στην αποβάθρα του λιμανιού αναχώρησης, χωρίς έξοδα μεταφοράς και ασφάλισης της θαλάσσιας διαδρομής) του δείκτη Platts, ενώ δεν περιλαμβάνονται τα σχετικά κόστη για τη διατήρηση αποθεμάτων ασφαλείας.
