«Είναι μια καταστροφή... Δεν καταλαβαίνω πως επιτρέψαμε την εκλογή κάποιου που το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να φθάσει στον πνεύμονα του κόσμου για να κάνει εξορύξεις και να καταστρέψει φυσικούς πόρους». Αυτά τα λόγια βαθιάς ανησυχίας ανήκουν στον Γκουστάβο Βαλένθια, Κολομβιανό οικολόγο ακτιβιστή που δραστηριοποιείται στο διαμέρισμα Κακετά στα νότια της χώρας, μια περιοχή που αντιμετωπίζει ρύπανση, αποψίλωση δασών, λειτουργία παράνομων ορυχείων. Αφορμή ήταν ένα κακό νέο για την πατρίδα του και όχι μόνο... Επρόκειτο για την οριακή επικράτηση του αυτοαποκαλούμενου «ανεξάρτητου» Αμπελάρδο ντε λα Εσπριέγια στις προεδρικές εκλογές έναντι του αριστερού γερουσιαστή Ιβάν Σεπέδα. Ο Ντε λα Εσπριέγια, εκατομμυριούχος δικηγόρος, δηλώνει «ανεξάρτητος» και θαυμαστής του Τραμπ, του Προέδρου της Αργεντινής Μιλέι, κ.ά. Οι θέσεις του συνιστούν σοβαρή απειλή για τα σημαντικά περιβαλλοντικά κεκτημένα της 4ετούς θητείας του απερχόμενου Προέδρου Γκουστάβο Πέτρο, πρώην αντάρτη, συγγραφέα, οικονομολόγου, περιβαλλοντολόγου που δεν είχε δικαίωμα σε δεύτερη θητεία.
«Πλέον θα χρειαστεί να δώσουμε μάχες για να διατηρήσουμε τις κατακτήσεις των τελευταίων ετών» προειδοποιεί η Ροζάριο Ρόχας, καθηγήτρια περιβαλλοντικών συγκρούσεων στο εθνικό πανεπιστήμιο της χώρας, στην Μπογκοτά. Πράγματι, επί θητείας Πέτρο, η Κολομβία είχε βρεθεί στην κορυφή του παγκόσμιου κινήματος για την απαλλαγή από τα ορυκτά καύσιμα. «Ήταν η πρώτη φορά που το περιβάλλον είχε κεντρική θέση στον πολιτικό λόγο στη χώρα μας» εξήγησε η Ρόχας. Από το 2022, χρονιά ανόδου στην εξουσία του προοδευτικού Πέτρο, η Κολομβία είχε ως προτεραιότητά της το τέλος των ορυκτών καυσίμων· με αποτέλεσμα, για παράδειγμα, να μην υπογραφεί κανένα συμβόλαιο εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων. Πλέον η εκλογή του Ντε λα Εσπριέγια ανατρέπει αυτούς τους υψηλούς περιβαλλοντικούς στόχους, προωθώντας περιβαλλοντοκτόνες πολιτικές. Όπως την επέκταση της εκμετάλλευσης φυσικού αερίου και πετρελαίων με την ανάπτυξη ακόμη και μη συμβατικών κοιτασμάτων - χαρακτηριστική είναι η προεκλογική του πρόταση για νομιμοποίηση της υδραυλικής ρωγμάτωσης για την εξόρυξη υδρογονανθράκων. «Τόλμησε μάλιστα να κάνει λόγο για υδραυλική ρωγμάτωση διαρκείας» παρατήρησε ο Ζωρζ Σαπίρο, από τη συλλογικότητα «Φύλακες του Αμαζονίου» που δραστηριοποιείται στο διαμέρισμα Κακετά. «Γνωρίζουμε, από παραδείγματα άλλων χωρών, ότι αυτό δεν γίνεται. Η υδραυλική ρωγμάτωση θα καταστρέψει κυρίως το έδαφος και τους υδάτινους πόρους. Οι άνθρωποι που δεν γνωρίζουν τον Αμαζόνιο πιστεύουν ότι μπορεί να υπάρξει "βιώσιμη" εκμετάλλευση, όμως αυτό είναι λάθος».
«Θα επιστρέψουμε σε ένα μοντέλο πλήρους εξάρτησης από τις εξορύξεις, ακριβώς τη στιγμή που ο κόσμος βιώνει κρίσιμη κλιματική κρίση» εξηγεί η Τζούλι Μέντεζ, μηχανικός περιβάλλοντος στην πόλη Ταουραμένα. Η Μέντεζ εδώ και δέκα χρόνια αγωνίζεται για την προστασία του νερού στην περιοχή, κόντρα στις πετρελαϊκές εταιρίες και δεν τρέφει ψευδαισθήσεις: «Ο Ντε λα Εσπριέγια δεν έχει μία σοβαρή πρόταση για τα οικοσυστήματα, για τη βιοποικιλότητα, για το νερό. Μιλάμε για μια τεράστια οπισθοδρόμηση»...
Ωστόσο οι ανησυχίες δεν περιορίζονται στην επιστροφή στις εξορύξεις. Ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος σκοπεύει να περικόψει τα κρατικά έξοδα κατά... 40%, κάτι που είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει στη διάλυση του υπουργείου Περιβάλλοντος! Παράλληλα, επιστρέφει και ο... φόβος. Είναι ακόμη νωπές στις μνήμες οι δράσεις των προηγούμενων σκληρών δεξιών κυβερνήσεων, όπως για παράδειγμα εκείνες της περιόδου 2018-2022 του Ιβάν Ντούκε, όταν πολλοί οικολόγοι ακτιβιστές αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Σύμφωνα με τη ΜΚΟ Global Witness, η Κολομβία παραμένει η πιο επικίνδυνη χώρα παγκοσμίως για δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος. Έτσι το 2024 καταγράφηκαν 48 δολοφονίες, ενώ το 2023 είχαν καταγραφεί 79. Όχι τυχαία, η δεσμευτική συμφωνία του Εσκαζού στο πλαίσιο του ΟΗΕ το 2018 για την προστασία οικολόγων ακτιβιστών στη Λατινική Αμερική είναι πλέον νεκρό γράμμα στην Κολομβία...
* Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων, Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Ενέργειας και Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
