Η Ιστορία έχει την ιδιότητα να μετατρέπει ορισμένες κηδείες σε σημεία καμπής. Όχι επειδή μια δημόσια τελετή αλλάζει από μόνη της τον κόσμο, αλλά επειδή προσφέρει μια σπάνια στιγμή όπου ο θόρυβος καταλαγιάζει προσωρινά και οι βαθύτερες μεταβολές γίνονται ευκολότερα ορατές. Ίσως αυτό ακριβώς συμβαίνει και με την κηδεία του Αλί Χαμενεΐ. Όχι γιατί η τελετή θα καθορίσει τις επόμενες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά γιατί πραγματοποιείται τη στιγμή που σχεδόν όλοι οι βασικοί πρωταγωνιστές της περιοχής έχουν αρχίσει να αναθεωρούν τις προτεραιότητές τους.
Η πιο χαρακτηριστική ένδειξη αυτής της μεταβολής ήρθε από μια αποκάλυψη των New York Times. Σύμφωνα με Αμερικανούς νυν και πρώην αξιωματούχους που επικαλείται η εφημερίδα, η κυβέρνηση Τραμπ πληροφορήθηκε πως το Ισραήλ σχεδίαζε να δολοφονήσει τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί και τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την εκεχειρία. Και ανησύχησε τόσο ώστε, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, να ζητήσει από τρίτες χώρες να προειδοποιήσουν την Τεχεράνη για τον κίνδυνο. Από μόνη της η πληροφορία είναι εντυπωσιακή. Γίνεται όμως ακόμη πιο αποκαλυπτική αν συγκριθεί με την αρχή του πολέμου. Τότε η εξόντωση της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας αποτελούσε κοινό στόχο ΗΠΑ και Ισραήλ. Ο ίδιος ο Χαμενεΐ σκοτώθηκε σε ισραηλινή επιχείρηση που βασίστηκε, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, και σε αμερικανική υποστήριξη σε επίπεδο πληροφοριών. Λίγους μήνες αργότερα η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται να προσπαθεί να διασφαλίσει ότι δύο κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι θα παραμείνουν ζωντανοί, επειδή χωρίς αυτούς οι συνομιλίες θα κινδύνευαν να καταρρεύσουν.
Δεν πρόκειται επομένως για ακόμη ένα επεισόδιο της ήδη γνωστής απόκλισης ανάμεσα σε Ντόναλντ Τραμπ και Μπενιαμίν Νετανιάχου, μια απόκλιση που είχε γίνει εμφανής ήδη από την επιβολή της εκεχειρίας και την απόφαση της Ουάσιγκτον να προχωρήσει σε συμφωνία με την Τεχεράνη παρά τις ισραηλινές αντιρρήσεις. Το νέο στοιχείο είναι ότι οι άνθρωποι που μέχρι χθες αντιμετωπίζονταν ως στόχοι προς εξόντωση μετατρέπονται πλέον σε αναγκαίους συνομιλητές. Ο πόλεμος δεν άλλαξε μόνο τους συσχετισμούς δυνάμεων· άλλαξε και τους ίδιους τους ρόλους των πρωταγωνιστών. Ανάλογες μετατοπίσεις διακρίνονται και αλλού. Το Ισραήλ επιχειρεί να μετατρέψει τα στρατιωτικά κέρδη του σε μόνιμα στρατηγικά τετελεσμένα. Η νέα ηγεσία της Συρίας δέχεται πιέσεις από την Ουάσιγκτον να συμβάλει στον περιορισμό της Χεζμπολάχ, σε μια εξέλιξη που μέχρι πριν από λίγους μήνες θα έμοιαζε αδιανόητη. Οι μοναρχίες του Κόλπου επενδύουν πλέον περισσότερο στη σταθεροποίηση της περιοχής παρά σε μια νέα κλιμάκωση. Και η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ αποκτά μια διαφορετική σημασία.
Πριν από τον πόλεμο το κλείσιμο του περάσματος αντιμετωπιζόταν πάντα ως θεωρητική απειλή. Σήμερα λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι το Ιράν, ακόμη και χωρίς να διακόψει τη ναυσιπλοΐα, απέδειξε πως μπορεί να μεταφέρει το κόστος μιας σύγκρουσης πολύ πέρα από τα σύνορά του, επηρεάζοντας μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Η δυνατότητα αυτή προσδίδει στην Τεχεράνη ένα διαπραγματευτικό βάρος που υπερβαίνει κατά πολύ το στρατιωτικό της αποτύπωμα. Γι’ αυτό και η κηδεία του Αλί Χαμενεΐ ίσως αποδειχθεί τελικά σημαντική όχι μόνο επειδή σηματοδοτεί το τέλος μιας μακρόχρονης ηγεσίας, αλλά επειδή συμπίπτει με τη στιγμή που οι σταθερές της Μέσης Ανατολής αρχίζουν να ανατρέπονται. Μέσα σε λίγους μήνες όσοι θεωρούνταν εμπόδιο έγιναν απαραίτητοι συνομιλητές, η Δαμασκός μετατράπηκε σε κρίσιμο κρίκο των αμερικανικών σχεδιασμών για τον Λίβανο, οι χώρες του Κόλπου άρχισαν να αναζητούν περισσότερο τη σταθεροποίηση παρά την κλιμάκωση και το Στενό του Ορμούζ απέδειξε ότι μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως ενεργειακή αρτηρία, αλλά και ως εργαλείο πίεσης. Επομένως, αν αυτή η κηδεία μείνει στην Ιστορία, δεν θα είναι μόνο επειδή έκλεισε ένα μεγάλο κεφάλαιο της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Θα είναι επειδή αποκάλυψε ότι το επόμενο κεφάλαιο για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή έχει ήδη ανοίξει.
