Πολιτικά και επικοινωνιακά παιχνίδια επιστρατεύει και πάλι η κυβέρνηση, καθώς αδυνατεί να μαζέψει την αγορά και τους παίκτες της και να απαλλαγεί από το «μέτωπο» της μόνιμης ακρίβειας, που αποτελεί την καθημερινότητα των καταναλωτών τα τελευταία χρόνια, συρρικνώνοντας περαιτέρω τα περιορισμένα διαθέσιμα εισοδήματα.
Σε αυτό το κλίμα και οι πανηγυρικές ανακοινώσεις της περασμένης εβδομάδας για «πάγωμα» τιμών το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου και μειώσεις από τον Σεπτέμβριο, και τα περί «εθνικής κοινωνικής συμφωνίας», κατόπιν σύσκεψης με εκπροσώπους της βιομηχανίας και των σούπερ μάρκετ στο Μαξίμου, έγιναν με στόχο τη δημιουργία εντυπώσεων και θεάματος, χωρίς θεσμική δέσμευση ή νομική υποχρέωση, εύκολη μετάθεση ευθυνών σε περίπτωση αποτυχίας, πολλά θολά σημεία, αλλά και έντονη προεκλογική οσμή.
Ουσιαστικά, μάλλον επρόκειτο για ένα «παζάρι» με άμεσο διακύβευμα για την αγορά την άρση του τετράμηνου πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους που είχε επιβληθεί σε 63 κατηγορίες προϊόντων τον περασμένο Μάρτιο και την αντικατάστασή του από μια βραχύβια «συμφωνία κυρίων», ενώ η κυβέρνηση αγόρασε πολιτικό χρόνο τάζοντας γενικώς μειώσεις από το φθινόπωρο, παρά για μια πραγματική παρέμβαση με στόχο την αντιμετώπιση της ακρίβειας που τινάζει στον αέρα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η σπουδή δε με την οποία η κυβέρνηση προέβη στις παραπάνω ανακοινώσεις είναι εντυπωσιακή, καθώς βασίζεται στην... προφητεία Μητσοτάκη για άμεσες μειώσεις στα πετρελαιοειδή, που συνδέονται εν μέρει και με τις τιμές των προϊόντων, όταν το κόστος των καυσίμων παραμένει σε υψηλά επίπεδα και η αποκλιμάκωση κινείται με πολύ χαμηλές ταχύτητες.
Όσο για το πολιτικό στίγμα των εξαγγελιών βρίσκεται σε αναζήτηση, καθώς ενώ το τέλος του πλαφόν συνάδει με πιο φιλελεύθερες προσεγγίσεις για λιγότερη κρατική παρέμβαση, η αναβίωση ξεπερασμένων πρακτικών -όπως οι άτυπες «συμφωνίες κυρίων» που για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκαν ευρέως το 2004 επί κυβέρνησης Ν.Δ. για να αναχαιτιστεί το κύμα ακρίβειας από την είσοδο του ευρώ και τους Ολυμπιακούς Αγώνες- παραπέμπει σε λαϊκιστική διαχείριση της πολιτικής πίεσης.
Θολά σημεία
Αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι οι όποιες μειώσεις αποδέχονται οι επιχειρήσεις και επαγγέλλεται η κυβέρνηση δεν τέθηκαν άμεσα σε ισχύ, από τον Ιούλιο, εφόσον υπήρξε συμφωνία και «καλή διάθεση» εκατέρωθεν, αλλά μετατέθηκαν για τον Σεπτέμβριο - πιθανώς περιορίζοντας τον χρόνο ισχύος, που σίγουρα δεν μπορεί να ξεπερνά αυτόν των εθνικών εκλογών και πιο κοντά στις πρωθυπουργικές εξαγγελίες στη ΔΕΘ. Και βέβαια δεν είναι σαφή ή συγκεκριμένα ούτε το ύψος των μειώσεων, ούτε ο αριθμός και το είδος των προϊόντων που θα αφορούν, αλλά ούτε και ο τρόπος με τον οποίο θα διασφαλιστούν και θα εφαρμοστούν στην πράξη.
Το περιβόητο πλαφόν που καταργήθηκε από την 1η Ιουλίου με... αντίτιμο προφορικές δεσμεύσεις, του οποίου υπεραμυνόταν μέχρι πρότινος η κυβέρνηση, θεωρείται ότι εξυπηρέτησε τον σκοπό του, με μέσες μειώσεις σε 2.000 κωδικούς προϊόντων μόλις στο 5%.
Ωστόσο, ο κύκλος εργασιών των αλυσίδων σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε το 2025 στα 16,24 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 7,1% έναντι του 2024, ενώ το πρώτο εξάμηνο του 2026 εκτιμάται ότι ο τζίρος κυμάνθηκε μεταξύ 8,7 και 8,9 δισ. ευρώ, ενισχυμένος κατά 7%-8% σε ετήσια βάση (στοιχεία ΕΒΕΠ).
Μείωση φόρων και έλεγχος αγοράς
Την απορία του «γιατί θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι τον Σεπτέμβριο για να δούμε αυτές τις δραστικές μειώσεις», εφόσον υπάρχει συμφωνία μεταξύ όλων των πλευρών, εξέφρασε ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γ. Χατζηθεοδοσίου, σημειώνοντας ότι «δεν υπάρχει χρόνος για καθυστερήσεις στην εφαρμογή μέτρων που θα αντιμετωπίζουν την ακρίβεια». Αναφέρθηκε στην ανάγκη εντατικοποίησης των ελέγχων στην αγορά, επισημαίνοντας ότι εξακολουθούν να καταγράφονται φαινόμενα παραπλάνησης των καταναλωτών και μεγάλες διαφοροποιήσεις στις τιμές ίδιων προϊόντων, ακόμη και μεταξύ καταστημάτων της ίδιας αλυσίδας -πρακτικές που πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ουσιαστικής παρέμβασης από τις αρμόδιες Αρχές-Επιτροπή Ανταγωνισμού-, ενώ επανέλαβε την ανάγκη μείωσης του ΦΠΑ στα βασικά είδη διατροφής, που εφαρμόζεται ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ) Β. Κορκίδης σημείωσε -μεταξύ άλλων- ότι η μείωση των έμμεσων φόρων στα βασικά αγαθά και στην ενέργεια, η περιστολή του μη μισθολογικού κόστους και, κυρίως, η διασφάλιση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά αποτελούν ουσιαστικές παρεμβάσεις που μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων και στη συγκράτηση των τιμών.
