Αντί για συγκεκριμένα στοιχεία και μετρήσιμα δεδομένα, όπως υποστηρίζει η Πρωτοβουλία «Δημόσια Τηλεόραση - Ο Πολιτισμός Απών», δόθηκαν γενικές διαβεβαιώσεις, αρκετές από τις οποίες έρχονται σε αντίθεση με δημοσιευμένα στοιχεία της ίδιας της ΕΡΤ. Τα δεδομένα, όπως επισημαίνεται, αποτυπώνουν μια διαφορετική εικόνα. Ένα από τα βασικά σημεία της συζήτησης αφορά τη χρηματοδότηση των ντοκιμαντέρ. Ο Π. Μαρινάκης ανέφερε με πανηγυρικό ύφος ότι η Επιτροπή Προγράμματος ενέκρινε ποσό 5 εκατομμυρίων ευρώ για την παραγωγή ντοκιμαντέρ, ενώ αναφέρθηκε και σε ποσά 4.479.510 ευρώ και 20.282.340 ευρώ βάσει του Ν. 3905/2015. Σύμφωνα με την Πρωτοβουλία, όμως, το ποσό των 5 εκατομμυρίων δεν προκύπτει από τις δημοσιευμένες αποφάσεις στη Διαύγεια και δεν συμφωνεί με τα στοιχεία δελτίου Τύπου της ΕΡΤ, όπου καταγράφονται 2,8 εκατομμύρια για το 2024 και 1,3 εκατομμύρια για το 2023. Το πραγματικό ποσοστό που κατευθύνεται στην παραγωγή ελληνικών τηλεοπτικών σειρών ντοκιμαντέρ παραμένει εξαιρετικά χαμηλό σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι τα ποσά που αναφέρθηκαν από τον Ν. 3905/2015 αφορούν την υποχρεωτική εισφορά 1,5% επί των εσόδων της ΕΡΤ για κινηματογραφικές παραγωγές μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ και αφορούν συνολικά την τελευταία πενταετία, όχι το έτος 2025.
Τα στοιχεία πίσω από τον νέο ρόλο της ΕΡΤ2
Η συζήτηση αφορά επίσης τη θέση του ντοκιμαντέρ στο πρόγραμμα της δημόσιας τηλεόρασης μετά τη μετατροπή της ΕΡΤ2 σε ΕΡΤ2 ΣΠΟΡ. Η κυβερνητική θέση ότι η αλλαγή αυτή δεν επηρεάζει τη στήριξη του είδους αμφισβητείται από τα ίδια τα ποσοστά συμμετοχής του ντοκιμαντέρ στο πρόγραμμα: οι ελληνικές σειρές ντοκιμαντέρ καλύπτουν μόλις το 1,9% του συνολικού προγράμματος της ΕΡΤ, ενώ στην ΕΡΤ3, όπου μεταφέρθηκε μέρος του πολιτιστικού περιεχομένου, το ποσοστό κυμαίνεται μεταξύ 6% και 9%.
Ανάλογη είναι και η συζήτηση για την τηλεθέαση. Παρότι ο Πολιτισμός δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με όρους αριθμών, τα στοιχεία της Nielsen δείχνουν ότι η ΕΡΤ2 ΣΠΟΡ κινείται σε χαμηλά επίπεδα τηλεθέασης, μεταξύ 1,1% και 2,3% στις περισσότερες εβδομάδες, με εξαίρεση μια άνοδο στο 6,9% την περίοδο μεγάλου αθλητικού γεγονότος. Το επιχείρημα που τίθεται είναι αν μια τέτοια εικόνα δικαιολογεί τη μετατροπή ενός ολόκληρου καναλιού σε αμιγώς αθλητικό, περιορίζοντας τον χώρο του πολιτιστικού περιεχομένου. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η λειτουργία του ERTflix. Παρότι αναφέρθηκε ότι υπάρχει ειδικός χώρος για Έλληνες παραγωγούς και συμπαραγωγές, η Πρωτοβουλία υποστηρίζει ότι η πλατφόρμα δεν παράγει πλέον ελληνικά ντοκιμαντέρ, ενώ η πρόσβαση σε ορισμένες παραγωγές περιορίζεται από ζητήματα δικαιωμάτων. Παράλληλα, σημειώνεται η κατάργηση της αρχειακής κατηγορίας «Η ΕΡΤ Θυμάται».
Για τη νέα τηλεοπτική περίοδο η ΕΡΤ έχει αναφέρει ότι προγραμματίζονται νέες παραγωγές ντοκιμαντέρ. Ωστόσο, η Πρωτοβουλία επισημαίνει ότι δεν έχουν υπάρξει θεματικές προκηρύξεις σύμφωνα με διεθνή πρότυπα ούτε σαφείς απαντήσεις στις προτάσεις παραγωγών, ενώ οι διαδικασίες εγκρίσεων παραμένουν, όπως υποστηρίζει, αδιαφανείς. Παράλληλα, το Τμήμα Συμπαραγωγών παραμένει χωρίς προϊστάμενο για μεγάλο διάστημα και μέχρι τα τέλη Ιουνίου δεν είχε εγκριθεί παραγωγή για τη νέα περίοδο. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι απλό: Αν όλα λειτουργούν ομαλά, γιατί η κοινότητα του ελληνικού ντοκιμαντέρ, που απαρτίζεται από σκηνοθέτες, παραγωγούς, τεχνικούς, ακαδημαϊκούς και ανθρώπους του Πολιτισμού, βρίσκεται σε συνεχή κινητοποίηση; Γιατί τόσοι φορείς και προσωπικότητες έχουν στηρίξει δημόσια τα αιτήματα του κλάδου; Το ελληνικό ντοκιμαντέρ, όπως υπογραμμίζεται, δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση. Ζητά χώρο, διάλογο και μια δημόσια ραδιοτηλεόραση που να ανταποκρίνεται στην πολιτιστική της αποστολή. Γιατί το ντοκιμαντέρ δεν είναι απλώς ένα τηλεοπτικό είδος. Είναι τρόπος κατανόησης του κόσμου μας, εργαλείο εκπαίδευσης και φορέας συλλογικής μνήμης.
