ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ
Κάθε μεσημέρι, για περισσότερο από ένα μήνα, σε εννέα δημοτικά του Περάματος τα θρανία ενώνονται και μετατρέπονται σε ένα μεγάλο τραπέζι. Όλοι οι μαθητές τρώνε μαζί το ίδιο φαγητό, χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις. Υπεύθυνοι για το μεσογειακό μενού είναι οι διαιτολόγοι του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και για το μαγείρεμα οι δύο κοινωνικοί συνεταιρισμοί Ευ Ζην και Κλίμαξ Plus, που δρουν υπό την εποπτεία του υπουργείου Υγείας.
Σίτιση για 1.405 μαθητές και 13 προσλήψεις
Για την υλοποίηση του πιλοτικού προγράμματος που εμπνεύστηκε το υπουργείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης, προσελήφθησαν από τους συνεταιρισμούς συνολικά 12 άτομα, ενώ επίκειται μία ακόμη πρόσληψη. Να σημειωθεί ότι οι δύο συνεταιρισμοί, μέσα από τις υπηρεσίες τους, στοχεύουν εδώ και χρόνια στην επανένταξη ατόμων με ψυχικά προβλήματα και ατόμων από ευπαθείς κοινωνικές ομάδες στην αγορά εργασίας.
Συνολικά σιτίζονται 1.405 μαθητές και στόχος είναι το πρόγραμμα να επεκταθεί σε όλα τα δημοτικά της χώρας με πόρους από συνδρομές στην ιντερνετική πλατφόρμα του act4greece, πρόγραμμα που αφορά τη χρηματοδότηση και προώθηση κοινωνικών και αναπτυξιακών δράσεων, με την υποστήριξη της Εθνικής Τράπεζας. Ο καθένας μπορεί να προσφέρει όσο θέλει, από το μικρότερο μέχρι το μεγαλύτερο ποσό. Και βέβαια μπορεί η συναλλαγή να γίνει από οποιοδήποτε σημείο στον κόσμο. Μέχρι στιγμής δεν έχουν συγκεντρωθεί πάντως αρκετά χρήματα, παρ' ότι τηρούνται αρχές διαφάνειας, καθώς μετά από κάθε συναλλαγή δημοσιεύονται το ονοματεπώνυμο των συνδρομητών και το ποσό που έχουν προσφέρει.
Η δύναμη της αυτοοργάνωσης
Ξέχωρα από τα χρήματα, καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή επέκταση του προγράμματος μπορούν να έχουν οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί. Όπως μας τονίζει η κοινωνική λειτουργός πρόεδρος του Ευ Ζην, η εμπιστοσύνη που έδειξε το υπουργείο, αφενός μετουσιώνεται σε εμπιστοσύνη της κοινωνίας στους κοινωνικούς συνεταιρισμούς, αφετέρου αποτελεί "σημαντική υποθήκη ώστε και άλλοι συμπολίτες μας να αναλάβουν πρωτοβουλίες κοινωνικής επιχειρηματικότητας". Η ειδοποιός διαφορά της κοινωνικής επιχειρηματικότητας με την κλασική επιχειρηματικότητα είναι ότι η πρώτη "έχει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και όχι το κέρδος". Αυτό δεν σημαίνει ότι προσφέρει λιγότερο ποιοτικές υπηρεσίες. Αντίθετα, καταφέρνει να συνδυάζει το καλό προϊόν με τη χαμηλή τιμή και να αναδεικνύει "τη δύναμη της κοινωνίας να παίρνει πρωτοβουλίες, να αυτοοργανώνεται και να εξυπηρετεί παράλληλα κοινωνικούς και οικονομικούς σκοπούς".
Συνηθίζοντας στο ψάρι και τα όσπρια
"Είδαμε σαν πρόκληση τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα", λέει ο Χριστόφορος Γιαννουλάκης, από την Κλίμαξ Plus. Μέχρι πρότινος η εμπειρία του συνεταιρισμού στο catering αφορούσε περισσότερο συνέδρια και σεμινάρια. "Δεν επιτρέπεται να κάνουμε το παραμικρό λάθος", τονίζει ο Χ. Γιαννουλάκης που αναφέρει ακόμη ότι η μεγαλύτερη κούραση που αισθάνονται "είναι γλυκιά", καθώς τα παιδιά δείχνουν να το ευχαριστιούνται με τη ψυχή τους και το αντιμετωπίζουν ως "ένα καθημερινό πανηγυράκι". Βέβαια, κάποιες φορές δυσανασχετούν με το μενού. "Δεν έχουν συνηθίσει να τρώνε μια φορά τη βδομάδα ψάρι ή όσπρια", ενώ συχνά παραπονιούνται ότι "τα φαγητά είναι ανάλατα". Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις μαθητών που στο σχολείο φέρνουν μαζί τους αλατιέρα, αλλά ο στόχος κατά βάση επιτυγχάνεται. "Τα παιδιά σιτίζονται υγιεινά και προσεγγίζουν μια άλλη κουλτούρα για το φαγητό".
Η επιλογή των κοινωνικών συνεταιρισμών "εξυπηρετεί διπλό κοινωνικό σκοπό", επισημαίνει η Π. Νικολάου. "Παρέχει φαγητό σε παιδιά σε μια περιοχή με μεγάλη φτώχεια και παράλληλα προσφέρει εργασία σε άνεργους συμπολίτες μας από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες". Οι εργαζόμενοι στους συνεταιρισμούς είναι ασφαλισμένοι και παίρνουν νόμιμες αμοιβές με βάση το ωράριο που δουλεύουν. Σε επίπεδο καθημερινότητας, η μεγαλύτερη χαρά που λαμβάνουν είναι τα λόγια των παιδιών. "Χαμογελάμε μέχρι τ' αυτιά όταν μας λένε πως το φαγητό είναι ωραίο σαν της μαμάς".
Συνεχίζεται και του χρόνου το πρόγραμμα
"Ας ελπίσουμε ότι θα σπάσει η κατάρα που κυνηγάει αυτή τη χώρα να μη συνεχίζεται οτιδήποτε θετικό γίνεται", λέει η Π. Νικολάου, ενώ ο Χ. Γιαννουλάκης αναφέρει πως οι προσληφθέντες θα διατηρηθούν στις θέσεις τους τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβριο, παρ' ότι η σχολική σεζόν τελειώνει τον Ιούνιο. Με δεδομένο ότι "οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί δεν είναι κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις", για να καλυφθούν οι ανάγκες των σχολείων σε όλη τη χώρα υπογραμμίζεται ότι είναι σημαντικό να παρθούν πρωτοβουλίες που θα αντισταθμίζουν την έλλειψη πόρων.
Πρόταση να ανοίξουν οι εγκαταλελειμμένες κουζίνες
Όπως επισημαίνει η Π. Νικολάου, υπάρχουν δύο κατευθύνσεις προς τις οποίες πρέπει να γίνουν κινήσεις. Η μία αφορά "τη χρηματοδότηση μέσω προγραμμάτων ΕΣΠΑ, που θα επιτρέψει να αναπτυχθούν κουζίνες με μεγαλύτερες δυνατότητες". Η δεύτερη, σε συνεργασία με τα υπουργεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Υγείας, αφορά "την αναζήτηση εγκαταστάσεων που δεν χρησιμοποιούνται, όπως κουζίνες σε νοσοκομεία ή άλλους δημόσιους φορείς". Οι περισσότερες κουζίνες θα φέρουν περισσότερα γεύματα, περισσότερους συνεταιρισμούς και εργαζόμενους και θα εδραιώσουν περισσότερο την αντίληψη για μια άλλη οικονομία, που φτιάχνεις κομπόδεμα από μικρές καθημερινές στιγμές, όπως παιδικά χαμόγελα για το "νόστιμο φαγητό σαν της μαμάς".
