Του Μιχάλη ΤΡΙΚΚΑ
Σε παλαιότερες εποχές οι εύποροι Νοτιοαμερικανοί διαδήλωναν κραδαίνοντας κατσαρόλες. Οι καιροί όμως αλλάζουν και έτσι σήμερα πηγαίνουν στις αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις συνοδευόμενοι από τα σκυλάκια και τα μωρά τους. Υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι το καροτσάκι θα συνεχίσει να το σπρώχνει η νταντά.
Η πιο πάνω φωτογραφία έχει κοινοποιηθεί μέχρι τώρα από εκατομμύρια Βραζιλιάνους χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι μακράν η δημοφιλέστερη, παρ' ότι δεν περιλαμβάνει ούτε πλήθη ούτε σκηνές συγκρούσεων. Για τους Βραζιλιάνους, όμως, η εικόνα φαίνεται να χαρακτηρίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο τις συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις κατά της κυβέρνησης Ρούσεφ.
"Θέλω πίσω τη χώρα μου, έτσι ώστε να έχω την υπηρέτριά μου και εκείνη να μην έχει δικαιώματα" σχολιάζει ειρωνικά ένας από αυτούς. Και πράγματι, η φωτογραφία δύσκολα θα μπορούσε να είναι πιο εμβληματική για τις σημερινές ταξικές και φυλετικές διαιρέσεις στη χώρα. Το λευκό ζευγάρι διασχίζει τη συνοικία της Ιπανίμα του Ρίο φορώντας τις "εθνικές στολές" των διαδηλωτών. Η μαύρη υπηρέτρια φοράει τη δική της λευκή στολή υπακούοντας έτσι στα πρότυπα που επιβάλλονται για το υπηρετικό προσωπικό.
Θα μπορούσε να πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση αν, όπως επισημαίνει και το βρετανικό ειδησεογραφικό δίκτυο BBC, οι περισσότερες έρευνες δεν επιβεβαίωναν ότι στις διαδηλώσεις κυριαρχούν σήμερα οι εύποροι λευκοί. Μια από τις έρευνες που διενεργήθη στο Σάο Πάολο έδειξε ότι οι διαδηλωτές είχαν το διπλάσιο εισόδημα από τον μέσο όρο, ενώ ήταν λευκοί σε ποσοστό 75% τη στιγμή που περισσότεροι από τους μισούς κατοίκους της πόλης είναι μαύροι.
Το "κόκκινο πανί" για τους διαδηλωτές δεν είναι τόσο η πρόεδρος Ρούσεφ αλλά ο προκάτοχός της, Λούλα Ινάσιο ντα Σίλβα, που τις τελευταίες εβδομάδες βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο των εξελίξεων τόσο με τη δικαστική δίωξη που ασκήθηκε σε βάρος του για την υπόθεση των μαύρων ταμείων της πετρελαϊκής Petrobras όσο και για την προοπτική επιστροφής του στην ενεργό πολιτική ζωή.
Την υπουργοποίησή του μπορεί να "πάγωσε" προς το παρόν η εντολή του ομοσπονδιακού δικαστηρίου της Μπραζίλια, ωστόσο ο χαρισματικός τέως πρόεδρος της χώρας αλλάζει ήδη με την παρουσία του τους κανόνες του παιχνιδιού καθώς δεν κρύβει την πρόθεσή του να επανέλθει ως υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2018.
Πρώτος του στόχος, σύμφωνα με τους σχολιαστές, θα είναι η εγκατάλειψη της πολιτικής λιτότητας που ακολουθεί το οικονομικό επιτελείο της Ρούσεφ, πολιτικής που έχει αποξενώσει την τελευταία διετία το Εργατικό Κόμμα (PT) από το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνικής του βάσης. Για να το κατορθώσει όμως θα πρέπει κατ' αρχάς να επιστρατεύσει τις περίφημες διαμεσολαβητικές ικανότητές του για να πετύχει συμφωνία με το κεντρώο PMDB, που θα φράξει οριστικά τον δρόμο στα σχέδια της δεξιάς αντιπολίτευσης για αποπομπή της Ρούσεφ.
Απομένει να φανεί αν ο Λούλα διαθέτει ακόμη το πολιτικό κεφάλαιο και τους κοινωνικούς συμμάχους για να ανακόψει το "λευκό πραξικόπημα" που η κυβέρνηση καταγγέλλει ότι εξελίσσεται σήμερα εναντίον της. Απέναντί της έχει το έντονα πολιτικοποιημένο δικαστικό σώμα της χώρας, τα μεγάλα συγκροτήματα των ΜΜΕ και τον επιχειρηματικό κόσμο, που κρίνει ότι οι συνθήκες έχουν πλέον ωριμάσει -είναι άλλωστε πρόσφατες οι εκλογικές επιτυχίες της Δεξιάς σε Βενεζουέλα και Αργεντινή- για την ανατροπή του προγράμματος κοινωνικής αναδιανομής που εφάρμοσε ο Λούλα με την εκλογή του στην προεδρία το 2013. Θα είναι πόλεμος μέχρι εσχάτων. Και η έκβασή του, σε ένα μέτωπο τόσο σημαντικό όπως η Βραζιλία, θα κρίνει χωρίς αμφιβολία τις μελλοντικές εξελίξεις σε ολόκληρη τη Νότια Αμερική.
