Του Μιχάλη Τρίκκα
Πώς μπορεί να εξηγηθεί το φαινόμενο Τραμπ; Ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας δεν έχει ούτε το χάρισμα, ούτε τις προτάσεις, ούτε τελικά τη στήριξη που θα μπορούσε να εξηγήσει την πρωτοφανή απήχησή του. "Υπάρχει πολλή οργή εκεί έξω" επαναλαμβάνει ο ίδιος αναφερόμενος στην Αμερική της οικονομικής κρίσης. Και μάλλον έχει δίκιο.
Μια ματιά στα δημογραφικά στοιχεία των ψηφοφόρων του βοηθά στο να κατανοήσει κανείς πληρέστερα την εικόνα. Οι περισσότεροι είναι λευκοί Aμερικανοί της επαρχίας και των μικρών αστικών κέντρων προερχόμενοι από την τάξη που κάποτε ήταν γνωστή ως "μεσαία". Για τους πιο πολλούς από αυτούς, η εκπαίδευση σταμάτησε στο γυμνάσιο. Και η μεγάλη πλειοψηφία είναι αυτοπασχολούμενοι, κάτι που μάλλον εξηγεί την ταύτιση με τον "αυτοδημιούργητο" Τραμπ -που στην πραγματικότητα κληρονόμησε ένα αμύθητο ποσό.
"Είναι εν μέρει μια αντανάκλαση του στάσιμου εισοδήματος από την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης" αναγνωρίζει η εφημερίδα "Los Angeles Times". "Οι οικονομικές συνθήκες στις πολιτείες του Νότου, όπου πολλές δουλειές στον τομέα των κατασκευών χάθηκαν, είναι ιδιαίτερα δύσκολες, με τις περισσότερες νέες δουλειές να απαιτούν υψηλότερα προσόντα και επίπεδα εκπαίδευσης" συνεχίζει το δημοσίευμα.
Για παράδειγμα στη Νότια Καρολίνα, όπου οι ψηφοφόροι έδωσαν στον Τραμπ μια σαρωτική νίκη, το μέσο ετήσιο εισόδημα ενός νοικοκυριού έχει υποχωρήσει στα 44.929 δολάρια τη στιγμή που πριν ξεσπάσει η κρίση, το 2006, ξεπερνούσε τα 50.000 δολάρια. Στην Τζόρτζια και το Τενεσί τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα. Από 51.910 στις αρχές του αιώνα, το μέσο εισόδημα έχει σήμερα κατρακυλήσει στα 43.716 δολάρια.
Κάπως έτσι, το βασικό σύνθημα του Τραμπ, να κάνει την Αμερική "πάλι μεγάλη", βρίσκει απήχηση στους πιο απελπισμένους και οργισμένους με την οικονομική κατάσταση. Εκείνους που ξεχάστηκαν ή και ποδοπατήθηκαν από το αμερικανικό όνειρο. Ο ακροδεξιός δημαγωγός δείχνει να τους καταλαβαίνει απόλυτα και να μιλά τη γλώσσα τους. "Λέει τα πράγματα με το όνομά τους" δηλώνουν οι περισσότεροι υποστηρικτές του όταν καλούνται να αιτιολογήσουν την προτίμησή τους.
Αντίθετα με τους περισσότερους υποψηφίους, που περιγράφουν στις ομιλίες τους μια μυθική χώρα ευημερίας και μεγαλείου, εκείνος παραδέχεται ότι τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Δεν έχει σημασία αν δεν έχει τις λύσεις ή αν οι προτάσεις του τελικά θα βύθιζαν ακόμη πιο βαθιά τα χαμηλά εισοδήματα. Ο Τραμπ μιλά για την ανεργία, τους χαμηλούς μισθούς και το σύστημα υγείας. Επαναλαμβάνει ακατάπαυστα ότι "η Αμερική αποτυγχάνει".
Ποιος φταίει γι' αυτό; Κατ' αρχήν όλοι οι "άλλοι", οι μετανάστες, οι ισπανόφωνοι, οι μουσουλμάνοι. Κατά δεύτερο λόγο ένα "μαλθακό" και "διεφθαρμένο" πολιτικό σύστημα που διαιωνίζει τη σημερινή κατάσταση. Ο ίδιος δεν αποτελεί προϊόν του. Και γίνεται ισχυρότερος όσο όλοι οι υπόλοιποι Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι συνασπίζονται εναντίον του αποδεικνύοντας ακριβώς αυτό.
Οι συνδιεκδικητές του χρίσματος απέτυχαν ακόμη και στην προσπάθειά τους να θυμίσουν τις -ουκ ολίγες- επιχειρηματικές αποτυχίες του Τραμπ, όπως το μεγαλειώδες φιάσκο του online πανεπιστημίου του. Αντί όμως να τον αποδυναμώσουν, τον έκαναν ακόμη πιο ελκυστικό στα μάτια των ψηφοφόρων. Όπως και οι ίδιοι, ο υποψήφιός τους έχει γνωρίσει την αποτυχία, αλλά εξακολουθεί να μην το βάζει κάτω. Συνεχίζει, μόνος απέναντι σε όλους, μέχρι τον αναπόφευκτο τελικό θρίαμβο. Το αμερικανικό όνειρο είναι εξαιρετικά ανθεκτικό.
Και ο ίδιος ο Τραμπ είναι πια αρκετά ισχυρός ώστε να μπορεί να απειλεί όσους επιχειρούν να του φράξουν το δρόμο. Μετά τη νέα του επιτυχία στις προκριματικές αναμετρήσεις της προηγούμενης εβδομάδας, προειδοποίησε ότι θα υπάρξουν "ταραχές" αν οι Ρεπουμπλικανοί δεν του δώσουν το χρίσμα στο συνέδριο του Ιουλίου. "Εκπροσωπώ πολλά, πολλά εκατομμύρια. Αν περιθωριοποιήσεις αυτούς τους ανθρώπους και πεις 'λυπάμαι σου λείπουν 100 ψήφοι', τότε θα υπάρξουν προβλήματα που δεν έχουμε ξαναδεί. Νομίζω ότι μπορεί να συμβούν πολύ άσχημα πράγματα" είπε.
Εκείνο που προβληματίζει τον μεγιστάνα των ακινήτων είναι μια διόλου απίθανη πιθανότητα. Ένα σενάριο με βάση το οποίο ο Τραμπ θα κερδίσει τις προκριματικές στις περισσότερες πολιτείες και θα εκλέξει τους περισσότερους αντιπροσώπους από κάθε άλλον υποψήφιο, αλλά τελικά θα δει το συνέδριο να του γυρίζει την πλάτη και τους εκλέκτορες όλων των άλλων να συνασπίζονται πίσω από κάποια άλλη υποψηφιότητα.
Μπορεί να βρει στον δρόμο του... τον Λίνκολν
Μετά τη νέα νίκη του την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τραμπ έχει εξασφαλίσει 621 εκλέκτορες, δηλαδή λίγο περισσότερους από τους μισούς από όσους χρειάζεται για να "εξασφαλίσει" τυπικά τη νίκη στο συνέδριο των Ρεπουμπλικανών. Ακολουθεί ο -εξίσου ακροδεξιός- Τεντ Κρουζ, που έχει επικρατήσει μέχρι τώρα σε οκτώ πολιτείες με περίπου 400 εκλέκτορες, και ο Τζον Κάσιτς με 138 που κατόρθωσε να παραμείνει στην κούρσα με την επικράτησή του στο Οχάιο. Αντίθετα, την αναμέτρηση εγκατέλειψε ο Μάρκο Ρούμπιο μετά την ταπεινωτική ήττα του στη Φλόριντα αφήνοντας "ορφανούς" περίπου 200 εκλέκτορες.
Μέχρι το τέλος θα προκύψουν πολύ περισσότεροι εκλέκτορες προς αναζήτηση υποψηφίου. Και όσο ο Κρουζ και ο Κάσιτς παραμένουν "ζωντανοί", ο Τραμπ θα έχει κάθε λόγο να ανησυχεί ότι θα φτάσει στην πηγή αλλά τελικά δεν θα πιει νερό. Μια πρόχειρη ματιά στην ιστορία των ρεπουμπλικανικών συνεδρίων αποκαλύπτει, άλλωστε, ότι ο "εξοβελισμός" του νικητή των προκριματικών δεν αποτελεί και τόσο ασυνήθιστη πρακτική, με επιφανέστερο παράδειγμα το συνέδριο του 1860, όταν ο πρώτος σε εκλέκτορες Γουίλιαμ Σούαρντ έχανε από κάποιον... Αβραάμ Λίνκολν.
