17 Νοέμβρη 1973 - 17 Νοέμβρη 2025. Πενήντα δύο χρόνια μετά πώς μπορείς να συστήσεις σε ένα παιδί μια στιγμή της σύγχρονης Ιστορίας που σημάδεψε ανεπανόρθωτα τους νέους μιας άλλης εποχής και καθόρισε την οπτική τους και τη στάση ζωής για πλειάδα ζητημάτων;
Η Αλεξάνδρα Μητσιάλη στις «Μέρες που δακρύζουν» πυκνώνοντας τον αφηγηματικό χρόνο θα διηγηθεί το χρονικό τεσσάρων ημερών (14-17/11) που είναι γεμάτες από μεγάλες αποφάσεις, κρίσιμες πράξεις, συγκλονιστικά συναισθήματα, όπου τα γκλοπ, τα δακρυγόνα, οι σφαίρες της δικτατορίας των συνταγματαρχών σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τις φοιτήτριες και τους φοιτητές και δρομολογούν εξελίξεις.
Τα γεγονότα μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο αφηγούνται παράλληλα η Μυρσίνη, φοιτήτρια, και ο 17χρονος Αχιλλέας, μαθητής, δύο αδέλφια που μεγαλώνουν σε μια οικογένεια με δημοκρατικές αρχές αλλά και με φόβο γιατί «το καθεστώς αφορμή έψαχνε για την επόμενη σύλληψη». Μαζί τους μια παρέα εφήβων και νέων, αποδέκτες και φορείς των εξελίξεων, όπως ο Παντελής (γιατί στην ανθρώπινη ιστορία υπάρχουν και οι κυρ-Παντελήδες) που διαμαρτύρεται γιατί «εσείς και οι μαλακίες σας μας κάνουν να χάσουμε σήμερα το μάθημα. Τέτοιοι ρεμπεσκέδες είστε!».
Η Μητσιάλη εδώ, όπως και στους «Ξυπόλητους ήρωές» της, καταφέρνει να μετατρέψει το κείμενο σε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ιστορικό μυθιστόρημα, περιβάλλοντας την αφήγηση με πλήθος πληροφοριών. Βάζοντας τον αναγνώστη στο εργαστήρι του συγγραφέα, θα δείξει ότι πίσω από κάθε σημαντικό βιβλίο κρύβεται ενδελεχής μελέτη. Η αναφορά στα τοπόσημα της εποχής (όπως το Φλοράλ, η Μπλε Πολυκατοικία, η Φωλιά του Βιβλίου), ο χάρτης του κέντρου της Αθήνας -όπου θα διαδραματιστούν τα γεγονότα- ορίζουν το τοπικό πλαίσιο. Αλλά και η αναφορά στην καθημερινότητα και στα βιώματα των πρωταγωνιστών (τα φροντιστήρια Αττικόν και Τζουγανάτου, οι ραδιοπειρατές) πλαισιώνουν χρονικά την ιστορία. Με αυτόν τον τρόπο οδηγεί τους αναγνώστες στο να γνωρίσουν το παρελθόν μιας γενιάς, της γενιάς του Πολυτεχνείου.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η γλώσσα που χρησιμοποιεί. Γλώσσα νεανική, πάλλουσα, γεμάτη από εκείνες τις λέξεις που ακούγονταν ψιθυριστά: Χούντα, βασανιστήρια, λογοκρισία, φασίστες, ασφαλίτες, κατάληψη. Αλλά και από τις άλλες, εκείνες που ήταν ζητούμενο και έγιναν πράξη: ελευθερία, δημοκρατία. Ο ρυθμός της αφήγησης ασθματικός και καταιγιστικός, διατηρεί αμείωτα την ένταση και τον παλμό που δονεί την ατμόσφαιρα: «Έξω από τις πόρτες και τριγύρω από τα κάγκελα, στους δρόμους ο κόσμος πυκνώνει (...) Τα παιδιά τρέχουν... βρίσκονται παγιδευμένοι ...Τα πρώτα δακρυγόνα... ελάχιστες οι ρωγμές του καθαρού αέρα...».
Ρεαλισμός και στην ανθρωπογεωγραφία της. Ο γυμνασιάρχης και ο θεολόγος του Αχιλλέα, ως μέρος του συστήματος, ανακρίνουν και απαιτούν υποταγή. Όμως «όταν διδάσκουμε την υποταγή (...) δουλεύουμε για την αποδοχή της κάθε προπαγάνδας και την τελική επιβολή της παράνοιας». Ωστόσο η συγγραφέας δεν ξεχνά πως το βιβλίο αφορά νέα παιδιά. Και ο έρωτας είναι κομμάτι της ζωής τους. Μόνο που κι αυτός έχει μπει «στον γύψο». Γιατί «ο στρατός ήταν η τιμωρία των εξεγερμένων» και ο Κώστας με τον οποίο η Μυρσίνη είναι ερωτευμένη είναι ένας από αυτούς που χαρακτηρίστηκαν από τη Χούντα ταραξίες και με τον Νόμο 1347 έλαβε φύλλο πορείας για το Κιλκίς. Και πάλι η Μητσιάλη θα βρει τρόπο να δώσει φωνή και σε αυτή τη διάσταση της νιότης. Εγκιβωτίζοντας αποσπάσματα από την αλληλογραφία των δύο νέων, προσδίδει και στοιχεία επιστολικού μυθιστορήματος στο κείμενο.
Η Αλεξάνδρα Μητσιάλη καταφέρνει να δείξει στον αναγνώστη ότι το Πολυτεχνείο ήταν η ελληνική εκδοχή της αμφισβήτησης της νεολαίας απέναντι σε κάθε είδους καθεστηκυία τάξη τη δεκαετία 1960-70. Διευρύνοντας τον φακό της αφήγησης, μεταφέρει το γενικότερο κλίμα της εποχής (από τον Μάη του ’68 στη Γαλλία ως τη δολοφονία του Αλιέντε και τα γεγονότα στην Ταϊλάνδη) όπου τα φοιτητικά κινήματα συμπορεύονταν με κινήματα όπως το γυναικείο. Είναι η εποχή που «ξηλώνουν κι αλλού οι λαοί αυτά που ράβουν οι απόλυτες εξουσίες». Έτσι, το μυθιστόρημα συνιστά και ένα πολιτικό σχόλιο για το πώς τα κινήματα ξεκινούν «από τα κάτω» ή για το πώς οι νέοι, που συχνά απαξιώνονται ως απολίτικοι, γράφουν ιστορία υπερασπιζόμενοι την αξιοπρέπεια ενός ολόκληρου λαού. Στο επίμετρο του βιβλίου θα αποκαλύψει κάποιους από τους πραγματικούς πρωταγωνιστές της ιστορίας. Τη «φωνή» του Πολυτεχνείου, τον Δημήτρη Παπαχρήστο, την Καρυστιάνη, τον Δαφέρμο, τη Λεκατσά.
Ενα βιβλίο που μας αφορά όλους γιατί, όπως αφηγείται και η Βέρα Δαμοφλή στον Ιάσονα Χανδρινό, «Τώρα που ο αυταρχισμός, το ξεπούλημα, η ασχήμια, η κάθε είδους καταστολή επικρατούν, δεν μπορεί, κάποιοι “τρελοί” θα βρεθούν πάλι να το πάρουν πάνω τους. Θα είμαστε ανεπιφύλακτα μαζί τους».
Info
Αλεξάνδρα Μητσιάλη
«Οι μέρες που δακρύζουν»
Εκδόσεις: Πατάκης
Ηλικία: από 12 ετών
Τιμή: 10,90 ευρώ
