Κοντεύουμε να ξεχάσουμε τι σημαίνει πολιτιστική κληρονομιά μιας χώρας, ενός λαού, μιας παγκόσμιας κοινότητας. Να θεωρήσουμε δεδομένο ότι η εκάστοτε υπουργός Πολιτισμού και ο εκάστοτε πρωθυπουργός μιας χώρας, όπως, για παράδειγμα θλιβερό, η Ελλάδα, μπορούν να την εκποιούν κατά το δοκούν με διατάξεις που την αποσπούν μακροχρόνια από τα μουσεία της σε μουσεία του εξωτερικού. Να προβαίνουν σε συμφωνίες έωλες που παραβαίνουν τους αρχαιολογικούς νόμους, σε «δανεισμούς» που βαφτίζουν «επαναπατρισμούς» προϊστορικών αρχαιοτήτων -εκ των οποίων μία τουλάχιστον είναι διαπιστωμένο αντικείμενο λαθρανασκαφής- και να τις εγκαινιάζουν αυθαίρετα ως αγνοούμενες και ως ανάδοχός τους σε φιέστες ιδιωτικών μουσείων, κλειστές για τους πολίτες -νόμιμους κληρονόμους τους-, δικών τους και δικών του προσκεκλημένων.
Η συνεργασία
Κι όμως υπάρχουν ακόμα και μέσα σ’ αυτό το ασφυκτικό, αποτρόπαιο σκηνικό κάποιοι θύλακες προστασίας της πολιτισμικής κληρονομιάς μιας χώρας που λειτουργούν ως άγρυπνοι φύλακές της. Όπως αυτοί που καλλιεργήθηκαν μέσα από τη συνεργασία της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας με το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών, το University of Arts, Crafts and Design της Στοκχόλμης και τον Σύλλογο των Φίλων της Μετάξης «Η Χρυσαλλίδα», στο Σουφλί του Έβρου, σε εργαστήρια του διαπολιτισμικού προγράμματος «A common thread - Artistic exchange Sweden-Greece», όπου οι συμμετέχοντες φοιτητές παρακολούθησαν όλα τα στάδια παραγωγής και επεξεργασίας του μεταξιού- από τη σηροτροφία μέχρι την κλωστοϋφαντουργία- και μυήθηκαν στις παραδοσιακές και σύγχρονες τεχνικές ύφανσης και τύπωσής του.
Τα αποτελέσματα
Η έκθεση που συμβαίνει, ως αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας, στο Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης», επί της οδού Πειραιώς στον Ταύρο, με τον τίτλο «Σουφλί-Μετάξι» αναδεικνύει το εύρος των εικαστικών αναζητήσεων των φοιτητών των δύο σχολών μέσα από την παράδοση αλλά και τη μοναδικότητα του Σουφλίου ως μακραίωνου και μοναδιαίου τόπου διαφύλαξής της. Ο θεατής της αντικρίζει τις θραυσματικές, οδυνηρές, βαμμένες με τοπικές χρωστικές ύλες της περιοχής, υφασμένες γλυπτικές μορφές του μοντέρνου και αντικείμενα πλεγμένα με την ξεχασμένη και ευρέως διαδεδομένη κάποτε τεχνική των εφήβων, του μακραμέ. Στέκεται έκθαμβος, όπως το μικρό παιδί -Έρωτας-, μπροστά στην τυπωμένη πάνω σε αληθινό μετάξι Αφροδίτη, στην πλασμένη σύμφωνα με το πρότυπο του Γερμανού αναγεννησιακού καλλιτέχνη Λούκας Κράναχ.
Εισδύει μέσα στον σουρεαλιστικά μορφωμένο χώρο της επεξεργασίας του μεταξιού. Όπου γύρω από το τραπέζι με τις κουβαρίστρες αιωρούνται έπιπλα, πλάσματα μυθικά, μεταμορφωμένοι σε πεταλούδες μεταξοσκώληκες. Αντικρίζει σε ένα γαλάζιο φόντο το αφαιρετικό τοπίο των φτιαγμένων με τις χρυσαφιές ίνες των χρυσαλλίδων-νυμφών αργαλειών. Διαβάζει τα γραμμένα, όπως σε έναν σκωπτικό «οκτάλογο», προτερήματα της γυναίκας υφάντρας. Που ανατρέπει με τις πυκνωμένες σε σύντομες φράσεις πληροφορίες του για την υπεράσπιση των σύγχρονων, νεοφιλελεύθερων-αποικιοκρατικών πρακτικών της εκμετάλλευσής της από τα 11 της χρόνια τον εξευγενισμένο μύθο της υπομονετικής Πηνελόπης.
Μας προσγειώνει στη βιοπάλη των μικρών κοριτσιών της Τουρκίας ή της Ινδίας που υφαίνουν με εξευτελιστικούς μισθούς, τρώγοντας στο όρθιο και διαγράφοντας οριστικά την παιδική τους ηλικία, τα πολύτιμα, προσιτά πλέον μέσω των ευρωπαϊκών ή πολυεθνικών αλυσίδων υφαντά της Δύσης. Διακρίνει την εκρηκτική δύναμη που εκπέμπουν όλα αυτά τα δημιουργήματα, τα πλασμένα με την αφομοιωμένη γνώση του πλούτου της παράδοσης και με τη σύνδεσή της με την εμπειρία, αλλά και τα εργαλεία της τέχνης της δυστοπικής εποχής μας.
Info
«Σουφλί-Μετάξι», ομαδική έκθεση της ΑΣΚΤ και της Konstfack, University of Arts, Crafts and Design της Στοκχόλμης, σε συνεργασία με τον Σύλλογο των Φίλων της Μετάξης του Σουφλίου «Η Χρυσαλλίδα», σε επιμέλεια της διευθύντριας του ΙΓ΄ εργαστηρίου και προέδρου του Τμήματος Εικαστικών της ΑΣΚΤ Ερατούς Χατζησάββα και της Ulrika Martensson-Hanje, Senior Lecturer του Konstfack Textile, The Department of Craft της Σουηδίας, Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης», Πειραιώς 206, Ταύρος Διάρκεια έκθεσης: 2-20 Νοεμβρίου 2022. Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 6 μ.μ.-10 μ.μ.
