ΑΠΟΣΤΟΛΗ: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ
Εδώ Ειδομένη. Η τελευταία περιοχή της Ελλάδας που βλέπουν οι πρόσφυγες, πριν προχωρήσουν στην ΠΓΔΜ κατά το μεγάλο ταξίδι τους με προορισμό μια ζωή μακριά από πολέμους και φτώχεια. Αν μετά από χρόνια διηγηθούν την ιστορία τους, σίγουρα το χωριό των δικών μας προσφύγων από τη Σμύρνη δεν θα περιγράφεται ως γη της επαγγελίας. Θες επειδή αντικρίζουν μόνο τον αυτοσχέδιο καταυλισμό, θες επειδή αγωνιούν να περάσουν τα σύνορα, έτσι κι αλλιώς η Ειδομένη δεν αποτελεί τουριστικό προορισμό. Θα μείνει όμως στην ανάμνηση πολλών προσφύγων ως ο τόπος που συνάντησαν την αλληλεγγύη. Τη γνώρισαν στο ζευγάρι με τα παπούτσια που τους έδωσαν πριν ακόμη ένα ποδαρόδρομο μέχρι τον άλλο καταυλισμό στην ΠΓΔΜ. Την αισθάνθηκαν χάρη στα χαμόγελα και τη ζεστασιά των εθελοντών. Την έκαναν δική τους μοιράζοντας με τη σειρά τους το φαγητό από τις κοινωνικές κουζίνες στους επίσης νηστικούς διπλανούς τους.
Ακόμη και οι αστυνομικοί είναι αλλιώς. Μιλούν ευγενικά και με σεβασμό. Χρησιμοποιούν τους όρους που αντιστοιχούν στη βαρύτητα και την πραγματικότητα των συνθηκών. «Πρόσφυγες», όχι «λαθρομετανάστες». Το ακόμη καλύτερο είναι ότι αρκετοί από τους αστυνομικούς έχουν μάθει να μιλούν, έστω σε επίπεδο βασικής συνεννόησης, τη γλώσσα των διάφορων λαών.
Μπροστά δεν ξέρω τι θα βρω, μα πίσω δεν γυρνώ
Η αλήθεια είναι πως τα γεγονότα των τελευταίων μηνών έχουν ευαισθητοποιήσει και έχουν δέσει την κοινωνία. Αντί για μίσος, η αλληλεγγύη κυριαρχεί. Ποιος, αλήθεια, μπορεί έστω και για μια στιγμή μπροστά στο απόλυτο δράμα να σκέφτεται σαν χρυσαυγίτης; «Η γυναίκα μου είναι έγκυος, πες μου, έχω να περπατήσω πολύ ακόμα μέχρι τον σταθμό;» μου λέει Σύρος πατέρας, γεμάτος αγωνία για την ήδη πολύ ταλαιπωρημένη γυναίκα του. Ενώ την ίδια ώρα είχε διαρκώς στον νου του τα τρία ακόμη παιδιά τους. Η επιλογή να πάνε σε νοσοκομείο τους τρόμαζε περισσότερο, μιας και υπάρχει διάχυτος ο φόβος πως αν για οποιοδήποτε λόγο μείνει κάποιος πίσω, μπορεί να μείνει για πάντα πίσω. Μπροστά σε αυτό τον αγώνα οι συνειδήσεις ωριμάζουν απότομα. Δεν λες κι υπερβολή την κουβέντα που μοιράστηκε μαζί μας αλληλέγγυος: «Αν φέρναμε κάθε φορά έναν φασίστα να ζήσει έστω μια μέρα εδώ, θα άλλαζαν τα μυαλά του».
Με το βλέμμα στον χειμώνα
Είναι γεγονός ότι αν δεν υπήρχαν οι οργανώσεις και οι εθελοντές από τις γύρω πόλεις, Έδεσσα, Κοζάνη και Κιλκίς, οι ανάγκες δεν θα αντιμετωπίζονταν. Δεν καλύπτονται ούτε τώρα απόλυτα, όμως τουλάχιστον χάρη στην προσπάθεια των αλληλέγγυων οι πρόσφυγες βρίσκουν προσωρινά ένα καταφύγιο. Μπορούν και ξεκουράζονται στις πολλές και μεγάλες σκηνές που έχουν τοποθετηθεί, ενώ τα παιδιά ξεχνιούνται στους αυτοσχέδιους παιδότοπους. Μαζί τους για τον δρόμο οι πρόσφυγες προμηθεύονται φάρμακα, ρούχα και ξηρά τροφή. Σημαντική συμβολή είχε την Παρασκευή η Αλληλεγγύη για όλους, που σε συνεργασία με κοινωνικές δομές από το Ίλιον, το Ξυλόκαστρο και το Χαλάνδρι μοίρασαν ένα τόνο σταφίδες.
Αν βγάλουμε από το κάδρο την προσφορά των αλληλέγγυων, η προσφορά σε κρατικό επίπεδο είναι ανύπαρκτη. Φαίνεται πως ο κρατικός μηχανισμός έχει βολευτεί με την παρούσα κατάσταση, αλλά τα κουράγια είναι περιορισμένα, ενώ ο χειμώνας πλησιάζει. Το γεγονός ότι η Ειδομένη είναι ένα μέρος μέσα στη φύση, ενώ σε πολύ κοντινή απόσταση βρίσκεται ποτάμι (Αξιός), έχει ως αποτέλεσμα η αισθητή θερμοκρασία να είναι κάθε φορά χαμηλότερη από την πραγματική.
Αντί επιλόγου, κατά παράφραση της ρήσης του Ντοστογιέφσκι, θα λέγαμε ότι "ο πολιτισμός μια χώρας φαίνεται από το επίπεδο διαβίωσης των προσφύγων της". Και για την ώρα, απέχουμε πολύ από στάνταρ που θα θέλαμε να μας δίνουν την άνεση να κουνάμε το δάκτυλο στους Ευρωπαίους για τη δική τους στάση.
