Live τώρα    
35°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Αίθριος καιρός
35 °C
34.0°C37.8°C
3 BF 40%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Ελαφρές νεφώσεις
36 °C
34.4°C38.3°C
4 BF 42%
ΠΑΤΡΑ
Αίθριος καιρός
33 °C
33.0°C38.2°C
3 BF 61%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Αίθριος καιρός
33 °C
32.7°C33.0°C
3 BF 48%
ΛΑΡΙΣΑ
Αίθριος καιρός
37 °C
36.8°C39.6°C
3 BF 15%
Υβόννη Μαλτέζου στην «Α» / Εμεινα πιστή στα ιδανικά και στο όραμα της Αριστεράς
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

Υβόννη Μαλτέζου στην «Α» / Εμεινα πιστή στα ιδανικά και στο όραμα της Αριστεράς

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Συναντηθήκαμε με την Υβόννη Μαλτέζου κάπου στο κέντρο, στο φιλόξενο σπίτι της, γεμάτο υλικά ίχνη από το παρελθόν. Με soundtrack τον φωτογραφικό φακό του Παύλου Παρασκευά, που άρχισε να αιχμαλωτίζει ενστικτωδώς και αυτόματα την κουβέντα μας, η Υβόννη Μαλτέζου μας έβαλε αμέσως στο κλίμα της νέας παράστασης «50 χρόνια, μια νύχτα», που θα παρουσιαστεί στην Πειραιώς 260 από 26 έως 29 Ιουνίου 2024 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη. Μια παράσταση που μέσα στο σύμπαν της έχει χωρέσει και το προσωπικό της βίωμα, την προσωπική της μαρτυρία από την εποχή του Ελεύθερου Θεάτρου και τα χρόνια της δικτατορίας. Η Υβόννη Μαλτέζου είναι μια ηθοποιός που η ζωή της αποτελεί από μόνη της μια αφήγηση της σύγχρονης Ιστορίας. Που το προσωπικό σχεδόν ταυτίζεται με το δημιουργικό και το επαγγελματικό «υπό τις προσταγές της εποχής», όπως χαρακτηριστικά η ίδια θα πει. Και η κουβέντα μαζί της μετατρέπεται αυτόματα σε ένα ταξίδι στο παρελθόν, σε μια συγκίνηση στο παρόν και σε μια υπόσχεση για το μέλλον. Με ένα χαμόγελο που δεν έφυγε ποτέ από τα χείλη της. Να χαϊδεύει τη μνήμη αυτής της συνάντησης. Αυτή είναι η Υβόννη Μαλτέζου.

Συνέντευξη στον Χρήστο Τζίφα

Φωτογραφίες για την ΑΥΓΗ: Παύλος Παρασκευάς

Πενήντα χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου και μια παράσταση γύρω από αυτό. Μπαίνετε φορτισμένη μέσα της;

Ναι, με πολλές μνήμες. Και φορτισμένη, αλλά προσπαθώ να το ελέγχω. Δεν θέλω να παιχτεί συναισθηματικά αυτό το κείμενο για τη δικτατορία και την περίοδο εκείνη. Θέλω να πάρω την απόστασή μου και να δώσω στο κοινό να καταλάβει αυτό που συνέβη, πόσο φορτισμένη και γιατί ήταν εκείνη η εποχή. Γιατί υπήρχε το δίχτυ της δικτατορίας. Αυτή ήταν που μας έκανε να υπάρχουμε και ως ομάδα και να αντιστεκόμαστε. Αποφάσισε το κλίμα της εποχής. Αποφάσισε η δικτατορία για εμάς. Δηλαδή μας παρακινούσε η δικτατορία.

Σας πολιτικοποίησε βίαια;

Μεγαλώσαμε και πολιτικοποιηθήκαμε απότομα μέσα στη δικτατορία. Μας βρήκε η δικτατορία στη Σχολή του Εθνικού. Γιατί το Ελεύθερο Θέατρο ξεκίνησε από μια ομάδα από συμμαθητές του Εθνικού Θεάτρου μέσα στη δικτατορία. Όταν αποφοιτούσαμε, οι επιλογές μας ήταν λίγες. Να μείνουμε στο Εθνικό Θέατρο, να ενταχθούμε στο δυναμικό του, που μου το πρότειναν, αλλά έπρεπε να υπογράψουμε δήλωση νομιμοφροσύνης. Ότι συμφωνούσαμε με το πολιτικό καθεστώς της εποχής, τη δικτατορία δηλαδή. Οι περισσότεροι από εμάς ήμασταν αριστεροί και διαφωνούσαμε με το καθεστώς. Και η άλλη επιλογή που είχαμε ήταν το εμπορικό θέατρο, που δεν μας ενδιέφερε. Έτσι αποφασίσαμε να κάνουμε τη δική μας ομάδα. Αυτό ήταν που μας έκανε και εμάς να υπάρχουμε ως ομάδα. Σαν εστία αντίστασης υπήρχαμε. Δεν ήταν ότι είχαμε αποφασίσει να κάνουμε ομάδα και να βγούμε κανονικά στο θέατρο. Δηλαδή η πρώτη μας επιλογή ήταν να δημιουργήσουμε αυτή την ομάδα, καλέσαμε έναν σκηνοθέτη, ανεβάσαμε ένα έργο που το σκηνοθέτησε ο Γιώργος Μιχαηλίδης και μετά καταργήσαμε τον σκηνοθέτη. Ίσως γιατί δεν αντέχαμε ούτε την εξουσία του σκηνοθέτη. Και μετά ανεβάσαμε το δεύτερο έργο. Ήταν «Η ιστορία του Αλή Ρέτζο», που το είχε γράψει ο Πέτρος Μάρκαρης. Κι όταν θελήσαμε να ασχοληθούμε με την επιθεώρηση, καταργήσαμε και τον συγγραφέα. Προσωρινά δηλαδή, γιατί γράφαμε μόνοι μας τα θεατρικά κείμενα. Αυτό αφηγείται ο μονόλογος που έχω στην παράσταση. Την προσωπική μου ιστορία με το Ελεύθερο Θέατρο. Και ουσιαστικά την ιστορία της ομάδας.

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς

Το συλλογικό τελικά πέτυχε; Τα καταφέρατε ως ομάδα;

Ως ομάδα τα καταφέραμε για μια δεκαετία. Μετά άλλαξε η εποχή, αλλάξαμε κι εμείς. Μας κινητοποιούσε η εποχή στο να φερόμαστε συλλογικά. Να έχουμε αυτόν τον συλλογικό τρόπο ζωής. Δεν ξέρω σε άλλη εποχή αν θα μπορούσαμε να το καταφέρουμε. Κι εγώ αναρωτιέμαι…

Εξακολουθείτε να πιστεύετε ότι υπάρχει εξουσία στον ρόλο του σκηνοθέτη;

Ναι, υπάρχει. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι πρέπει να είναι ένας που να καθοδηγεί την ομάδα, αλλά που να ακούει και τους ηθοποιούς. Να συνεργάζεται με ηθοποιούς που είναι εκπαιδευμένοι, μορφωμένοι. Να συνυπάρχουν όλοι σε μια ομάδα και επικεφαλής να είναι ένας σκηνοθέτης. Αυτό απαιτεί πολλή δουλειά και προετοιμασία, που δεν συμβαίνει σήμερα. Σήμερα γίνονται πολύ γρήγορα οι παραστάσεις.

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς

Εσείς τότε δουλεύατε με άλλους ρυθμούς;

Εντελώς. Εμείς συναντιόμαστε 1 η ώρα το μεσημέρι και τελειώναμε 2 τη νύχτα με συζητήσεις επί συζητήσεων. Στην ουσία συζητούσαμε για το πώς θα συμφωνήσουμε, πώς θα σκηνοθετήσουμε το έργο. Δεν κάναμε πολλή πρόβα, ζυμωνόμασταν. Όλες οι αποφάσεις παίρνονταν από κοινού. Υπήρχε μια κοινοβιακή ζωή. Χωρίζαμε μόνο για ύπνο. Υπήρχε και το κλίμα της εποχής, της απελευθέρωσης, της χειραφέτησης, του έρωτα.

Είχατε χαρακτηριστικά ως ομάδα που η Χούντα μισούσε. Λειτουργούσατε ελεύθερα;

Οχι βέβαια. Υπήρχε λογοκρισία. Το λέω και στον μονόλογο που έχω. Όταν περνάω από Μέρλιν και Κανάρη, στέκομαι και κοιτάζω την πολυκατοικία που στεγάζονταν τα γραφεία της λογοκρισίας επί Χούντας. Θυμάμαι ότι περιμέναμε ώρες στο πεζοδρόμιο για να πάρουμε πίσω τα κείμενα που είχαμε καταθέσει προς έγκριση, δηλαδή τα λογοκριμένα κείμενα. Και μετά αυτοί έρχονταν και στην παράσταση. Ειδικά στο Άλσος Παγκρατίου, για να τσεκάρουνε αν λέγαμε τις κομμένες φράσεις ή τις απαγορευμένες λέξεις. Εμείς είχαμε συνεννοηθεί μεταξύ μας και το παίζαμε όλο αυτό με αυτοσχεδιασμούς. Γελούσε το κοινό κι αυτοί δεν καταλάβαιναν γιατί γελούσε ο κόσμος και κοιτούσαν αμήχανα. Ερχόντουσαν πάντα δύο-δύο. Ο ένας κρατούσε το κείμενο κι ο άλλος κρατούσε τον φακό.

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς

Φόβο νιώθατε;

Ναι, πολλές φορές νιώθαμε φόβο. Γιατί είχαμε πολλούς φίλους οργανωμένους σε αριστερές ομάδες και γι’ αυτό μας είχαν συλλάβει κι εμένα και τον Κώστα Αρζόγλου.

Σας έχουν συλλάβει;

Ναι, το 1973, στο θέατρο της Ξένιας Καλογεροπούλου. Παίζαμε στο παιδικό θέατρο και ήρθαν και μας πήραν από την παράσταση. Μείναμε μία εβδομάδα στην απομόνωση, στην Ασφάλεια στη Μεσογείων. Είχαμε πολλούς φίλους που ήταν οργανωμένοι σε ομάδες αντιστασιακές. Εμένα με κατηγορούσαν πως μοίραζα προκηρύξεις. Πέρασα ανακρίσεις σκληρές, αλλά δεν με χτύπησαν.

Εχετε μνήμες από αυτή την εβδομάδα;

Εχω μνήμες από την απομόνωση. Σε ένα κελί με ένα χτιστό κρεβάτι, ένα στρώμα, μια κουβέρτα και τίποτα άλλο. Και υπάρχει αυτό το θέμα του χρόνου. Το πώς περνάει ο άδειος χρόνος.

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς

Αυτή η εβδομάδα δημιούργησε πείσμα;

Αμέσως γύρισα στο θέατρο. Αυτό ήταν το καλό. Μας κινητοποιούσε η δουλειά. Είχαμε να ετοιμάσουμε την παράσταση, το «Και εσύ χτενίζεσαι» στο Άλσος Παγκρατίου, και ξεχάσαμε τελείως αυτό το γεγονός. Γιατί μας αφορούσε η παράσταση. Αυτό που μας έκαιγε ήταν να γίνει η παράσταση. Και δεν φοβόμασταν. Αυτό το γεγονός έφυγε τελείως από το μυαλό μας.

Μια τέτοια ομάδα πώς τελειώνει;

Υπάρχει μια πίκρα για το τέλος αυτής της ομάδας. Γιατί το πώς συνεχίστηκε. Δεν θέλω να πω γι’ αυτό. Λέω μόνο ότι άλλαξε η εποχή. Τουλάχιστον εμείς δεν εξαργυρώσαμε το επαναστατικό μας παρελθόν. Πολλοί το έκαναν με τρόπο απροκάλυπτο. Έμεινα πιστή στα ιδανικά και στο όραμα της Αριστεράς. Σ’ αυτό που πρέσβευαν ο Λεωνίδας Κύρκος, ο Μανόλης Αναγνωστάκης, ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης και πολλοί άλλοι. Εμείς θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο. Οι νέοι σήμερα θέλουν να σώσουν τον κόσμο.

Υπήρξατε μαζί με την Άννα την Παναγιωτοπούλου ιδρυτικά μέλη.

Η Άννα ήρθε μετά, στη δεύτερη παράσταση, μαζί με τον Σταμάτη Φασουλή. Νιώθω πως είναι ένα κομμάτι της δικής μου ιστορίας η Άννα. Που χάθηκε. Αυτό νιώσαμε κι εγώ και ο Σταμάτης. Ευτυχώς, είχαμε πάει να τη δούμε λίγες μέρες πριν φύγει. Νιώσαμε πολύ πόνο. Ήταν Μεγάλο Σάββατο. Ήμουν με μια παρέα σε ένα εξοχικό και δεν άντεχα. Είχα απομονωθεί, δεν μιλούσα σε κανέναν και είχα και θυμό. Ήταν σαν να έφευγε ένα κομμάτι από τη ζωή μας. Είχε φύγει και η Μίνα Αδαμάκη, αλλά με τη Μίνα δεν ήμασταν τόσο συνδεδεμένες. Η Άννα ήταν βασικό κομμάτι της ομάδας, γιατί με τον Σταμάτη έγραφαν τα περισσότερα κείμενα. Είχαμε ιδιαίτερο δεσμό με την Άννα. Ήταν χαρισματική.

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς

Μια γυναίκα ήταν εύκολο να είναι ηθοποιός και να σπουδάζει Υποκριτική εκείνη την εποχή;

Στη Σχολή του Εθνικού και στην ομάδα δεν είχαμε κανένα πρόβλημα, γιατί ήταν τόσο κοινοβιακό και ομαδικό το κλίμα. Μας προστάτευαν και οι μεταξύ μας σχέσεις. Δεν υπήρξε ποτέ ζήτημα κακοποίησης ή παρενόχλησης από άντρα ή αμφισβήτησης. Ίσως και πάλι η εποχή να δημιουργούσε αυτή την ισότητα στις σχέσεις. Δεν υπήρχαν το ανδρικό πρότυπο, η ανδρική εξουσία. Όλοι ήμασταν ίσοι. Ήταν πολύ σημαντικό. Και από κανέναν καθηγητή δεν το βιώσαμε αυτό. Υπήρχε μια ισότιμη μεταχείριση προς τα κορίτσια και προς τα αγόρια.

Ολα αυτά τα χρόνια δυσκολευτήκατε στη δουλειά;

Ναι, για αρκετά χρόνια προσπαθούσα να βρω πατήματα. Πέρασα μια μεγάλη περίοδο κρίσης, πολύ απομονωμένη, ευτυχώς μεγαλώνοντας ένα παιδί, προσπαθώντας να βρω τον καινούργιο τρόπο που θα εμφανιζόμουν στο θέατρο. Ήταν δύσκολο. Στην αρχή κάναμε απόπειρες με παιδιά από την ομάδα και πήραμε το Αμόρε. Κάναμε τέσσερα χρόνια δικές μας παραστάσεις με τη συλλογική δουλειά του Ελεύθερου, αλλά δεν πέτυχε. Είχαμε σκηνοθέτη, αλλά δεν τα καταφέραμε. Εκεί χρεωθήκαμε και οικονομικά.

Ολα αυτά που ήρθαν στο φως με το MeToo τι συναισθήματα άφησαν;

Με θυμώνει η αλαζονεία της εξουσίας που επιβάλλεται σε νέους ανθρώπους. Το πώς χρησιμοποιούν την εξουσία για να επιβληθούν και να καταπιέσουν ανθρώπους είτε σεξουαλικά είτε πάνω στην πρόβα.

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς

Στο «Είσαι το ταίρι μου» περάσατε ωραία;

Ημουνα πολύ τυχερή που υπήρξα σ αυτή τη δουλειά. Ήταν πριν από την κρίση και ήταν πολύ ωραία η παραγωγή. Ήταν η καλύτερη συνθήκη δουλειάς. Πολύ προσεγμένα όλα. Ο συγγραφέας, ο Θοδωρής Πετρόπουλος, ήταν παρών στα γυρίσματα, κρατούσε το κείμενο στο χέρι του. Ήταν πολύ ωραία. Οι ηθοποιοί, ο σκηνοθέτης. Κάναμε να γυρίσουμε ένα επεισόδιο οκτώ, εννέα μέρες. Και νομίζω και γι’ αυτό βγήκε τόσο ωραία δουλειά. Ήταν και η επιλογή των ηθοποιών που είχε γίνει από τον συγγραφέα.

Την ένταση της δημοσιότητας πώς τη διαχειριστήκατε;

Ηταν πολύ μεγάλη. Δεν τα πάω καλά με τη δημοσιότητα. Είμαι λίγο απρόθυμη σε μηχανισμούς προβολής. Τότε το αντιμετώπιζα γιατί έπρεπε. Την τηλεόραση τη θεωρώ κομμάτι της δουλειάς όταν γίνεται μ’ αυτούς τους όρους. Όταν γίνεται πιεστικά, όπως η τελευταία δουλειά, στεναχωριέμαι. Σαν να μην σέβονται τον ηθοποιό. Σαν να τους αφορά μόνο να βγαίνει το πρόγραμμα. Το πώς θα τα πει ο ηθοποιός και πώς θα νιώσει δεν τους αφορά και πολύ. Αν και βγαίνουν καλές δουλειές, βγαίνουν και από τον ηρωισμό των ηθοποιών.

Γιατί δουλεύετε ακόμα;

(Γέλια). Το θέατρο μου δίνει ζωή και με κινητοποιεί. Δεν θέλω ποτέ να σταματήσω. Νομίζω πως αν ζήσω σαν συνταξιούχος θα νεκρωθεί μέσα μου ό,τι υπάρχει.

ΥΒΟΝΝΗ ΜΑΛΤΕΖΟΥ
Φωτογραφίες για την Αυγή: Παύλος Παρασκευάς

Θα ενθαρρύνατε νέο κόσμο να δημιουργήσει ομάδες;

Εχει μεγάλη σημασία να έχουμε ομάδες για να πειραματίζονται οι νέοι άνθρωποι, να βρίσκονται, να συνυπάρχουν. Πολλές σχολές, κι αυτά τα παιδιά κάπως πρέπει να απορροφηθούν. Κάποιοι παίζουν στην τηλεόραση, αλλά τους παίρνουν για μία σεζόν και μετά άλλους. Ήθελα να προτείνω στα παιδιά να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο να προετοιμάζουν τις δουλειές, να μην γίνονται παραστάσεις μέσα σε δύο μήνες. Να συγκεντρώνονται, να μην κάνουν πολλές δουλειές παράλληλα. Μόνο έτσι θα μπορέσει να γεννηθεί κάτι ουσιαστικό. Δεν είναι τυχαίο που ο Βογιατζής έκανε έξι μήνες να ετοιμάσει μια παράσταση και υπήρχαν στο κοινό η αναμονή και η προσδοκία.

Ποια είναι η σχέση σας με την Αθήνα;

Σχέση αγάπης και μίσους. Κατέβηκα από την Αγία Παρασκευή, όπου ζούσα 25 χρόνια, στο κέντρο γιατί αγαπώ αυτό που συμβαίνει. Όμως δεν βοηθάει πολύ τους μεγαλύτερους ανθρώπους, τους πεζούς. Θυμώνω πολύ με τα μηχανάκια στα πεζοδρόμια, που είναι σπασμένα και δεν μπορείς να περπατήσεις. Θα ήθελα να γίνει μια επιτροπή, κάποιοι να ασχοληθούν μ’ αυτό που συμβαίνει στην πόλη.

Είστε ακόμα πολιτικά δραστήρια;

Δεν είμαι, και θα ήθελα. Θα ήθελα να γίνει μια επιτροπή που να ασχολείται με αυτές τις γυναίκες που κινδυνεύουν, που ζητάνε βοήθεια από την αστυνομία και δεν υπάρχει μια υποδομή να τις δεχτεί, να μένουν σε χώρους φιλοξενίας για ένα μεγάλο διάστημα μέχρι να μπορέσουν να ξεφύγουν από αυτές τις οικογένειες. Τα παιδιά τους και οι ίδιες να μένουν σε δομές που να μπορούν να δουλεύουν και να ζουν για μεγάλο διάστημα. Θα ήθελα να δούλευα εθελόντρια σε μια τέτοια δομή. Με έχει σοκάρει η δολοφονία της Κυριακής, που έγινε μπροστά στα μάτια της αστυνομίας, και η τελευταία που έγινε στο πεζοδρόμιο, που τα άκουγε και το παιδί. Οι γυναικοκτονίες με στοιχειώνουν. Με την Κυριακή έκλαιγα για μέρες. Δεν το άντεχα.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL