Τον κίνδυνο ενός τραπεζικού κραχ στην Ελλάδα αποκαλύπτει το ΔΝΤ. Οι συστημικές τράπεζες, έχοντας αφελληνιστεί πλήρως και λειτουργώντας σε καθεστώς απόλυτης ασυδοσίας, έχουν στήσει μια νέα «νάρκη» στους ισολογισμούς τους ,που είναι ο κίνδυνος υπερσυγκέντρωσης (concentration risk).
Το colpo grosso συνεχίζεται, αλλά αυτή τη φορά με μια νέα, προκλητική, μεθοδευμένη πιστωτική πολιτική. Την ώρα που η μικρομεσαία επιχείρηση δεν μπορεί να πλησιάσει ούτε έξω από το τραπεζικό υποκατάστημα, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχουν εγκλωβίσει τη μοίρα ολόκληρης της χώρας στα χέρια μιας κλειστής «ελίτ» μόλις 10 μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων. Η ακτινογραφία της αγοράς, όπως την αποτυπώνει η έκθεση του Ταμείου, είναι το πιο αδιάψευστο κατηγορητήριο κατά του τραπεζικού καρτέλ. Αν και καταγράφηκε ετήσια πιστωτική επέκταση 11% μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, η ανάκαμψη αυτή αφορά σχεδόν αποκλειστικά τον εταιρικό τομέα. Για τη λαϊκή οικογένεια η κάνουλα είναι ερμητικά κλειστή. Η πιστωτική επέκταση στα νοικοκυριά παραμένει υποτονική, με τη στέγαση να βρίσκεται σε μόνιμη ασφυξία εξαιτίας της περιορισμένης ζήτησης αλλά και της κληρονομιάς των παλαιών μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ο λόγος των συνολικών πιστώσεων προς το ΑΕΠ παραμένει πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, υπονομεύοντας τη μακροπρόθεσμη πραγματική ανάπτυξη της χώρας προς όφελος των λίγων.
Το 200% των κεφαλαίων σε 10 ομίλους
Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο και αποδεικνύουν ότι οι διοικήσεις των τραπεζών, που μοιράζονται μεταξύ τους προκλητικά μπόνους 15 εκατομμυρίων ευρώ, παίζουν στα ζάρια την οικονομική σταθερότητα της χώρας. Τα μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα των συστημικών τραπεζών αγγίζουν το 200% των βασικών ιδίων κεφαλαίων σε ακαθάριστο επίπεδο! Ακόμη και μετά τα μέτρα μείωσης κινδύνου, η καθαρή έκθεση παραμένει στο ιλιγγιώδες 122,3%. Δηλαδή, ο κίνδυνος υπερβαίνει το σύνολο των υψηλής ποιότητας κεφαλαίων τους!
Μέχρι τον Ιούνιο του 2025 μόλις 10 εταιρικές εκθέσεις αντιπροσώπευαν το 122% των κεφαλαίων tier 1 ή το 10% του συνολικού ενεργητικού ολόκληρου του συστήματος. Το 100% αυτών των ανοιγμάτων αφορά επιχειρήσεις με έδρα την Ελλάδα, εγκλωβίζοντας τις τράπεζες στον εγχώριο κύκλο. Τα χρήματα κατευθύνονται στους γνωστούς τομείς της ενέργειας, των υποδομών, της μεταποίησης και των κατασκευών. Αν και το ΔΝΤ δεν κατονομάζει τους ομίλους για να μην προκαλέσει τριγμούς, η αγορά γνωρίζει καλά ποιους φωτογραφίζει. Είναι οι γνωστοί «πρωταθλητές» των απευθείας αναθέσεων, των μεγάλων ενεργειακών projects και των logistics, οι όμιλοι που μονοπωλούν τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Το πιο σοβαρό και ύποπτο εύρημα της έκθεσης είναι ο «συσχετισμένος χαρακτήρας» αυτής της ασυδοσίας. Και οι τέσσερις συστημικές τράπεζες ακολουθούν την ίδια ακριβώς, τυφλή πιστωτική πολιτική, δανείζουν τους ίδιους ακριβώς ομίλους! Τα κοινά ανοίγματα στους 10 μεγαλύτερους μη χρηματοοικονομικούς ομίλους ανέρχονται στο 121,6% των κεφαλαίων tier 1. Αυτό σημαίνει ότι αν ένα διεθνές σοκ, μια ενεργειακή κρίση ή μια ανατάραξη στην εφοδιαστική αλυσίδα λυγίσει έναν ή δύο από αυτούς τους ολιγάρχες, το κραχ δεν θα χτυπήσει μία τράπεζα αλλά θα πυροδοτήσει ταυτόχρονες, βαριές ζημιές και στις τέσσερις συστημικές τράπεζες της χώρας.
Γιατί οι τραπεζίτες δεν ανησυχούν; Γιατί το μάρμαρο θα το πληρώσουμε ξανά εμείς! Η απάντηση στο γιατί οι τράπεζες συνεχίζουν αυτό το επικίνδυνο βιολί χωρίς κανέναν φόβο είναι απλή, κυνική και βαθιά πολιτική. Οι τραπεζίτες ξέρουν ότι είναι «too big to fail» και, κυρίως, «too connected to fail». Γνωρίζουν καλά ότι σε μια χώρα όπου τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας τούς χρωστούν πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ απολαμβάνουν πλήρη ασυλία. Ξέρουν ότι αν το σύστημα σκάσει, αν οι 10 εκλεκτοί τους «κοκκινίσουν», οι ίδιοι θα έχουν ήδη εισπράξει τα εκατομμύρια των αφορολόγητων μερισμάτων τους και τα «χρυσά» τους μπόνους.
Όσο για τη χρεοκοπία; Η Ιστορία έχει δείξει τον δρόμο. Θα επιστρατευτεί και πάλι ο Έλληνας φορολογούμενος για να ματώσει, να πληρώσει τη νέα ανακεφαλαιοποίηση και να καλύψει τις ζημιές της ολιγαρχίας. Το ρίσκο είναι δικό μας, τα κέρδη δικά τους. Μέχρι πότε θα ανεχόμαστε να παίζουν τη ζωή και το μέλλον μας στα τραπεζικά τους τραπέζια;
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
