Πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 8 Νοεμβρίου μία μεγάλη εκδήλωση στο μέγαρο του Ωδείου Αθηνών για να γίνει η παρουσίαση της έρευνας του ΟΣΔΕΛ με τίτλο «Αναγνώσεις, αναγνώστες και αναγνώστριες: Το βιβλίο και το κοινό του στην Ελλάδα», την επιστημονική διεύθυνση της οποίας είχε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε 12 χρόνια μετά την τελευταία έρευνα που είχε κάνει το ΕΚΕΒΙ, πριν κλείσει από την κυβέρνηση Σαμαρά.
Θα σταθούμε μόνο σε δύο από τα πολλά και ενδιαφέροντα ευρήματα αυτής της έρευνας:
«1. Μόνο εάν επιμηκυνθεί η ανάπτυξη της αναγνωστικής ευχέρειας και ικανότητας εντός του πλαισίου της θεσμικής εκπαίδευσης μπορεί να σπάσει, έστω σε έναν βαθμό, ο φαύλος κύκλος της αναπαραγωγής της πολιτισμικής αποστέρησης ως προς την ανάγνωση, που βιώνουν τα πιο ενδεή κοινωνικά στρώματα.
2. Οι επενδύσεις σε προγράμματα ανάπτυξης της αναγνωστικής πρακτικής, καθώς και σε ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο θα έχει ως αποστολή τη διασφάλιση των αποτελεσμάτων αυτών των προγραμμάτων, μπορούν να αποβούν πολύ πιο αποτελεσματικές, υπό τον όρο ότι θα συνοδευτούν από ανάλογες επενδύσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι ο θεσμός εκείνος που δύναται να παράγει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, χρήστες αυτών των προγραμμάτων και αυτών των υποδομών».
Η εκπαίδευση ορίζεται, από τα ευρήματα, ως ο καθοριστικός εκείνος παράγοντας που θα διαμορφώσει την αναγνωστική στάση του κάθε ανθρώπου στη μετέπειτα ζωή του. Και εδώ ερχόμαστε σε μία χρόνια παθογένεια του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος που αποστερεί τους μαθητές από τη δημιουργική ανάγνωση και την αναζήτηση πληροφοριών, καθώς εδράζεται αποκλειστικά και μόνο στο ένα βιβλίο που παρέχεται από το κράτος και διαμορφώνει το σύνολο των γνώσεων και των αναγνώσεων που ο μαθητής μπορεί να λάβει σε κάθε μάθημα.
Σχολεία με ένα βιβλίο και χωρίς βιβλιοθήκες, τάξεις αποκομμένες από τις βιβλιοθήκες της πόλης όπου βρίσκεται το σχολείο, μαθητές χωρίς προσλαμβάνουσες, βιβλία στείρα, απαιτήσεις αποστήθισης, είναι μερικοί από τους λόγους που εμποδίζουν τα παιδιά να αναπτύξουν μία βιωματική σχέση με το βιβλίο και την ανάγνωση.
Πέρα και έπειτα από αυτό, η απουσία ικανού αριθμού λαϊκών βιβλιοθηκών, ειδικά στις περιοχές που κατοικούν τα «ενδεή κοινωνικά στρώματα», συντείνει στην κατάσταση της απουσίας του βιβλίου από κάθε εκδήλωση της καθημερινής ζωής. Να υπενθυμίσουμε ότι η στατιστική στη Φινλανδία αναφέρει ότι το 90% των κατοίκων της χώρας ζουν σε απόσταση μικρότερη από 3 χιλιόμετρα από την πλησιέστερη βιβλιοθήκη. Μία χώρα που επενδύει στις βιβλιοθήκες (σχολικές, λαϊκές) και έχει από τους καλύτερους δείκτες φιλαναγνωσίας παγκοσμίως. Θα περιμέναμε η έρευνα να εστιάσει λίγο περισσότερο στη λειτουργία των βιβλιοθηκών, ειδικά στις υποβαθμισμένες ή απομακρυσμένες περιοχές της χώρας.
Καλλίμαχος
[email protected]
