Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ που έγινε στην Άγκυρα (7-8/7/26) αποτύπωσε τη νέα κατάσταση που επικρατεί στη Συμμαχία, πρωτίστως λόγω των βίαιων αλλαγών που επιβάλλει ο Ντ. Τραμπ. Επιβεβαιώθηκε και κλιμακώθηκε ακόμα περισσότερο η αντιπαράθεση του Λευκού Οίκου με τους Ευρωπαίους συμμάχους της Αμερικής. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ζητά να πληρώσουν οι Ευρωπαίοι περισσότερα χρήματα για την πολεμική βιομηχανία και γενικώς για τις αμυντικές δαπάνες, προκειμένου να καλυφθεί η τεράστια απόσταση από το συνολικό ποσό που δαπανούν οι ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες. Συγχρόνως, ο Ντ. Τραμπ επιμένει ότι πρέπει να εκχωρηθεί στις ΗΠΑ ο έλεγχος του Αρκτικού Ωκεανού, μαζί με την εκμετάλλευση των ενεργειακών και άλλων πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής. Αυτό θα γίνει με την προσχώρηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ.
Επιβεβαιώθηκε ότι η Αμερική θα αποσύρει δυνάμεις της από την ευρωπαϊκή ήπειρο, χωρίς όμως αυτό να σηματοδοτεί και αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Φάνηκε για ακόμα μια φορά ότι για τον Ντ. Τραμπ η Ουκρανία είναι ένας χαμένος πόλεμος και ότι προτεραιότητά του είναι να υπάρχει συνεργασία με τη Ρωσία πρωτίστως σε οικονομικό επίπεδο. Ο Πρόεδρος Ζελένσκι έφυγε εμφανώς προβληματισμένος και ανήσυχος από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, παρά τις υποσχέσεις των Ευρωπαίων εταίρων.
Φάνηκε ότι η Τουρκία έχει ιδιαίτερη αξία για τη Συμμαχία ως ισχυρός παράγοντας στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Κάτι που ο Ντ. Τραμπ έτσι κι αλλιώς διαμήνυσε πριν καν πάει στην Άγκυρα. Πιστοποιήθηκε επίσης η νέα ισορροπία στην περιοχή της Μέσης Ανατολής αλλά και της ευρύτερης περιοχής μετά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν.
Έχουμε νέες συσπειρώσεις στην ευρύτερη περιοχή, με το Ισραήλ και τα Εμιράτα στη μία πλευρά (για την οποία δείχνουν μεγάλη συμπάθεια η Αθήνα και η Λευκωσία) και τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, το Πακιστάν, την Τουρκία και το Κατάρ στην άλλη. Αυτά είναι τα στοιχεία που διαμορφώνουν το νέο τοπίο στην περιοχή, χωρίς κανείς να μπορεί να υποτιμά τις μεγάλες ασάφειες και αβεβαιότητες.
Τα κέρδη της Άγκυρας
Σε αυτό το πλαίσιο ο Τ. Ερντογάν βγήκε κερδισμένος από το νέο παζάρι αφού ο Ντ. Τραμπ τον θέλει να διαδραματίζει ρόλο στη Μέση Ανατολή, ειδικά σε Συρία και Λίβανο, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Με πολλούς τρόπους επικοινωνιακούς αλλά ουσιαστικούς ο ρόλος της Τουρκίας αναβαθμίστηκε για το ΝΑΤΟ. Ο Ντ. Τραμπ και και ο γ.γ. της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε εξήραν με πολλούς τρόπους τις δυνατότητες του τουρκικού στρατού, της πολεμικής βιομηχανίας της Τουρκίας και γενικότερα το πόσο σημαντικός σύμμαχος είναι η Τουρκία για το ΝΑΤΟ. Τόσο η Γαλλία όσο και η Βρετανία δήλωσαν ότι θα υπογράψουν στρατηγικές συμφωνίες με την Τουρκία, ενώ ο Εμ. Μακρόν υποσχέθηκε ότι η Γαλλία θα πουλήσει στην Τουρκία το δικό της αντιβαλλιστικό σύστημα (SAM). H Τουρκία είχε ήδη εξασφαλίσει πριν από τη σύνοδο κορυφής την εγκατάσταση δύο νέων νατοϊκών στρατηγείων στην Κωνσταντινούπολη και στα Άδανα. Και επίσης την υπόσχεση Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα δώσουν στην Τουρκία τα F-35, καθώς και κινητήρες για το τουρκικό μαχητικό ΚΑΑΝ.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα το οποίο αναβαθμίζει τον ρόλο της Τουρκίας. Η πρόθεση του Ντ. Τραμπ να εμπλέξει την Τουρκία πέρα από τη Συρία και στον Λίβανο. Και αυτό μπορεί να γίνει με την εμπλοκή της σημερινής συριακής διοίκησης υπό τον de facto ηγέτη της Συρίας Αλ Σάρα στην υπόθεση του Λιβάνου. Επιπλέον, η Τουρκία διατηρεί καλές σχέσεις και με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Τα F-35 στην Τουρκία, οι S-400 σε χώρα του Κόλπου
Η πώληση των F-35 στην Τουρκία μπλοκάρονται εδώ και χρόνια λόγω της αμερικανικής νομοθεσίας, η οποία απαγορεύει κατηγορηματικά την πώληση οπλικών συστημάτων υψηλής τεχνολογίας σε χώρες που διατηρούν στενές σχέσεις με τη Ρωσία. Το μεγάλο εμπόδιο πρακτικά εδώ και χρόνια ήταν η αγορά των ρωσικών S-400 από την Τουρκία. Όμως μετά τα όσα διημείφθησαν μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν στην Άγκυρα, ο Τ. Ερντογάν αποφάσισε τον μεγάλο ελιγμό. Να ξεφορτωθεί τους ρωσικούς πυραύλους. Η Τουρκία πούλησε τους ρωσικούς πυραύλους S-400 σε χώρα του Κόλπου (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή Κατάρ) ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για να πάρει τα αμερικανικά F-35. Με την κίνηση αυτή όχι μόνο ξεπερνά τις κυρώσεις του αμερικανικού νόμου CAATSA, αλλά θα φέρει και χρήματα στα ταμεία της. Η Άγκυρα έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει υποστηρίζοντας ότι έχει τριπλό όφελος:
- Άρση των κυρώσεων CAATSA.
- Συμφωνία για την προμήθεια κινητήρων για το KAAN.
- Άνοιγμα της πόρτας για την πώληση αεροσκαφών F-35.
Η απόκτηση των F-35, όταν συμβεί, θα διαφημιστεί υπέρμετρα από το καθεστώς Ερντογάν και στο εσωτερικό αλλά και γενικότερα. Άλλωστε θα σηματοδοτήσει και την βελτίωση πλέον των σχέσεων Τουρκίας-ΗΠΑ.
Τουρκία-Ισραήλ: Δύο αντίπαλοι στην ίδια αυλή
Η μεγαλύτερη αντίφαση στις διαθέσεις του Ντ. Τραμπ είναι η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας σε μια στιγμή που η ένταση στις σχέσεις Ερντογάν-Νετανιάχου κορυφώνεται. Η εχθρότητα στις σχέσεις τους είναι παλιά, τουλάχιστον από το 2010, και λόγω των ενεργειακών αγωγών στην ευρύτερη περιοχή αλλά και λόγω της στήριξης των Κούρδων από το Ισραήλ. Στον αντίποδα η Τουρκία είχε καλές σχέσεις με το Ιράν αλλά και με τους Παλαιστίνιους. Ο Μπ. Νετανιάχου λέει δημοσίως ότι η Τουρκία δεν πρέπει να πάρει τα F-35. Η αντιπαλότητα δεν πρόκειται να καταλαγιάσει ακόμα και αν ο Μπ. Νετανιάχου χάσει τις εκλογές του Οκτωβρίου.
