Live τώρα    
30°C Αθήνα
ΑΘΗΝΑ
Αίθριος καιρός
30 °C
26.8°C31.9°C
3 BF 43%
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Αίθριος καιρός
26 °C
23.8°C28.5°C
2 BF 58%
ΠΑΤΡΑ
Αίθριος καιρός
25 °C
24.0°C30.9°C
2 BF 69%
ΗΡΑΚΛΕΙΟ
Αίθριος καιρός
26 °C
21.5°C28.8°C
2 BF 60%
ΛΑΡΙΣΑ
Αίθριος καιρός
29 °C
28.4°C28.9°C
0 BF 45%
«Εις τον καιρόν»
  • Μείωση μεγέθους γραμματοσειράς
  • Αύξηση μεγέθους γραμματοσειράς
Εκτύπωση

«Εις τον καιρόν»

ΨΥΧΟΠΑΙΔΗΣ

Το εικαστικό έργο του Γιάννη Ψυχοπαίδη καθρεφτίζει ένα ευρύ πεδίο αναζητήσεων όπου οι διαφορετικές μορφές της έκφρασης, η μνήμη της Ιστορίας και το προσωπικό βίωμα δένονται με τις ανήσυχες, παλλόμενες πινελιές του και τις βαθιές χαράξεις του στο χθες και στο σήμερα, φωτίζοντας κρυμμένες όψεις και πτυχές τους.

«Τα μικρά κείμενα για την τέχνη», στοχαστικά δοκίμια θα τολμούσα να τα αποκαλέσω, που εκδίδονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, αποτυπώνονται με τον ίδιο τρόπο. Γιατί ο Ψυχοπαίδης είναι ένας ποιητής των εικόνων, αλλά και των λέξεων, ένας οργανικός διανοούμενος που αναμειγνύεται ενεργά με την καλλιτεχνική του πράξη και με τον λόγο του στο κοινωνικό και το πολιτικό γίγνεσθαι.

Το τελευταίο του βιβλίο φέρει τον αινιγματικό τίτλο «Εις τον καιρόν», όχι τυχαία επιλεγμένο, πιστεύω, στη σημερινή συνθήκη της μόνωσης και της παραλυσίας των ανθρώπων απέναντι στην ωμή και απροκάλυπτη απαξίωση της ζωής τους.

Όπως εξηγεί ο ίδιος, «είναι ένα ξεχωριστό και ιδιαίτερο παράγγελμα στο στράτευμα. Δεν δίνει τελική εντολή για δράση, προσοχή ή ανάπαυση, αλλά κάτι ενδιάμεσο που υποδηλώνει κίνηση στο σημείο» και θέτει τον εντολοδόχο σε μια κατάσταση ετοιμότητας. Με αυτό προτρέπει τον αναγνώστη του να ξεκινήσει ένα ταξίδι στον κόσμο της τέχνης και να τον γνωρίσει μέσα από τα πρόσωπα που τον συγκινούν και τον σφράγισαν στην ποίηση, στη ζωγραφική, στον κινηματογράφο, στη γλυπτική, στη χαρακτική.

Συνθέτει τον χώρο με θραύσματα από τη μεγάλη ιστορία της εποχής τους και τη μικρή τους ιστορία, την ποτισμένη με τα προσωπικά του συναισθήματα. Γράφει τις μορφές με τα γνωρίσματα και τις τονικές αποχρώσεις του έργου τους. Χρησιμοποιεί μια γλώσσα μεστή, αισθαντική και κυριολεκτική συνάμα, που μεταφέρει τον αναγνώστη - συνεπιβάτη του με ανοίκεια, εικονοπλαστικά ζευγαρώματα λέξεων στο σύμπαν των δημιουργών.

Τον βυθίζει «στα οργισμένα πλήθη των ονείρων» της Κικής Δημουλά, της ποιήτριας «που με αιχμαλώτους πολέμου - συνειρμούς, με ταχύτατους Ερμήδες, με άπτερα έπεα, με τραυματιοφορείς στίχους, με λαχανιασμένους αγγελιοφόρους των συσχετίσεων αντιστέκεται στον γοργό πατέρα της ροής μας, τον Χρόνο».

Του δείχνει «τον δρόμο του έκθαμβου παιδιού εν καμίνω, του Ανδρέα της απελεύθερης εμπειρίας, του Εμπειρίκου, των οργασμών της γης και των θαυμάτων του εντός και εκτός εαυτού».

Παρεμβάλλει αυτούσιους στίχους και ερωτήματα που αυτόν τον ίδιο, τον βαθιά ουμανιστή, «πολίτη δημιουργό» τον ταλανίζουν και επαναφέρουν τον συνεπιβάτη - αναγνώστη του στην πραγματικότητα. «Πώς μπορεί να μιλήσει κανείς σήμερα για την οδύνη; Πώς μπορεί να σχεδιάσει τον εκπατρισμό, να ζωγραφίσει την ερημιά και τον πόνο, να χαράξει την απελπισία, να πλάσει με τα χέρια του ένα γλυπτό για τον ξενιτεμό, την προσφυγιά;» αναρωτιέται με αφορμή ένα ποίημα του Καρυωτάκη.

Τον μεταμορφώνει σε θεατή αναπάντεχων συνευρέσεων του Θεοτοκόπουλου με τον Πικάσο, του Σεφέρη με τον εξπρεσιονιστή Μπέκμαν και προβάλλει μπροστά στα μάτια του μέσα από εμβριθείς, αισθητικές αναλύσεις τα υπόγεια ρεύματα που τους ενώνουν.

Δομεί το βιβλίο σύμφωνα με τα άλματα της διαλεκτικής σκέψης του από το παρόν στο παρελθόν κι από το παρελθόν στο -αισιόδοξα ανοιχτό- μέλλον, όπως δηλώνει και το τελευταίο κεφάλαιο «Πέντε κείμενα για πέντε νέους δημιουργούς».

Γιατί ο Ψυχοπαίδης διατυπώνει, με τα πρόσωπα που δείχνει, προπάντων το αίτημα για μια τέχνη που «βιώνοντας το δικό της πρωτόγνωρο και οδυνηρό 'Εις τον καιρόν' καλείται σε διαρκή εγρήγορση να συλλογίζεται τον εαυτό της σε ένα ταξίδι έξω από το δωμάτιό της, ζωντανή, ασυμβίβαστη, ελεύθερη. Ο καιρός είναι εδώ».

Info: Γιάννης Ψυχοπαίδης, «Εις τον καιρόν. Πρόσωπα της τέχνης», Μικρά κείμενα για τις μορφές και τους δημιουργούς. Εκδόσεις Κέδρος, 2021

ΨΥΧΟΠΑΙΔΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

EDITORIAL

ΑΝΑΛΥΣΗ

SOCIAL