Το όνομά του Βρετανού φιλότεχνου Thomas Hope, γόνου οικογένειας τραπεζιτών, σημαίνει "ελπίδα" και κανείς δεν αντιστάθηκε στον πειρασμό να αντιτάξει την "ελπίδα" για το μέλλον μπροστά στον σκοτεινό ορίζοντα που υψώθηκε σε όλη την Ευρώπη, κατά τη χθεσινή παρουσίαση της έκθεσης σχεδίων του από την οθωμανική Κωνσταντινούπολη, στο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης: ούτε ο Τούρκος πρεσβευτής Κερίμ Ουράς ούτε ο νέος διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη Ολιβιέ Ντεκότ.
Μυθιστορηματική η ζωή του Βρετανού, που σε νεαρή ηλικία περιηγήθηκε την Ανατολή, φτάνοντας έως την Κωνσταντινούπολη, την οποία αποτύπωσε σε εξαιρετικής ακρίβειας σχέδια με το εξαιρετικό ταλέντο του. Έχοντας το κατάλληλο δίκτυο γνωριμιών, απέκτησε πρόσβαση στο Σεράι του Τοπ Καπί, ακόμα και σε χώρους που θα ήταν αδύνατο για έναν κοινό θνητό, όπως τα δώματα της μητέρας του σουλτάνου.
Παράλληλα, κατέγραψε γειτονιές της Πόλης, τζαμιά και χαρακτηριστικά κτίσματα, πολλά από τα οποία δεν υπάρχουν ή έχουν πλήρως αλλοιωθεί σήμερα, όπως τόνισε η επιμελήτρια του Μουσείου Μίνα Μωραΐτου. Έτσι, τα σχέδιά του αποτελούν μοναδικά τεκμήρια για την αρχιτεκτονική και την τοπογραφία της Πόλης του 18ου αι. Ανάμεσα στα 60 συνολικά σχέδια που παρουσιάζονται στην έκθεση, ο Thomas Hope αποτύπωσε και τα ρωμέικα "γιαλιά", τα χτισμένα πάνω στον Βόσπορο αρχοντόσπιτα.
Αν η ζωή και το ταξίδι του Βρετανού αποτελούν ένα μυθιστόρημα, η ανακάλυψη των σχεδίων είναι ένα ακόμη. Τα σχέδια είχαν δεθεί σε πέντε τόμους, που το 1930 πωλήθηκαν σε δημοπρασία, χωρίς να είναι κάτι γνωστό έκτοτε για την τύχη τους. Το 1984, η ιστορικός τέχνης και επιμελήτρια της έκθεσης Φανή-Μαρία Τσιγκάκου ανακάλυψε στα υπόγεια του Μουσείου τρεις δερματόδετους τόμους με σχέδια, χωρίς να γνωρίζει τον δημιουργό. Όπως είπε, η περιπέτεια της ταύτισής τους είχε στοιχεία... θρίλερ: Ερευνώντας ανακάλυψε ότι ο άγνωστος αγοραστής τους ήταν ο Αντώνης Μπενάκης, ενώ οι υπόλοιποι δύο αγοράστηκαν από τον στενό του φίλο Δαμιανό Κυριαζή, που τους κληροδότησε. Έτσι, το σύνολο των 350 σχεδίων βρίσκεται πια επανενωμένο στις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη.
Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή στο κοινό έως τις 25 Σεπτεμβρίου.
Σπύρος Κακουριώτης
