Η 5η Σεπτεμβρίου (του 2015) ήταν μια μέρα που άλλαξε την Ευρώπη. Εκ του αποτελέσματος. Ήταν η μέρα που η Γερμανία άνοιξε τα σύνορα σε 2.000 πρόσφυγες από τη Συρία, που είχαν εγκλωβιστεί στον σταθμό της Βουδαπέστης, σε ένα τρένο με κατεύθυνση την Αυστρία και τη Βαυαρία.
Προηγουμένως είχαν περάσει με βάρκες από την Τουρκία στα νησιά του βόρειου Αιγαίου, είχαν διασχίσει με τρένα, λεωφορεία, ενίοτε και με τα πόδια τα δυτικά Βαλκάνια. Οι 2.000 έγιναν 20.000 και μετά 200.000, ο βαλκανικός διάδρομος έκλεισε με πρωταγωνίστρια την Ουγγαρία, χιλιάδες πρόσφυγες -άνδρες, γυναίκες και παιδιά- εγκλωβίστηκαν στην Ειδομένη, στο Κουμάνοβο, στα σύνορα της Σερβίας, της Κροατίας, της Σλοβενίας, και τελικά σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι κατέληξαν στη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία, τη Σουηδία.
Προφανώς, η Ευρώπη των 500 εκατομμυρίων κατοίκων θα μπορούσε εύκολα να διαχειριστεί αυτό το ζήτημα, εάν δεν έχτιζε πάνω στο προσφυγικό την άνοδό της η Νέα Δεξιά προκαλώντας κλυδωνισμούς στο ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα. Οπότε η Ε.Ε. προσπάθησε να σταματήσει τις προσφυγικές ροές εκεί που ήταν σχετικά εύκολο. Στην Τουρκία.
Το 2016 επιτεύχθηκε μια συμφωνία μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας, η οποία μπακάλικα έλεγε το εξής: Οι Τούρκοι θα φροντίζουν να μην αποπλέουν οι βάρκες των διακινητών από τις ακτές τους και σε αντάλλαγμα η Ευρώπη θα πληρώνει την Τουρκία για να κρατάει, να ταΐζει και να περιθάλπει τους πρόσφυγες στο έδαφός της.
Λίγο - πολύ αυτή η συμφωνία έκτοτε τηρείται -όπως φαίνεται από την κατακόρυφη μείωση των ροών την τελευταία τριετία. Κι αν τον Αύγουστο υπήρξε αίφνης μια έξαρση, με τις πολλές ταυτόχρονες αφίξεις στη Λέσβο, η Τουρκία ισχυρίζεται ότι ήταν περίπου... τυχαίο. “Τηρούμε τη συμφωνία, επιτηρούμε τις ακτές μας” επιμένει ο Τούρκος πρέσβης στην Αθήνα.
Αντίθετα, η Ε.Ε. είναι αυτή που δεν τηρεί τη συμφωνία, καταγγέλλουν οι Τούρκοι, διότι ούτε όλα τα χρήματα που έχουν υποσχεθεί -έως 6 δισ. ευρώ- έχουν δώσει ούτε έχουν διευκολύνει τη χορήγηση βίζας στους Τούρκους πολίτες, όπως είχαν υποσχεθεί.
Το ερώτημα είναι τι γίνεται από 'δώ και πέρα, καθώς η Ε.Ε. θέλει οπωσδήποτε να διασώσει τη συμφωνία. Ο εμπνευστής της Γκέραλντ Κνάους υποστηρίζει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα πρέπει να υποσχεθούν περαιτέρω βοήθεια στην Τουρκία, αλλά και να βοηθήσουν την Ελλάδα να διαχειριστεί το πρόβλημα στα νησιά.
“Εάν η Γαλλία και η Γερμανία ήθελαν να λύσουν το πρόβλημα των νησιών, θα μπορούσαν” δηλώνει στο "Spiegel" προσθέτοντας ότι “η Ελλάδα μόνη της δεν μπορεί να αντεπεξέλθει, η κατάσταση ήταν στα όρια της έκρηξης και πριν από τις νέες αφίξεις”. Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο: “Εάν καταρρεύσει η συμφωνία, θα υπάρχουν μόνο χαμένοι”.
