Τις σοβαρές ανησυχίες τους έσπευσαν να εκφράσουν ανθρωπιστικές και προσφυγικές οργανώσεις στο άκουσμα των αποφάσεων του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εξωτερικών και Άμυνας (ΚΥΣΕΑ), με τη Διεθνή Αμνηστία (Δ.Α.) να υπογραμμίζει ότι η κατάργηση του δευτέρου βαθμού εξέτασης ασύλου υπονομεύει τη νομιμότητα της διαδικασίας ασύλου και το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) να κάνει λόγο για "ευθεία παράβαση του ενωσιακού δικαίου".
Αναλυτικότερα η Διεθνής Αμνηστία σημειώνει οι μεταρρυθμίσεις που ανακοινώθηκαν θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη νομιμότητα της διαδικασίας ασύλου και να στερήσουν τους αιτούντες και τις αιτούσες άσυλο από το δικαίωμά τους σε αποτελεσματική προστασία, όπως την εγγυώνται το άρθρο 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το άρθρο 39 της Οδηγίας για τις Διαδικασίες Ασύλου.
"Καλούμε τις ελληνικές αρχές να διευκρινίσουν περαιτέρω το περιεχόμενο των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων και να διασφαλίσουν ότι τα δικαιώματα όσων αναζητούν διεθνή προστασία δεν θα υπονομεύονται προκειμένου να εφαρμοστεί η επαίσχυντη συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας καταλήγει η Δ.Α.
Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες από την άλλη υπογραμμίζει ότι "η πρόβλεψη δεύτερου βαθμού εξέτασης των αιτήσεων ασύλου δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά υποχρέωση που προβλέπεται, για το σύνολο των κρατών - μελών της Ε.Ε., απευθείας από το ενωσιακό δίκαιο. Αποτελεί δε αντανάκλαση βασικών εγγυήσεων του κράτους δικαίου και θεμελιωδών δικαιωμάτων που προβλέπονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Πλέον της υποχρέωσης καθιέρωσης δεύτερου βαθμού εξέτασης των αιτημάτων ασύλου, ενώπιον ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαιοδοτικού οργάνου, το ενωσιακό δίκαιο ρητά προβλέπει μια σειρά επιπλέον εγγυήσεων, που θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να τηρούνται κατά την εξέταση των αιτημάτων ασύλου σε δεύτερο βαθμό.
Έτσι οι εθνικές αρχές οφείλουν να διασφαλίσουν ότι, κατά κανόνα, η προσφυγή έχει αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα, ότι παρέχεται υποχρεωτικά δωρεάν νομική συνδρομή και ότι οι προσφεύγοντες έχουν πρόσβαση σε συνθήκες υποδοχής καθ’ όλο το διάστημα που εκκρεμεί η εξέταση του αιτήματος διεθνούς προστασίας σε δεύτερο βαθμό.
Οι εγγυήσεις αυτές θα πρέπει να ληφθούν υπόψη σε οιαδήποτε συζήτηση για την αναμόρφωση του εθνικού πλαισίου. Στην περίπτωση της Ελλάδας και του ελληνικού νομικού συστήματος οι εγγυήσεις αυτές δεν μπορούν να τηρηθούν σε περίπτωση κατάργησης του δεύτερου βαθμού προσφυγών".
Μάλιστα το ΕΣΠ υπενθυμίζει ότι, όταν το 2008 είχε επιχειρηθεί αντίστοιχη κατάργηση του δεύτερου βαθμού εξέτασης αιτημάτων ασύλου, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ αποχώρησε από τη διαδικασία ασύλου και συνετέλεσε, μεταξύ άλλων, στην καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξαιτίας της απουσίας ενός δίκαιου και αποτελεσματικού συστήματος ασύλου.
Τυχόν περαιτέρω περιστολή των εγγυήσεων της διαδικασίας ασύλου θα αποδεικνυόταν, εκτός των άλλων, και αναποτελεσματική, καθώς οι ένδικες διαφορές τις οποίες θα γεννούσε θα οδηγούσαν σε νέες καθυστερήσεις στη διαδικασία ασύλου, προειδοποιεί το ΕΣΠ και καλεί την ελληνική κυβέρνηση να απέχει από ενέργειες που παραβιάζουν το διεθνές και ενωσιακό δίκαιο και να διαφυλάξει τα θεμελιώδη δικαιώματα των προσφύγων.
Τέλος, την ανησυχία του εξέφρασε και το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων σχετικά με τα γεγονότα που εξελίσσονται γύρω από το προσφυγικό ζήτημα, ειδικότερα κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα και αναφερόμενο στην επιχείρηση της αστυνομίας στα Εξάρχεια τονίζει ότι "οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι πάντοτε τα ιδανικά εξιλαστήρια θύματα", καθώς και ότι "οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι μέρος της λύσης κι όχι του προβλήματος".
