ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. Ρεπορτάζ: Χριστίνα Βασιλάκη
Σε εξαιρετικά δύσκολη -αν όχι αδύνατη, για κάποιους- αποστολή εξελίσσεται η προσπάθεια επίτευξης της νέας συμφωνίας μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας ενόψει της συνόδου κορυφής της Πέμπτης και της Παρασκευής.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται ακόμα μια φορά κατακερματισμένη μπροστά στις αξιώσεις της Τουρκίας, ενώ την επίλυση της εξίσωσης έχει αναλάβει αυτή τη φορά ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ντόναλντ Τουσκ, του οποίου όμως η κόντρα με το Βερολίνο είναι πραγματικότητα, λόγω του παραγκωνισμού του κατά την τελευταία σύνοδο κορυφής.
Το σημείο της συμφωνίας που συγκεντρώνει τα περισσότερα ερωτηματικά -πολιτικά, πρακτικά αλλά και νομικά- είναι η γερμανοτουρκική πρόταση να τεθεί σε εφαρμογή ένα σχήμα επανεισδοχής Σύρων προσφύγων στην Τουρκία με αντάλλαγμα την επανεγκατάσταση ισάριθμων αιτούντων άσυλο -επίσης Σύρων- απευθείας από την Τουρκία στα κράτη - μέλη της Ε.Ε.
"Ασφαλής τρίτη χώρα"
Οι νομικές υπηρεσίες της Ε.Ε. εργάζονται νυχθημερόν ώστε να βρεθεί μέχρι τις αρχές της εβδομάδας η νομική φόρμουλα πάνω στην οποία θα στηριχθεί μια τέτοια συμφωνία, εν μέσω αντιδράσεων από ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμούς προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το νομικό πάτημα βάσει του οποίου θα μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο όλα δείχνουν πως θα είναι η αναγνώριση της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας».
Η ελληνική πλευρά έχει ήδη προβεί στην αναγνώριση του εν λόγω στάτους, ενώ και η Γερμανία έχει δείξει την πρόθεσή της να το κάνει. Ωστόσο, χώρες όπως η Γαλλία, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, διατηρούν τις επιφυλάξεις τους, καθώς δεν επιθυμούν να ασκηθεί εναντίον τους τέτοιου είδους κριτική.
Επίσης η Γαλλία προβάλλει συγκεκριμένες αντιστάσεις ως προς την επίσπευση της απελευθέρωσης των θεωρήσεων βίζα για τους Τούρκους πολίτες (το οποίο αποτελεί μια ακόμα από τις αξιώσεις της Τουρκίας) για λόγους κυρίως τρομοκρατικής απειλής. Όπως αναφέρουν πηγές, είναι απαράβατος όρος η εκπλήρωση από την Τουρκία και των 72 προϋποθέσεων για την απελευθέρωση του καθεστώτος.
Αυστριακή υποκρισία
Επιπλέον, πίσω από τις επιφυλάξεις για το αν η Τουρκία είναι ασφαλής χώρα για τους πρόσφυγες -και επικαλούμενες λόγους σεβασμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων-, στοιχίζονται με υποκριτικό για την Ελλάδα τρόπο και οι χώρες του Βίσεγκραντ μαζί με την Αυστρία.
Επί της ουσίας αυτές οι χώρες χαρακτηρίζονται από απροθυμία να δεχθούν πρόσφυγες, είτε μέσω της μετεγκατάστασης είτε μέσω της επανεγκατάστασης από την Τουρκία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Αυστριακή υπουργός Εσωτερικών την Πέμπτη αναφέρθηκε στο κλείσιμο της εφημερίδας της αντιπολίτευσης από την τουρκική κυβέρνηση λέγοντας πως η Ε.Ε. δεν μπορεί να ανταμείβει τέτοιες κινήσεις.
Αντιδράσεις ως προς αυτό το σημείο της ελευθερίας του Τύπου έχουν εκφραστεί και από την Ιταλία, της οποίας όμως πρωταρχική ανησυχία είναι να μην ανοίξουν νέοι μεταναστευτικοί διάδρομοι μέσω Αλβανίας και επομένως να μετατοπιστεί το βάρος από την Ελλάδα στην Ιταλία. Ως εκ τούτου, αναμένεται πως θα δώσει το πράσινο φως στη συμφωνία κατά την τελική «κρίση».
Τα αγκάθια της ενταξιακής πορείας
Από την πλευρά τους, Ελλάδα και Κύπρος, ακολουθώντας μια κοινή γραμμή, επιμένουν πως το ξεμπλοκάρισμα των ενταξιακών κεφαλαίων, το οποίο θέτει επίσης η Τουρκία ως αίτημα, πρέπει να συνοδεύεται από την εφαρμογή του πρωτοκόλλου της Άγκυρας και πρόοδο στο θέμα του casus belli.
Σε αυτό το πλαίσιο αξίζει να σημειωθεί πως και το Ευρωκοινοβούλιο έχει ως επίσημη θέση ότι η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας και η απελευθέρωση των θεωρήσεων δεν πρέπει να συνδεθεί άμεσα με το προσφυγικό.
Τέλος, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, ένα πρακτικό πρόβλημα το οποίο θα κληθούν να αντιμετωπίσουν οι ιθύνοντες εφόσον εγκριθεί η συμφωνία είναι ότι θα πρέπει να αρχίσει η εφαρμογή της «ανταλλαγής» προσφύγων με τα ελληνικά νησιά άδεια, δηλαδή να υπάρξει ένα χρονικό σημείο «μηδέν».
