ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. ΧΡ. ΒΑΣΙΛΑΚΗ
Με νέες αξιώσεις προσήλθε η Τουρκία στη χθεσινή σύνοδο κορυφής Ε.Ε. - Τουρκίας για το προσφυγικό εκμεταλλευόμενη τη συνεχιζόμενη και κλιμακούμενη κατάσταση διχασμού στην οποία έχουν περιέλθει τα κράτη - μέλη της Ε.Ε. υπό την πίεση των προσφυγικών ροών. Μέχρι αργά χθες το βράδυ η σύναψη συμφωνίας σ' ένα νέο πλάνο ευρωτουρκικής συνεργασίας -το οποίο θα περιλάμβανε επιπλέον πολιτικά και οικονομικά «δώρα» στην Τουρκία, αλλά και ένα σχήμα επανεγκατάστασης προσφύγων- δεν είχε καταστεί δυνατή κάνοντας πιθανή την παραπομπή της διευθέτησης του ζητήματος στην επόμενη σύνοδο κορυφής της 17ης - 18ης Μαρτίου με τον πρωθυπουργό Αλ. Τσίπρα να ζητάει, σε αυτή την περίπτωση, να ισχύσει προηγούμενη απόφαση για ανοιχτά σύνορα.
Μεγάλο μέρος των αντιδράσεων προήλθε από τις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες και κυρίως τις χώρες του Βίσεγκραντ (την Πολωνία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία και την Τσεχία), οι οποίες θέλησαν να μπλοκάρουν την προοπτική συμφωνίας, ώστε να μην τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο για μια πιο δίκαιη κατανομή προσφύγων στις χώρες της Ε.Ε.
Τα τουρκικά αιτήματα
Ο Τούρκος πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου κατά τη διάρκεια του γεύματος παρουσίασε στους «28» τις τουρκικές αξιώσεις. Οι Ευρωπαίοι μέχρι αργά το βράδυ, πότε σε επίπεδο διμερών ή πολυμερών συναντήσεων και πότε σε επίπεδο «28», προσπαθούσαν να καταλήξουν σε μία κοινή θέση. «Η Τουρκία είναι έτοιμη να γίνει μέλος της Ε.Ε., ελπίζω ότι αυτή η σύνοδος δεν θα επικεντρωθεί μόνο στην παράτυπη μετανάστευση, αλλά και στη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε.», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τούρκος πρωθυπουργός προσερχόμενος στη συνεδρίαση.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το προσχέδιο της συμφωνίας Ε.Ε. - Τουρκίας, η Τουρκία ζήτησε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση τριών δισ. ευρώ επιπλέον από τα ήδη συμφωνημένα τρία δισ. του Ταμείου Διευκόλυνσης για την Τουρκία, επίσπευση της απελευθέρωσης των θεωρήσεων βίζας για τους Τούρκους πολίτες (αντί για τον Νοέμβριο 2016, τον Ιούνιο) και άνοιγμα των πέντε μπλοκαρισμένων κεφαλαίων της ενταξιακής διαδικασίας. Επιπλέον ζήτησε τη συμβολή της Ε.Ε. ώστε να δημιουργηθούν "ασφαλείς ζώνες" για τους πρόσφυγες εντός του συριακού εδάφους.
Ως αντάλλαγμα ο Τούρκος πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου προσέφερε μια συμφωνία επανεισδοχής μεταναστών και προσφύγων πιο «φιλόδοξη» από αυτή που είχε συμφωνηθεί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ στην Άγκυρα την περασμένη Πέμπτη για την επανεισδοχή όλων των οικονομικών μεταναστών και όλων των διασωθέντων από το ΝΑΤΟ σε τουρκικά χωρικά ύδατα. Το βήμα παραπάνω που έκανε χθες η Τουρκία αφορούσε την αποδοχή ενός σχήματος επιστροφής προσφύγων από τα ελληνικά νησιά στην Τουρκία με αντάλλαγμα την εφαρμογή μιας διαδικασίας επανεγκατάστασης. Σύμφωνα με την εν λόγω πρόταση, θα ισχύει μια φόρμουλα «ένας προς ένας», δηλαδή για κάθε έναν Σύρο που επιστρέφεται στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά ένας Σύρος θα πρέπει να επανεγκαθίσταται από την Τουρκία στα κράτη μέλη της Ε.Ε.
Για την ελληνική πλευρά αυτή η πρόταση έχει πολλά πλεονεκτήματα -υπό την προϋπόθεση ότι όσοι Σύροι πρόσφυγες επιστρέφονται στην Τουρκία θα έχουν πρόσβαση στη διαδικασία επανεγκατάστασης- καθώς αφενός θα αφαιρούσε την πίεση από τα ελληνικά νησιά και αφετέρου θα προκαλούσε μεγάλο πλήγμα στα δίκτυα διακινητών.
"Υποκριτική στάση" το ουγγρικό βέτο
Ωστόσο, η συγκεκριμένη πρόταση προσέκρουσε στην απροθυμία των χωρών του Βίσεγκραντ, οι οποίες, σε συνθήκες απομόνωσης, απείλησαν με βέτο. Μάλιστα, ο εκπροσωπος του Ούγγρου πρωθυπουργού Βικτόρ Όρμπαν ενημέρωσε μέσω Τwitter πως η Ουγγαρία έβαλε «βέτο στη συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας για την επανεγκατάσταση προσφύγων απευθείας από την Τουρκία». Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές οι εν λόγω χώρες αρνήθηκαν να προσυπογράψουν, επικαλούμενες λόγους σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και με το αιτιολογικό ότι η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα.
Η ελληνική πλευρά επέκρινε την «υποκριτική» στάση των χωρών αυτών επισημαίνοντας ότι δεν δέχονται πρόσφυγες με το πρόγραμμα μετεγκατάστασης, δεν συνεργάζονται για οποιαδήποτε λύση και την ίδια στιγμή κλείνουν τα σύνορα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας ζήτησε να ληφθεί χθες απόφαση για το προσφυγικό, λέγοντας ότι, αν δεν υπάρξει απόφαση, τότε θα πρέπει να επανέλθει η αρχική κατάσταση στα σύνορα, να ανοίξει ο βαλκανικός διάδρομος και να περάσουν οι ροές των προσφύγων. Αν δεν υιοθετούνταν το «Ρlan A», που είναι η επιστροφή στην Τουρκία και προσφύγων και μεταναστών, τότε θα έπρεπε να πάμε στο «Ρlan B», που ήταν η επιστροφή στην Τουρκία μόνο των μεταναστών, υποστήριξε η ελληνική πλευρά, επισημαίνοντας ότι, αν δεν ανοίξει ο βαλκανικός διάδρομος, οι ροές των μεταναστών θα φτάσουν στην Ευρώπη μέσω άλλων οδών.
Εφαρμογή του πρωτοκόλλου της Άγκυρας θέλουν Αθήνα - Λευκωσία
Ιδιαίτερα έντονο ήταν και το παρασκήνιο που αφορούσε τις θέσεις της Κύπρου έναντι των αιτημάτων της Τουρκίας σε ό,τι αφορά το άνοιγμα των μπλοκαρισμένων κεφαλαίων. Σύμφωνα με τον Κύπριο κυβερνητικό εκπρόσωπο Νίκο Χριστοδουλίδη, η θέση της Λευκωσίας ήταν ότι τα κεφάλαια έχουν παγώσει για πολύ συγκεκριμένους λόγους και θα μπορούσαν να ανοίξουν μόνο εάν η Τουρκία εκπληρώσει συγκεκριμένες υποχρεώσεις της. Ελληνικές κυβερνητικές πηγές εξηγούσαν χθες το βράδυ ότι η Ελλάδα έχει συμφωνήσει με την Κύπρο σε μια εθνική γραμμή ώστε να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις της Τουρκίας. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η παρέμβαση του Έλληνα πρωθυπουργού κατά τη σύνοδο των "28" ήταν ξεκάθαρη ως προς τις προϋποθέσεις που θέτει η Αθήνα. Δηλαδή ότι τα εν λόγω κεφάλαια δεν μπορούν να ανοίξουν εάν δεν υπάρξουν βήματα προόδου από την πλευρά της Τουρκίας στην εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Άγκυρας και στο θέμα του casus belli προς την Ελλάδα.
Γερμανία - Ελλάδα κατά του κλεισίματος των συνόρων
«Δεν μπορεί να κλείσει οτιδήποτε» δήλωσε η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ προσερχόμενη στη χθεσινή σύνοδο κορυφής. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, η Γερμανία, η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασαν συντονισμένα στην αρχική διατύπωση του πρώτου προσχεδίου της τελικής ανακοίνωσης περί «κλεισίματος του διαδρόμου των δυτικών Βαλκανίων και ξεκαθάρισαν πως το κλειδί είναι η εφαρμογή των συμφωνηθέντων από την Τουρκία. «Ο αριθμός των προσφύγων δεν θα πρέπει να μειωθεί μόνο για ορισμένες, αλλά για όλες τις χώρες, και γι' αυτό απαιτείται μια 'βιώσιμη λύση' από κοινού με την Τουρκία» πρόσθεσε η Γερμανίδα καγκελάριος.
Από την πλευρά του ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ δήλωσε κατά την άφιξή του πως «πρέπει να υπάρξει ασφάλεια στα σύνορα Ελλάδας και Τουρκίας, να βοηθηθεί η Ελλάδα και βέβαια πρέπει να υπάρξουν μετεγκαταστάσεις προσφύγων απευθείας από την Τουρκία σε ευρωπαϊκές χώρες». Αναφερόμενος στην Ελλάδα είπε πως «υποδέχεται το μεγαλύτερο μέρος αυτών των ανθρώπων, γι' αυτό είναι σημαντική η συνεργασία με την Τουρκία, χωρίς όμως να δεχθούμε όλους τους όρους της Άγκυρας».
