Ρεπορτάζ: ΘΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
"Γέφυρες", "ελαστικοποίηση" και "σαλαμοποιήσεις" είναι οι λέξεις κλειδιά που χαρακτηρίζουν την παρούσα φάση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Αθήνας και δανειστών.
Οι "γέφυρες" αποτελούν το αιτούμενο των "μυστικών δείπνων" που οργανώνουν το τελευταίο διάστημα οι δανειστές προκειμένου να έρθουν εγγύτερα στα δύο μείζονα ζητήματα του δημοσιονομικού κενού και του χρέους, η "ελαστικοποίηση" είναι η λέξη που κυριαρχεί στη Γερμανία και εσχάτως και στην Ολλανδία αναφορικά με την αντιμετώπιση του ασφαλιστικού ζητήματος και η "σαλαμοποίηση" έχει να κάνει με την κατάτμηση της αξιολόγησης, που με τα επώδυνα μέτρα της συμφωνίας του περασμένου Αυγούστου είναι εξαιρετικά δύσκολο να περάσει χωρίς μετωπική ρήξη με τμήματα της κοινής γνώμης.
Προς το παρόν, τρία διαφορετικά σενάρια "σαλαμοποίησης" της πρώτης αξιολόγησης του νέου προγράμματος -και ενώ αναμένονται μέσα στις προσεχείς ημέρες οι επικεφαλής ελεγκτές των δανειστών- τέθηκαν επί τάπητος τα τελευταία 24ωρα, με το πρώτο εξ αυτών να αποκλείεται εν τη γενέσει του και με τα υπόλοιπα δύο να παραμένουν μεν στο τραπέζι, αλλά όχι ως πρώτη προτεραιότητα της Αθήνας.
Τα σενάρια
Το πρώτο σενάριο, το οποίο πάντως πέρασε "στα ψιλά" της δημοσιότητας, ήταν το "σπάσιμο" των διαπραγματεύσεων ανά θεσμό. Ήτοι να υπάρξει μια διαπραγμάτευση με τους Ευρωπαίους και μια με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το σενάριο αυτό ανεπισήμως αποκλείστηκε με το σκεπτικό ότι αίρεται αυτομάτως ο λόγος έλευσης του ΔΝΤ στην Ε.Ε. που είναι η αρωγή του ταμείου σε ζητήματα ελεγκτικής τεχνογνωσίας, επομένως διμερής (μεταξύ Αθήνας και Ευρωπαίων) αντί τριμερούς (μεταξύ Αθήνας, Ευρωπαίων και Ταμείου) συνομιλία θεωρείται ιδιαίτερα επισφαλές σενάριο. Πολλώ δε μάλλον οι σκληροπυρηνικές χώρες και ιδιαίτερα η Φινλανδία εμμένουν στη συμμετοχή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα με νέους όρους.
Το δεύτερο σενάριο έχει να κάνει με τη "σαλαμοποίηση" της αξιολόγησης, καθώς έχουν αρχίσει να διακινούνται σενάρια για κατάτμηση της πρώτης αξιολόγησης, ώστε τα πλέον αντιδημοφιλή μέτρα να περάσουν σταδιακά. Εάν «σπάσει» η αξιολόγηση, τότε η ολοκλήρωσή της αναμένεται το καλοκαίρι. Αυτό στην ουσία βολεύει και τους Ευρωπαίους, καθώς, επικαλούμενοι τα μέτρα για το μεταναστευτικό, θα καθυστερούν τη συζήτηση για την ελάφρυνση του χρέους που επιθυμεί έντονα η ελληνική πλευρά.
Η τρίτη μορφή "σαλαμοποίησης" προκύπτει από τη δεύτερη και συνίσταται στο να μετατραπεί η δόση σε υποδόσεις, ώστε να μπορεί η Ελλάδα να εξυπηρετήσει τις δανειακές της υποχρεώσεις. Αυτό μένει να αποδειχθεί εάν το αντέχει η ελληνική οικονομία, καθώς μετά την εκπλήρωση των δανειακών υποχρεώσεων του Δημοσίου για τον Μάρτιο, περί το 1,8 δισ. ευρώ, τα ταμειακά διαθέσιμα συρρικνώνονται δραματικά και χωρίς την "πολυτέλεια" των περσινών χειρισμών με τα ολιγοήμερα repos με φορείς του Δημοσίου (ταμεία κ.λπ.).
Ζητούμενο η... αλλαγή σελίδας
Τη δεύτερη και την τρίτη μορφή έθεσε υπό μορφήν ερώτησης στον υπουργό Οικονομικών και η Ντόρα Μπακογιάννη.
Χαρακτηριστικός ήταν ο διάλογος του Ευκλείδη Τσακαλώτου με την τομεάρχη Εξωτερικών και Άμυνας της Νέας Δημοκρατίας:
- Ντόρα Μπακογιάννη: Άρα, αποκλείετε τη "σαλαμοποίηση", δηλαδή να αρχίσουν οι άνθρωποι να κερδίζουν χρόνο, δίνοντας λίγα - λίγα. Από αυτά που λέτε αυτό προκύπτει.... Για τη "σαλαμοποίηση" ρώτησα.
- Ευκλείδης Τσακαλώτος: Εμένα δεν με ενδιαφέρει ποια θα είναι η τεχνική λύση. Με ενδιαφέρει το αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα έχει σημασία κι εσείς θα δυσκολευτείτε να το πείτε, αλλά θα το αισθάνεστε μέσα σας και όλοι οι άλλοι θα χαρούν, γιατί το κατανοούν και θέλουν να το πουν, ότι βρέθηκε μια λύση που ο κόσμος, και εντός, και εκτός Ελλάδας, αισθάνεται ότι η Ελλάδα άλλαξε σελίδα... λίγα - λίγα ήταν πάντα τα λεφτά. Θα υπάρχει και δεύτερη και τρίτη, και τέταρτη αξιολόγηση.
Το μόνο βέβαιο πάντως είναι πως όλοι οι εμπλεκόμενοι επείγονται (ή έτσι τουλάχιστον θέλουν να δείχνουν ορισμένοι) να τελειώνει η αξιολόγηση. Χωρίς ωστόσο να δείχνουν όλα τα χαρτιά τους, όπως δείχνει και η αμφίσημη δήλωση του Τζέρι Ράις (ΔΝΤ) ότι "οι απόψεις μας δεν έχουν ουσιαστικά αλλάξει από το καλοκαίρι, όταν έλαβε χώρα η αρχική συμφωνία. Πράγματι, δεν ζητούμε τίποτε επιπλέον σε σύγκριση με τους συμφωνηθέντες στόχους", για να προαναγγείλει πάντως την επιστροφή του κουαρτέτου σύντομα.
Η πρώτη -αισιόδοξη- ανάγνωση μπορεί να αποκωδικοποιηθεί στο ότι δεν επιμένει σε νέους, αυστηρότερους στόχους το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η δεύτερη ανάγνωση, όμως, η οποία προβληματίζει, αποκρυπτογραφείται και ως ότι δεν κάνει πίσω το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο από την απαίτησή του να ληφθούν μέτρα ύψους γύρω στο 4% με 5% του ΑΕΠ, ποσοστό που μεταφράζεται έως και σε 9 δισ. ευρώ, όπως είχε αποκαλύψει με άρθρο του στις 11 Φεβρουαρίου ο Πολ Τόμσεν. Οικονομικοί παρατηρητές "διαβάζουν" στην ανάγνωση αυτή μήνυμα στους Ευρωπαίους εταίρους να προβούν σε σοβαρή ρύθμιση του ελληνικού χρέους.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, διαπιστώνεται πρόοδος στις διαπραγματεύσεις, καθώς ο εκπρόσωπος του Ταμείου ανέφερε ότι η επιστροφή των επικεφαλής ελεγκτών των δανειστών στην Αθήνα θα πραγματοποιηθεί σύντομα ("early return"). "Μοιραζόμαστε την άποψη ότι η αξιολόγηση πρέπει να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατόν" τόνισε χαρακτηριστικά, συμπληρώνοντας πως ο ακριβής χρόνος θα ανακοινωθεί μετά το αυριανό Eurogroup και υπενθύμισε ότι το ΔΝΤ υποστήριξε με σθένος από πέρυσι το καλοκαίρι την ανάγκη για ανακούφιση του χρέους.
Παράγοντες στην Αθήνα σχολιάζαν αμέσως μετά τις χθεσινές δηλώσεις Ράις ότι αποδέκτης δεν είναι αναγκαστικά η ελληνική κυβέρνηση, αλλά πιθανότερο είναι να απευθύνονται αυτές στους Ευρωπαίους δανειστές σε ό,τι έχει να κάνει με τη ρύθμιση του χρέους.
Αναμένοντας τα πραγματικά στοιχεία
Αν όμως υπάρχει ένας παράγοντας όπου ο χρόνος αποδεικνύεται σύμμαχος της ελληνικής πλευράς, είναι η δημοσιοποίηση των στοιχείων για την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Χαρακτηριστική ήταν προχθεσινή ανακοίνωση ότι αποδείχθηκε ακόμη βραδύτερη η ύφεση του 2015, καθώς μετά την ανακοίνωση του 0,7% που είχε ανακοινωθεί στις 12 Φεβρουαρίου και την αναθεώρησή της σε 0,3% στις 29 Φεβρουαρίου, χθες η Ελληνική Στατιστική Αρχή την προσδιόρισε εν τέλει στο 0,2%. Η βραδύτερη ύφεση σε συνδυασμό με τον σχηματισμό πρωτογενούς πλεονάσματος αποτελούν δύο ισχυρά χαρτιά στα χέρια της Ελλάδας κατά τη διαπραγμάτευση και καταδεικνύουν την υπέρ το δέον -μέχρι σημείου εύλογων ερωτημάτων- κινδυνολογία των προβλέψεων του ΔΝΤ.
Κερδίζει έδαφος στην Ε.Ε. η ελαστικοποίηση του ασφαλιστικού
Ανάλογα περιθώρια αισιοδοξίας αφήνει άλλωστε και το δημοσίευμα του πρακτορείου Bloomberg για ευελιξία στη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού που επιθυμεί να δώσει στην Ελλάδα η Γερμανία. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ενώ προηγουμένως ζητούσε μειώσεις στις συντάξεις, η Γερμανία θα ήταν τώρα ικανοποιημένη με έναν συνδυασμό μέτρων που διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, καθώς η ομάδα των πιστωτών αξιολογεί την πρόοδο της Ελλάδας αναφορικά με την επίτευξη των όρων του προγράμματος.
Ως προς τα αγκάθια, εκτός από το ασφαλιστικό και το δημοσιονομικό κενό, παραμένει και το ότι οι δανειστές θεωρούν ότι η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει βήματα προκειμένου να καταστεί λειτουργικό το Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων, ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα για τους ισολογισμούς των τραπεζών. Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και η ενημερωτική επιστολή προς το Κοινοβούλιο του Ολλανδού υπουργού Οικονομικών Γερούν Ντάισελμπλουμ ότι θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια αναφορικά με τις επιπλέον μεταρρυθμίσεις του ασφαλιστικού και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την ελληνική κυβέρνηση και ότι η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει βήματα προκειμένου να καταστεί λειτουργικό το ταμείο ιδιωτικοποιήσεων.
Και εν μέσω όλων αυτών, ο παράγοντας που πιέζει για επιστροφή των δανειστών είναι η δυνατότητα να "τρέξουν" βασικές λειτουργίες του κράτους, όπως ο νέος φορολογικός νόμος με τη νέα κλίμακα, τους νέους συντελεστές, τα νέα αφορολόγητα όρια και τις νέες προθεσμίες καταβολών των δόσεων των φόρων που θα προσδώσουν μεγαλύτερη διαχειριστική ευχέρεια στα διαθέσιμα του κράτους.
