Ούτε τρεις μέρες δεν κράτησε το θαύμα της εξόδου της Ελλάδας στις αγορές -που «αρχίζει μια νέα σελίδα» για τη χώρα, όπως επαναλαμβάνει ο Αντώνης Σαμαράς- κι άρχισαν να πέφτουν βροχή οι αναλύσεις, ότι μετά την επιτυχημένη τοποθέτηση του πενταετούς ομολόγου «το ταξίδι για την Ελλάδα δεν έχει τελειώσει», όπως λυρικά το διατύπωσε η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ. Στην εαρινή σύνοδο της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον δεν σήμανε παύση συναγερμού για την Ελλάδα. Ο πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, έσπευσε να φρενάρει τον ενθουσιασμό, λέγοντας, πρώτον, ότι το ελληνικό χρέος παραμένει εξαιρετικά υψηλό και, δεύτερον, ότι για την ώρα δεν μπορεί να πει κανείς ότι η Ελλάδα δεν θα χρειαστεί και τρίτο πακέτο, «θα το δούμε μετά το καλοκαίρι».
Η δημοπράτηση των ομολόγων κατά τον Ντάισελμπλουμ γεννά μεν «αισιοδοξία», αλλά δεν σημαίνει ότι η χώρα έχει ανακτήσει πλήρη πρόσβαση στις αγορές, ότι είναι σε θέση να αναχρηματοδοτήσει τα ευρωπαϊκά δάνειά της με ένα «λογικό» τίμημα. «Η Ελλάδα έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει», τόνισε ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών και ανήγγειλε ότι οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Αθήνας για το 2015 και πέραν αυτού θα συζητηθούν το τέταρτο τρίμηνο αυτού του έτους.
Σε ανάλογο μήκος κύματος κινήθηκε και ο άνθρωπος του ΔΝΤ για την Ελλάδα, Πολ Τόμσεν, σε συνέντευξη που έδωσε στο Mega. Αφού είπε κι αυτός τα καλά του λόγια για την επιτυχή τοποθέτηση των ομολόγων -ήταν «σημαντικό ορόσημο» και "θα διευκολύνει την επιστροφή των ελληνικών τραπεζών στις αγορές»-, υποστήριξε, πρώτον, ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί και πρόσθετη χρηματοδότηση μέχρι το 2016 και, δεύτερον, ότι το ελληνικό χρέος είναι εξαιρετικά υψηλό και μόνο εάν μειωθεί σε χαμηλότερα επίπεδα θα μπορεί η Ελλάδα να αποκτήσει πλήρη πρόσβαση στις αγορές και να μη χρειάζεται δεκανίκια.
Μην ξεχνάτε τα υπεσχημένα και μη ψηφισμένα μέτρα...
Για το πρώτο, την αναγκαιότητα τρίτου πακέτου δηλαδή, ο Τόμσεν είπε ότι δεν χρειάζονται πρόσθετα μέτρα, αρκεί να εφαρμοστούν όλα όσα περιλαμβάνει το υφιστάμενο πρόγραμμα, που συνεχίζεται μέχρι τις αρχές του 2016 -οπότε και θεωρητικά η Ελλάδα παίρνει την τελευταία δόση από το ΔΝΤ. Μέτρα, τα οποία δεν έχει ακόμη ψηφίσει η ελληνική Βουλή.
Για το δεύτερο, τη συζήτηση για το χρέος, δίνει κι αυτός ραντεβού το φθινόπωρο.
Να σημειωθεί, πάντως, ότι ενώ το ΔΝΤ πιέζει εδώ και πολύ καιρό για κούρεμα του ελληνικού χρέους, που στοιβάζεται στα χαρτοφυλάκια του επίσημου τομέα -εκτός από το δικό του δάνειο, εννοείται-, το σενάριο της ελάφρυνσης άνευ κουρέματος διακινείται και πάλι από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Αυτή τη φορά τη σκυτάλη την παίρνει το Reuters και επικαλούμενο αναλυτή της ING προεξοφλεί ουσιαστικά την παράταση του χρόνου αποπληρωμής των δανείων του πρώτου πακέτου από τα 30 στα 50 χρόνια, καθώς και την περαιτέρω μείωση των επιτοκίων.
Ο άνθρωπος της ING τονίζει επίσης ότι η αγορά προσδοκά σε δεύτερο στάδιο και κούρεμα, αποκλειστικά των ομολόγων που διακρατεί ο δημόσιος τομέας.
Πλάτη στον Σαμαρά κόντρα στον «ταραξία» Τσίπρα
Αν και η λέξη «κούρεμα» είναι εξαιρετικά ενοχλητική για τις περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, στο ίδιο δημοσίευμα το Reuters σημειώνει ότι οι ηγέτες της Ε.Ε. έχουν κοινό συμφέρον να βοηθήσουν τον εύθραυστο συνασπισμό του Αντώνη Σαμαρά να παραμείνει στην κυβέρνηση, διότι στην αντίθετη περίπτωση θα έχουν να κάνουν με τον αντιμνημονιακό «ταραξία» Αλέξη Τσίπρα, που θα ζητήσει μαζική διαγραφή του χρέους.
Ακριβώς, όπως οι... θεσμικοί της Ευρώπης και του ΔΝΤ, έτσι και πολλοί αναλυτές επισημαίνουν, ήδη από την επόμενη της τοποθέτησης των πενταετών ομολόγων, ότι θα κυλήσει πολύ νερό στ' αυλάκι πριν βγει η Ελλάδα από την κρίση.
Εκτός ισχύος οι δυνάμεις της πραγματικής αγοράς
Οι αναλυτές του Κέντρου για την Ευρωπαϊκή Πολιτική (CEP) του Φράιμπουργκ, για παράδειγμα, προειδοποιούν για τους κινδύνους της... πρόωρης αισιοδοξίας: Η πολιτική της τρόικας, γράφουν, έχει «θέσει εκτός ισχύος» τις δυνάμεις της οικονομίας και της αγοράς στην Ελλάδα και, παρά την πώληση των ομολόγων με επιτόκιο κάτω από 5%, «το οποίο δεν δικαιολογείται από την οικονομική κατάσταση της χώρας», η πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας παραμένει κακή.
Μάλιστα, το CEP υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Ελλάδα θα καταφέρει σε ορατό χρονικό διάστημα να χρηματοδοτείται από τις αγορές: «Οι επενδύσεις υποχωρούν συνεχώς από το 2011 και μόνο το 2013 συρρικνώθηκαν κατά 10,7% του ΑΕΠ. Το ποσοστό της κατανάλωσης από το 2002 έχει ξεπεράσει το 100% του διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ το 2013 εκτινάχθηκε στο 119%". (Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Έλληνες ξοδεύουν τα τελευταία χρόνια περισσότερα, σημαίνει ότι το εισόδημά τους έχει μειωθεί δυσανάλογα περισσότερο από τις ανάγκες τους και τις υποχρεώσεις τους).
Η Ελλάδα εξαθλιώνεται
Οι αναλυτές του CEP αποδίδουν την προθυμία των επενδυτών να αγοράσουν ελληνικά ομόλογα, όχι στις επιτυχείς μεταρρυθμίσεις της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά αποκλειστικά στο μήνυμα που στέλνουν οι εταίροι της Ελλάδας στις αγορές ότι δεν πρόκειται να αφήσουν τη χώρα να κηρύξει στάση πληρωμών. «Η συμπεριφορά των επενδυτών θα χαλαρώσει τις μεταρρυθμιστικές πιέσεις και τη μεταρρυθμιστική διάθεση στην Ελλάδα, σε βαθμό ώστε να απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο η ανάρρωση της ελληνικής οικονομίας. Την ίδια ώρα, η Ελλάδα εξαθλιώνεται και απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τη δυνατότητα να εξυγιανθεί μέσω της ανάπτυξης και να αφήσει πίσω της την κρίση».
Σημειώνεται ότι στο εποπτικό συμβούλιο του Κέντρου συμμετέχουν μεταξύ άλλων ο πρώην πρόεδρος της Γερμανίας Ρόμαν Χέρτσογκι, ο πρώην επίτροπος Φριτς Μπόλκενσταϊν (γνωστός από την ομώνυμη Οδηγία) και ο πρώην διοικητής της Bundesbank Χανς Τίτμαϊερ.
«Μην έχετε ψευδαισθήσεις», λέει κι ο επικεφαλής οικονομολόγος της Allianz, του πολυεθνικού ασφαλιστικού ομίλου, Μίχαελ Χάιζε, ο οποίος χαρακτήρισε την ελληνική έξοδο στις αγορές «θετικό μήνυμα», υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι «η Ελλάδα παραμένει μια βαθιά χρεωμένη χώρα, η οποία πρέπει να υπερπηδήσει ακόμη πολλά εμπόδια για να βγει από την κρίση». Σύμφωνα με τον Χάιζε, ο μόνος λόγος που η Ελλάδα σημείωσε επιτυχία στην εξυγίανση των οικονομικών της, είναι ότι δανείζεται με πολύ χαμηλό επιτόκιο από τους εταίρους της.
Το «βουνό» του ελληνικού χρέους παραμένει το άλυτο πρόβλημα και σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της Commerzbank Γιεργκ Κρέμερ, ο οποίος προσθέτει ότι, παρά την υποχώρηση της ύφεσης, «το πλαίσιο λειτουργίας για τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι τόσο άθλιο όσο σε πολλές υπανάπτυκτες χώρες», γεγονός που φρενάρει την ανάπτυξη. Να σημειωθεί ότι η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι στον τομέα της πάταξης της γραφειοκρατίας η Ελλάδα δεν έχει κάνει καμία πρόοδο από τότε που ξέσπασε η κρίση.
Η «φούσκα» και οι προσευχές
Ο λιγότερο... εντυπωσιασμένος από την επιτυχή πορεία του ελληνικού προγράμματος, πάντως, είναι ο γνωστός αρθρογράφος των Financial Times Βόλφγκανγκ Μίνχαου, που εκτιμά ότι «η ελληνική οικονομία δεν βρίσκεται σε ύφεση ούτε ανακάμπτει. Έχει καταρρεύσει». Και η μόνη στρατηγική που λέει ότι μπορεί να ανιχνεύσει στην επίσημη στάση της Ευρωζώνης έναντι της Ελλάδας περιγράφεται ως εξής: «Ας δημιουργήσουμε μια τεράστια χρηματοπιστωτική επενδυτική φούσκα και ας προσευχόμαστε να κυλήσει και λίγο χρήμα κάποια στιγμή και στην πραγματική οικονομία». Ο Μίνχαου θεωρεί ότι για πρώτη φορά η Ελλάδα έχει πραγματικά τη δυνατότητα να κηρύξει στάση πληρωμών και να φύγει από το ευρώ χωρίς να διαλυθεί, υπογραμμίζει ωστόσο ότι εάν κάνει μια τέτοια επιλογή, θα χρειαστούν πολύ περισσότερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις απ' όσες έχει κάνει μέχρι τώρα η Αθήνα.
