Ρεπορτάζ: Έλλη Ζώτου
Μια εβδομάδα μετά την έναρξη της ισχύος της συμφωνίας Ε.Ε. - Τουρκίας, που έχει ξεσηκώσει -και δικαίως- αντιδράσεις από κάθε οργάνωση ή άνθρωπο που βρέθηκε δίπλα στους πρόσφυγες, στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου οι νομοθετικές πρωτοβουλίες που οι Ευρωπαίοι ανέμεναν από την τούρκικη πλευρά σε σχέση με την εφαρμογή της Συνθήκης της Γενεύης και σε μη Ευρωπαίους πολίτες δεν φαίνεται να λαμβάνονται.
Σε συνέντευξή του στον EUobserver, την περασμένη Δευτέρα, ο Τούρκος πρέσβης στην Ε.Ε. Σελίμ Γενέλ δήλωνε μάλιστα ότι το υπάρχον πλαίσιο για Σύρους και μη Σύρους αιτούντες άσυλο είναι αρκετό.
Δύο ημέρες αργότερα η Διεθνής Αμνηστία κατήγγειλε την εξαναγκαστική επιστροφή περίπου 30 Αφγανών αιτούντων άσυλο από την Τουρκία, λίγες ώρες μετά την υπογραφή της συμφωνίας Ε.Ε. - Τουρκίας. Σύμφωνα με την οργάνωση, η Τουρκία παραβίασε το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο με την εξαναγκαστική επιστροφή στην Καμπούλ Αφγανών αιτούντων άσυλο, οι οποίοι φοβούνται τις επιθέσεις από τους Ταλιμπάν, χωρίς να τους δοθεί πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου.
Την ίδια ώρα η χώρα μας έχει δει τα hotspots να μετατρέπονται σε κέντρα κράτησης. Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις αλλά και οργανισμοί όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (την οποία μάλιστα η συμφωνία θεωρούσε βασικό παράγοντα στη διαδικασία επανεισδοχής και επανεγκατάστασης με την παροχή πρόσθετης υποστήριξης και εποπτεία, στην Τουρκία) αποχωρούν από τις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις και τη μεταφορά προσφύγων προς αυτά.
Την Τετάρτη αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή σχέδιο νόμου που θα ρυθμίζει όλα τα ζητήματα που δημιουργούνται από την εφαρμογή της συμφωνίας, ενώ ταυτόχρονα προαναγγέλλεται η δημιουργία 30.000 νέων θέσεων φιλοξενίας σε 20 ημέρες.
Παράλληλα η έναρξη της ισχύος της συμφωνίας στην Ελλάδα σήμανε την εκκένωση των hotspots, ειδικά της Μόριας, από τους "παλιούς" που δεν καλύπτονται από τη συμφωνία και την κράτηση πια των νεοεισερχόμενων στα hotspots. Η αποχώρηση των εθελοντών, ΜΚΟ και της Υ.Α. σήμαινε ότι έπρεπε να βρεθεί ακόμα και σίτιση, ανάγκη την οποία κάλυψε ο στρατός, όπως μαθαίνουμε.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, τη σίτιση αναμένεται να αναλάβει στα hotspots η αστυνομία. Κατά τα άλλα, ο εκπρόσωπος του συντονιστικού για το προσφυγικό Γ. Κυρίτσης αναφερόμενος στα hotspots είπε ότι "τα θεωρούμε κλειστές δομές υπό την έννοια ότι οι πρόσφυγες πρέπει να είναι υπό κάποιους περιορισμούς και να είναι στη διάθεση των ελληνικών αρχών".
Η κριτική ωστόσο για τη μετατροπή των hotspots και την αποχώρηση της Υ.Α. ενοχλεί και τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζ.Κλ. Γιούνκερ, όπως φαίνεται από τις δηλώσεις του στη βελγική εφημερίδα "De Standaard": «Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί γιατί λειτουργούμε ως υπόδειγμα σε ό,τι αφορά τα hotspots. Για τον λόγο αυτόν θεωρώ καλό να μας απευθύνονται προειδοποιήσεις. Όλοι πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν σκεφτόμαστε να οργανώσουμε φυλακές στην Ευρώπη, αλλά το μόνο που θέλουμε είναι να κάνουμε τη ζωή των προσφύγων πιο ευχάριστη».
Η Υπηρεσία Ασύλου θα αποφασίζει τίνος η αίτηση μπορεί να εξεταστεί στην Τουρκία
Ωστόσο, όποιο και αν είναι το όνομα που θέλουν να χρησιμοποιήσουν η πραγματικότητα είναι ότι οι άνθρωποι -ολόκληρες οικογένειες- είναι πίσω από σύρματα και εκεί θα παραμένουν -εκτός εάν υπάρξει κάποια νέα αλλαγή- μέχρι η Υπηρεσία Ασύλου να αποφασίσει όχι πια αν δικαιούται άσυλο ο αιτών, αλλά εάν μπορεί να το λάβει με ασφάλεια στην Τουρκία.
Η νέα συμφωνία, που απαιτεί παρουσία της Υπηρεσίας Ασύλου στα hotspots και η οποία στην πράξη θα κληθεί να επεξεργαστεί το 80% των αιτήσεων ασύλου σε όλη την Ε.Ε., καλείται να αποφασίσει "εξατομικευμένα", όπως τονίζεται, ποιους θεωρεί ότι το αίτημά τους θα εξεταστεί με ασφάλεια στην Τουρκία για να τους επιστρέφει και σε ποιους όχι, όπως διευκρινίζουν καλά πληροφορημένες πηγές στην "Αυγή" της Κυριακής.
Με ποια κριτήρια θα γίνεται αυτό παραμένει ακόμα ζήτημα διαβουλεύσεων και νομικών συζητήσεων, ενώ την ίδια ώρα στο υπό κατάρτιση νομοσχέδιο, που αναμένεται την Τετάρτη να κατατεθεί στη Βουλή, δεν αποκλείεται να υπάρχει και η ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας για κοινές διαδικασίες ασύλου (32/2013), σύμφωνα με πηγές.
Παράλληλα, όπως ανακοίνωσε ο Γ. Κυρίτσης, είναι ήδη έτοιμα τα σχέδια για τη διαδικασία επανεισδοχής, ενώ όπως μαθαίνουμε επιτελείς της αστυνομίας βρίσκονταν τις προηγούμενες μέρες στις Βρυξέλλες.
