ΡΕΠΟΡΤΑΖ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΡΙΚΚΑΣ
Σοκ και αποτροπιασμό έχει προκαλέσει σε όλο τον κόσμο η χθεσινή σφαγή 12 ανθρώπων στο Παρίσι σε τρομοκρατική επίθεση ισλαμιστών εξτρεμιστών κατά των γραφείων της σατιρικής εφημερίδας Charlie Hebdo. Τέσσερις από τους πιο γνωστούς σκιτσογράφους της εφημερίδας, ανάμεσά τους κι ο διευθυντής σύνταξης, καθώς και δύο αστυνομικοί, έπεσαν νεκροί από τα φονικά πυρά τριών ενόπλων που ξεδίπλωσαν το δολοφονικό σχέδιο τους μέρα μεσημέρι στο κέντρο του Παρισιού φωνάζοντας «ο Θεός είναι μεγάλος».
Ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ έκανε λόγο για «τρομοκρατική επίθεση ασύγκριτης βαρβαρότητας», ενώ ξένοι ηγέτες, οργανώσεις -ανάμεσά τους και από τον μουσουλμανικό κόσμο-, προσωπικότητες καθώς και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ καταδίκασαν τη μαζική δολοφονία υπερασπιζόμενοι την ελευθεροτυπία και την ελευθερία της έκφρασης. Οπλισμένοι με καλάσνικοφ, φορώντας μαύρες στολές και κουκούλες που κάλυπταν τα πρόσωπά τους, δύο άνδρες εισέβαλαν στην αίθουσα σύνταξης της εφημερίδας και σκόρπισαν τον θάνατο προς κάθε κατεύθυνση. Στη συνέχεια, βγαίνοντας στον δρόμο, αντάλλαξαν πυρά με αστυνομικούς σκοτώνοντας δύο από αυτούς πριν διαφύγουν με απόλυτη ψυχραιμία από τον τόπο του μακελειού και εξαφανιστούν στους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας. Οι γαλλικές αρχές ασφαλείας έχουν εξαπολύσει ανθρωποκυνηγητό για τον εντοπισμό τους, ενώ δυνάμεις του γαλλικού στρατού αναπτύχθηκαν σε κομβικά σημεία της πόλης. Η Charlie Hebdo είχε στοχοποιηθεί από τους εξτρεμιστές ισλαμιστές από το 2006, όταν είχε δημοσιεύσει σατιρικά σκίτσα με θέμα τον προφήτη Μωάμεθ.
Το χρονικό της επίθεσης
Στις 11:30 (τοπική ώρα, 12:30 ώρα Ελλάδας) δύο άνδρες οπλισμένοι με καλάσνικοφ και εκτοξευτήρα ρουκετών εισέβαλαν στα γραφεία της σατιρικής εφημερίδας, στο 11ο διαμέρισμα του Παρισιού, και άρχισαν να πυροβολούν. Στο κτήριο επικρατεί πανικός, έντρομοι ορισμένοι προσπαθούν να κρυφτούν ή να διαφύγουν. Δέκα άνθρωποι πέφτουν νεκροί επιτόπου, επτά άλλοι τραυματίζονται, οι τέσσερις δίνουν μάχη για να κρατηθούν στη ζωή.
Φεύγοντας από τα γραφεία μετά το μακελειό οι δράστες φώναξαν: "Πήραμε εκδίκηση για τον προφήτη". Σε βίντεο που τράβηξε αυτόπτης μάρτυρας από τη στέγη γειτονικού κτιρίου, ακούγεται ένας άνδρας να φωνάζει "Αλλάχ Άκμπαρ" (Ο Θεός είναι μεγάλος). Βγαίνοντας στο δρόμο, οι ένοπλοι πυροβόλησαν και σκότωσαν δύο αστυνομικούς που προσπάθησαν να τους σταματήσουν. Επιβιβάστηκαν σε ένα μαύρο Citroen DS και εξαφανίστηκαν. Σε άλλο σημείο της πόλης, εγκατέλειψαν το Citroen, σταμάτησαν έναν οδηγό και του άρπαξαν το αυτοκίνητο, ενώ στην προσπάθειά τους να διαφύγουν παρέσυραν κι έναν πεζό.
"Άκουσα πυρά, είδα τους μασκοφόρους να φεύγουν με αυτοκίνητο. Ήταν τουλάχιστον πέντε" είπε ο Μισέλ Γκολντεμπέργκ, το γραφείο του οποίου βρίσκεται στον ίδιο δρόμο με το Charlie Hebdo, στην οδό Νικολά Απέρ. Ένας άλλος μάρτυρας, ο Μπρινό Λεβεγιέ, είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι άκουσε "περίπου τριάντα πυροβολισμούς επί δέκα λεπτά".
Στο τελευταίο τεύχος της η εφημερίδα σατίριζε στο πρωτοσέλιδό της τις "προβλέψεις του μάγου Ουελμπέκ: Το 2015 θα χάσω τα δόντια μου... Το 2022 θα τηρήσω το Ραμαζάνι". Το αμφιλεγόμενο βιβλίο του Γάλλου συγγραφέα, που εκδόθηκε την περασμένη εβδομάδα, προβλέπει την άνοδο στην εξουσία ενός μουσουλμανικού κόμματος το 2022.
Χτύπημα στρατιωτικού τύπου
Οι δράστες, που σκότωσαν χθες το πρωί 12 ανθρώπους μέσα και γύρω από τα γραφεία του περιοδικού Charlie Hebdo στο Παρίσι, ενήργησαν με επιδεξιότητα και ψυχραιμία, χαρακτηριστικό ανθρώπων που έχουν λάβει προχωρημένη στρατιωτική εκπαίδευση, επισημαίνουν πηγές των υπηρεσιών ασφαλείας.
Ακόμη μία ένδειξη της ψυχραιμίας τους αποτελεί το γεγονός ότι οι δράστες αρχικά έκαναν λάθος στη διεύθυνση και σταμάτησαν στον αριθμό 6 του δρόμου όπου στεγάζεται παράρτημα της εφημερίδας. Παρά το λάθος τους δεν πανικοβλήθηκαν και δεν πυροβόλησαν, πήγαν στον αριθμό 10, όπου βρίσκεται η σύνταξη της Charlie Hebdo, και εκεί «ξεδίπλωσαν» το δολοφονικό σχέδιό τους.
Φωτογραφίες που ελήφθησαν επί τόπου δείχνουν δύο άνδρες ντυμένους εξ ολοκλήρου στα μαύρα, με τα πρόσωπά τους καλυμμένα με κουκούλες, οπλισμένους ο καθένας με ένα αυτόματο καλάσνικοφ AK47.
Φορούσαν στρατιωτικά άρβυλα και είχαν γενικά στρατιωτική εμφάνιση και συμπεριφορά. Ο ένας από τους δύο φορούσε γιλέκο πυρομαχικών στο χρώμα της άμμου, προφανώς γεμάτο με εφεδρικούς γεμιστήρες. Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες, ο ένας έφερε επίσης φορητό εκτοξευτήρα ρουκετών.
Ακρίβεια και ψυχραιμία
Οι δράστες επιτέθηκαν στα κεντρικά γραφεία της σατιρικής εφημερίδας με ακρίβεια κινήσεων, σκοτώνοντας τα θύματά τους και στη συνέχεια δύο αστυνομικούς που προσπάθησαν να τους καταδιώξουν στον δρόμο. Το ερασιτεχνικό βίντεο που κατέγραψε την επίθεση δείχνει, σύμφωνα με τους ειδικούς, τη χρήση της κλασικής τακτικής πεζικού. Οι επιτιθέμενοι κινούνται κατά μήκος του δρόμου έξω από τα γραφεία της εφημερίδας δρώντας ως «ζευγάρι», ο ένας προχωρά, ενώ ο άλλος τον καλύπτει. Αντί των πυροβολισμών κατά ριπάς, οι δράστες έριξαν στα θύματά τους δύο βολές στο κάθε ένα -τακτική που είναι γνωστή ως «διπλό άγγιγμα", εξοικονομώντας έτσι πυρομαχικά.
Ένα άλλο σοκαριστικό βίντεο δείχνει τη στιγμή που οι δράστες συνειδητοποιούν ότι ένας τραυματίας αστυνομικός κείτεται στο πεζοδρόμιο. Πλησιάζουν ήρεμα το τραυματισμένο θύμα τους και ενώ ο ένας τον καλύπτει, ο άλλος τον αποτελειώνει με μια σφαίρα στο κεφάλι.
Στη συνέχεια, με την ίδια πάντα ψυχραιμία και χωρίς βιασύνη, μπαίνουν στο μαύρο Citroen τους και απομακρύνονται. Δεν τρέχουν για να μην τραβήξουν την προσοχή και φεύγουν από τον τόπο του μακελειού με ελεγχόμενο τρόπο. Καλύπτουν τα ίχνη τους εγκαταλείποντας το όχημά τους και συνεχίζοντας με δεύτερο αυτοκίνητο. Το γεγονός ότι ακολούθησαν οργανωμένο σχέδιο διαφυγής, που φάνηκε ότι λειτούργησε στην πράξη, αποτελεί άλλη μια απόδειξη της ικανότητάς τους.
Όπως δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Μπερνάρ Καζνέβ, οι δράστες είναι τρεις. Έχουν τεθεί σε εφαρμογή όλα τα δυνατά μέτρα «για να εξουδετερωθούν το συντομότερο δυνατόν οι τρεις εγκληματίες που ευθύνονται γι' αυτή τη βάρβαρη ενέργεια», είπε ο Καζνέβ χωρίς να επεκταθεί σε άλλες λεπτομέρειες.
Τραγικός απολογισμός για τη δημοσιογραφία
Ανάμεσα στους νεκρούς του μακελειού στο Charlie Hebdo συγκαταλέγονται τέσσερις από τους σημαντικότερους σκιτσογράφους της μεταπολεμικής Γαλλίας. Πρόκειται για τους Καμπί (Cabu), Σαρμπ (Charb), Βολίνσκι (Wolinski) και Τινιούς (Tignous), όπως ήταν τα ψευδώνυμα με τα οποία υπέγραφαν τα σκίτσα τους. Οι δύο παλαιότεροι είναι ο (Georges) Wolinski, 80 ετών, και ο Cabu (Jean Cabut), 75 ετών, παλαίμαχοι της πολιτικής δημοσιογραφίας και συνιδρυτές του ιστορικού περιοδικού Hara Kiri. Μέσα από το έργο τους μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τις πολιτικές, κοινωνικές και πνευματικές εξελίξεις της Γαλλίας, από τον Μάη του '68 μέχρι την έλευση του "σαρκοζισμού". Λίγο νεότεροι ήταν ο Tignous (Bernard Verlhac, 58 ετών) και ο Charb (Stéphane Charbonnier, 47 ετών), ο οποίος ήταν μέχρι προχτές διευθυντής του Charlie Hebdo. Ειρωνεία της τύχης: το σκίτσο το οποίο δημοσίευσε ο Charb στο προηγούμενο φύλλο του περιοδικού λέει: "Συνεχίζουν να μην υπάρχουν επιθέσεις στη Γαλλία", για να απαντήσει ο γενειοφόρος ένοπλος που σκίτσαρε: "Περιμένετε τις ευχές μέχρι το τέλος του Γενάρη"...
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, πιθανώς οι δράστες γνώριζαν ότι τη συγκεκριμένη στιγμή βρίσκονταν στην εφημερίδα πολλά από τα υψηλόβαθμα στελέχη της, ίσως για τη σύσκεψη για το θέμα της πρώτης σελίδας, καθώς η Charlie Hebdo κυκλοφορεί σήμερα, Πέμπτη. "Nous sommes Charlie" («Είμαστε όλοι Charlie») ήταν η άμεση αντίδραση στους ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης, αμέσως μόλις έγινε γνωστή η αιματηρή επίθεση στην εφημερίδα.
Στο στόχαστρο από παλιά
Η Charlie Hebdo είναι εβδομαδιαία σατιρική γαλλική εφημερίδα αριστερού προσανατολισμού, που έχει δημοσιεύσει κατά καιρούς τολμηρές έρευνες, σκίτσα και κείμενα-παρεμβάσεις για θέματα που εκτείνονται από την ακροδεξιά, τον ισλαμισμό, τον καθολικισμό, τους άθεους, την πολιτική ώς τον πολιτισμό. Για τα τολμηρά σκίτσα της, η εφημερίδα έχει συχνά δεχθεί απειλές από διάφορες πλευρές.
Την 1η Φεβρουαρίου 2006 η εφημερίδα έγινε γνωστή παγκοσμίως, όταν αναδημοσίευσε σειρά σκίτσων του Μωάμεθ, που είχαν δημοσιευθεί μία εβδομάδα πιο πριν σε έντυπο της Δανίας και είχαν πυροδοτήσει διαδηλώσεις σε μουσουλμανικές χώρες. Η Charlie Hebdo συνέχισε μάλιστα με δημοσίευση νέων γελοιογραφιών του Μωάμεθ, έργα των δικών του συνεργατών, ανάμεσα στους οποίους και οι Καμπί, Βολίνσκι και Σαρμπ, που περιλαμβάνονται μεταξύ των θυμάτων της χθεσινής επίθεσης.
Οι ιμάμηδες του Γαλλικού Συμβουλίου Μουσουλμανικής πίστης ζήτησαν, χωρίς επιτυχία, την απαγόρευση της έκδοσης, ο τότε όμως πρόεδρος Ζακ Σιράκ καταδίκασε στη συνέχεια τις «προφανείς αυτές προκλήσεις».
Το θέμα δεν ξεχάστηκε από τους ισλαμιστές. Έτσι, όταν την 1η Νοεμβρίου έγινε γνωστό ότι η εφημερίδα θα κυκλοφορούσε την επομένη με τον ειρωνικό τίτλο Charia Hebdo, για να καυτηριαστεί η νίκη των Ισλαμιστών του κόμματος Ενάχντα στην Τυνησία, χτύπησαν μέσα στη νύχτα. Το πρωί της 2ης Νοεμβρίου 2011, τα γραφεία της Charlie Hebdo δέχθηκαν επίθεση και κάηκαν από βόμβες μολότοφ, ενώ hackers έκαναν πειρατεία στην ιστοσελίδα της και ανήρτησαν εικόνα της Μέκκας και στίχους του Κορανίου.
Μετά την εμπρηστική αυτή επίθεση, η εφημερίδα φιλοξενήθηκε για περίπου δύο μήνες στα γραφεία της Λιμπερασιόν και στη συνέχεια μετακόμισε σε νέο κτήριο, στο 20ό διαμέρισμα του Παρισιού. Στα τωρινά γραφεία της, σε κτήριο που βρίσκεται στο 11ο διαμέρισμα, η Charlie Hebdo μετακόμισε πριν από μερικούς μήνες. Στην αρχή υπήρχε αστυνομική φύλαξη στο κτήριο, το τελευταίο διάστημα όμως οι αστυνομικοί είχαν αποχωρήσει.
