Ένας παλιός γνώριμος του ελληνικού κοινού και ειδικότερα του Φεστιβάλ Αθηνών, ο Τόμας Οστερμάγιερ, από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους σκηνοθέτες της εποχής μας, επιστρέφει επικεφαλής του θιάσου της Schaubuehne, προκειμένου να παρουσιάσει τη δική του εκδοχή για τον Ίψεν και το κοινωνικό δράμα του Ο εχθρός του λαού (1882), από 3 έως 5 Ιουλίου στην Πειραιώς 260.
Το ιψενικό αυτό κοινωνικό δράμα αποτέλεσε τη συμμετοχή του βερολινέζικου θιάσου στο περσινό Φεστιβάλ της Αβινιόν, ενώ παρουσιαζόταν μέχρι και πρόσφατα στην έδρα του, στο Βερολίνο.
Η υπόθεση του Εχθρού..., ενός έργου κοινωνικής καταγγελίας, είναι λίγο - πολύ γνωστή: Ο Θωμάς Στόκμαν, ένας ιδεολόγος γιατρός, διαπιστώνει πως η μεγάλη επένδυση που προγραμματίζεται προκειμένου να εκμεταλλευτεί το νερό της περιοχής θα αποβεί ζημιογόνα για την κοινωνία, καθώς θα προκαλέσει επικίνδυνη μόλυνση των υδάτων. Όμως οι επενδυτές υπόσχονται θέσεις εργασίας, ευημερία και πλούτο. Όταν αποφασίζει να αποκαλύψει την αλήθεια, οι πάντες, πολιτικοί, επιχειρηματίες, απλοί κάτοικοι, η ίδια του η οικογένεια, θα στραφούν εναντίον του και θα τον απομονώσουν...
Ήδη από την τηλεγραφική αυτή περιγραφή γίνεται φανερό πως το ιψενικό δράμα, 130 χρόνια μετά, είναι συγκλονιστικά επίκαιρο. Ο σκηνοθέτης, σε συνεργασία με το Florian Borchmeyer, μεταφέρει το ιψενικό πνεύμα στο σήμερα, όπου τα βιομηχανικά απόβλητα μολύνουν το νερό, επιδιώκοντας ένα οξυδερκές πολιτικό σχόλιο για τις δυτικές κοινωνίες.
Για τον Οστερμάγιερ η σύγκρουση ξεπερνά το θέμα του νερού της πόλης και αφορά τη λειτουργία και τις αρχές της ίδιας της κοινωνίας, τις δυνατότητες ύπαρξης δημοκρατίας και διαφάνειας μέσα στον σημερινό καπιταλισμό, που βυθίζεται όλο και βαθύτερα στην κρίση. Εκεί που ο Ίψεν μιλά για ευθύνη του ατόμου, ο Οστερμάγιερ βλέπει την ανάγκη δημιουργίας συλλογικοτήτων, που θα παρεμβαίνουν συνειδητά στα κακώς κείμενα της μαζικής δημοκρατίας.
Προκειμένου να επιτύχει τη μεταφορά του ιψενικού πνεύματος, ο Γερμανός σκηνοθέτης δεν διστάζει να αντικαταστήσει τον λόγο του γιατρού Στόκμαν με αποσπάσματα από το μανιφέστο Η επικείμενη εξέγερση, που κυκλοφόρησε ανώνυμα το 2007 στη Γαλλία και υπογράφεται από μια "Αόρατη Επιτροπή". Αλλά και να αλλάξει το τέλος του έργου, αφήνοντας ανοιχτή την απόφαση που θα λάβει ο γιατρός Στόκμαν...
Όσοι πάντως θεωρούν "ασεβείς" τις μεταμοντέρνες επεμβάσεις του Γερμανού σκηνοθέτη στο σώμα του ιψενικού κειμένου, πιθανόν να απογοητευθούν. Όπως σημειώνει ένας θεατής της βερολινέζικης παράστασης στο Διαδίκτυο, "σε σχέση με το τι συμβαίνει στις υπόλοιπες σκηνές του Βερολίνου, πρόκειται μάλλον για μια συμβατική παράσταση"... Αλήθεια ή όχι, θα το διαπιστώσουμε απόψε το βράδυ...
