Ο Χρήστος Χρυσόπουλος καταπιάνεται με διάφορα είδη του γραπτού λόγου πάντα με την ίδια συνέπεια και την ίδια αναγνωρίσιμη ιδιοσυγκρασιακή ματιά, είτε ασχολείται με πεζογραφία είτε με δοκίμιο είτε με χρονικό. Ασχολείται επίσης με τη θεωρία αλλά και με τη φωτογραφία, αφού στους μακρινούς επίμονους περιπάτους στους οποίους επιδίδεται -«απολάμβανα τους δρόμους τυφλά» λέει, «τους επέτρεπα να με καταναλώνουν»- μόνιμο εργαλείο της παρατήρησής του είναι η φωτογραφική μηχανή. Είναι μοναδική και μοναχική περίπτωση στα γράμματά μας καθώς δεν μπορεί εύκολα ούτε να καταταχτεί, αλλά ούτε και έχει μιμητές ή συνεχιστές -ευδιάκριτους τουλάχιστον- η γραφή του.
Το νέο του μυθιστόρημα «Βάθος πεδίου - Εγχειρίδιο αυτοβοήθειας» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οκτώ είναι κι αυτό ένα υβριδικό έργο ανάμεσα σε δοκιμιακό λόγο, αυτομυθοπλασία, στοχασμό και περιπλάνηση. Μια μεταμοντέρνα κατασκευή που, όσο περίτεχνη και εξεζητημένη μπορεί να δείχνει, εντέλει πάλλεται από μια σχεδόν ανομολόγητη έγνοια για τα ανθρώπινα: με την έννοια τη βαθιά υπαρξιακή, όπου το ανθρώπινο ον κινείται σε ένα σύμπαν ρευστό, δίχως νόημα και δίχως σκοπό. Ο λόγος είναι αποσπασματικός, ακριβώς όπως αποσπασματική είναι και η μνήμη, στο τέλος όμως συγκλίνει δημιουργώντας ένα σπονδυλωτό ενιαίο σύνολο.
Εστιασμένο στη μνήμη
Το «βάθος πεδίου» είναι όρος φωτογραφικός και αναφέρεται σε εκείνο το κομμάτι της εικόνας, σε εκείνη την περιοχή όπου τα αντικείμενα, τα πρόσωπα, τα σημεία είναι εστιασμένα και όχι θολά. Αυτό το κομμάτι της μνήμης και της συνείδησης ανατέμνει ο συγγραφέας. Αναρωτιέται διαρκώς τι μένει καθαρό, εστιασμένο, νεταρισμένο μέσα στη μνήμη, τι είναι αυτό που αφήνουν πίσω τους τα γεγονότα όταν παρέλθουν. «Τι απομένει από το γεγονός όταν οι πράξεις παρέλθουν; Σκέφτομαι ποιο είναι το βαθύτερο ίχνος που αφήνουν στον νου οι ανθρώπινες περιστάσεις; Όταν το τεκταινόμενο έχει πλέον συντελεστεί. Όταν το τεκταινόμενο και τα ίχνη είναι οριστικά απόντα». Προσπαθεί να βρει παντού το ίχνος των ανθρώπων, την ηχώ που αφήνουν πίσω τους τα πράγματα, καθώς ό,τι πιο απτό απομένει αυτό είναι: η ηχώ των πραγμάτων. Επιμένει σε «μικρές» προσωπικές λεπτομέρειες της ζωής ενός ανθρώπου καθώς αυτές μοιάζουν να μπερδεύονται ή να ξεπηδούν ή να αλληλεπιδρούν με τις ιστορικές στιγμές, αλλά και με εκείνες τις άλλες, τις λογοτεχνικές στιγμές που χαράζουν τις σελίδες και οι οποίες μπορεί να είναι το ίδιο υπαρκτές με τις προηγούμενες -αν όχι περισσότερο- και δημιουργεί ένα διαφορετικό επίπεδο πρόσληψης του κόσμου που στον πυρήνα του έχει την αναζήτηση. Και τη σκέψη. Σκέψη γύρω από την απώλεια, την ενοχή, τον Άλλον, τον θάνατο. «Στο μυαλό μου κατοικεί διαρκώς ο θάνατος. Μαζικός ή εξατομικευμένος, βίαιος θάνατος ή όχι. Στιγμιαία, μαγική, ολοκληρωτική σαρκική φθορά».
Το «Βάθος πεδίου» είναι, εντέλει, ένα μυθιστόρημα για τη γραφή. Για τον μηχανισμό της γραφής που μπορεί να βοηθήσει να κατανοηθεί -όσο αυτό είναι δυνατό- η έννοια του θανάτου. Του μαζικού ή του προσωπικού θανάτου. Όπως και η έννοια του τραύματος. Δεν είναι τυχαίο το μότο του Αντρέι Πλατόνοφ που επιλέγει ο Χρυσόπουλος: «Ο άνθρωπος δεν γνωρίζει τον εαυτό του. Χρειάζεται ένας συγγραφέας για να τον ανακαλύψει».
Περιπλανήσεις σε δρόμους και σελίδες
Οι αναφορές του είναι πολλές και ποικίλες. Από τις προειδοποιήσεις μιας παράστασης ενός λονδρέζικου θιάσου για το τι θα αντιμετωπίσει ο θεατής μέχρι το ποίημα του Άμιρι Μπαράκα για τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και ως τον θάνατο του πατέρα. Από το «σώμα εν πτήσει» καθώς οδεύει προς το βέβαιο τέλος του πέφτοντας από τον πύργο του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου ως τη «δίχρονη Κάτια που έχει αφεθεί να κοιμάται γλυκά στο καρότσι της» και ως τους «Κυνηγούς» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Από τα νεαρά θύματα της σφαγής με πρωτεργάτη τον επίδοξο συγγραφέα Γιο Σουνγκ-Χι στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια ως τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου στο κέντρο της Αθήνας και τη φωνή της εξάχρονης Παλαιστίνιας Χιντ Ρατζάμπ καθώς βλέπει το ισραηλινό τανκς να την πλησιάζει σκορπώντας τον θάνατο. Και μέχρι την εμμονή του συγγραφέα με το διήγημα «Ανάμνηση ενός παρισινού δρόμου» του Ζίγκφριντ Κρακάουερ. Ο Χρυσόπουλος περιπλανιέται στις σελίδες του διηγήματος όπως περιπλανιέται στους δρόμους του Παρισιού, όπως περιπλανιέται στους δρόμους των συλλογισμών του. Ένας ορκισμένος της περιπλάνησης, ένας ορκισμένος των ερωτημάτων. Με αυτή την αμείλικτη εσωτερικότητα. Τη δύσκολη, αμετάφραστη, περίκλειστη, ακόμη και αυτοαναφορική εσωτερικότητά του. Που «ανοίγεται» όμως στον αναγνώστη καλώντας τον να συμμετάσχει. Η λογοτεχνία είναι ένα εργαλείο αυτογνωσίας μέσα σε αυτή τη γρήγορη, εναλλασσόμενη, δίχως ηθικούς φραγμούς εποχή μας. Είναι; Δεν υπάρχουν απαντήσεις στις σελίδες του Χρυσόπουλου.
Info
Χρήστος Χρυσόπουλος,
«Βάθος πεδίου - Εγχειρίδιο αυτοβοήθειας»
Εκδόσεις Οκτώ
Σελίδες: 191
Τιμή: 14,41 ευρώ
