Ο διεθνώς αναγνωρισμένος σκηνοθέτης, χορογράφος, εικαστικός και περφόρμερ Δημήτρης Παπαϊωάννου θα έχει την τιμητική του στο 26ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και θα δώσει το «παρών» για να στηρίξει την προβολή ενός ντοκιμαντέρ σε σκηνοθεσία της Εύας Στεφανή, τις προβολές των δικών του ταινιών αλλά και την εγκατάσταση «Inside»
Στο υποσχόμενο ντοκιμαντέρ που θα προβληθεί στο πλαίσιο του φεστιβάλ, η Εύα Στεφανή ακολουθεί την περιοδεία της παράστασης «Εγκάρσιος Προσανατολισμός» στις ευρωπαϊκές σκηνές. Το πετυχημένο έργο που παρουσίασε ο Δημήτρης Παπαϊωάννου σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση τον Δεκέμβριο του 2021, μετά το ντεμπούτο του στην Αθήνα, ταξίδεψε σε 20 χώρες και 31 πόλεις, προσελκύοντας περισσότερους από 80.000 θεατές. Η σκηνοθέτρια ακολουθεί την περιοδεία του έργου στις ευρωπαϊκές σκηνές και παρατηρεί από απόσταση αναπνοής τον Δημήτρη Παπαϊωάννου και τους συνεργάτες του, στην προσπάθειά τους να δώσουν σχήμα και πνοή στο έργο. Η κάμερα κατέγραφε επί δύο χρόνια σκηνές από τις πρόβες και τις παραστάσεις στη Λυών, το Παρίσι, το Λονδίνο, τη Ρώμη, το Τελ Αβίβ, έως και την τελευταία παράσταση στο Σαν Φρανσίσκο.
Στο κοινό που θα παρευρεθεί στις Αποθήκες την περίοδο του φεστιβάλ θα παρουσιαστεί η εγκατάσταση (video installation) του Δημήτρη Παπαϊωάννου με τίτλο «Inside», όπως και η παράλληλη κινηματογραφική απεικόνιση των παρασκηνίων της πρωτοποριακής παράστασης με τίτλο «Backside», ένα φιλμ - καταγραφή των μυστικών μηχανισμών του έργου που γύρισε και μόνταρε ο Δημήτρης Παπαϊωάννου στα παρασκήνια της μαραθώνιας παράστασης. Το «Inside» είναι ένας δωδεκάωρος εικαστικός διαλογισμός που είχε ξεκινήσει από την Αθήνα το 2011 και έκτοτε έχει παρουσιαστεί στο Άμστερνταμ, την Μόσχα, το Μόντρεαλ, το Τορίνο και το Μονπελλιέ μεταξύ άλλων. Σε αυτό το παράδοξο πείραμα, που θα παρουσιαστεί στο MOMus - Πειραματικό Κέντρο Τεχνών στο Λιμάνι Θεσσαλονίκης από τις 8 έως τις 17 Μαρτίου, ο δημιουργός μάς καλεί να καθίσουμε αναπαυτικά, να ξαπλώσουμε, να πιούμε και να ονειρευτούμε, στη φιλόξενη ατμόσφαιρα του έργου, όπου οι ερμηνευτές επαναλαμβάνουν μια απλή σειρά κινήσεων μέσα από αμέτρητους συνδυασμούς. Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.
Πτυχές του έργου ενός κορυφαίου καλλιτέχνη
Επιπλέον, το φετινό φεστιβάλ εξερευνά το, σχετικά άγνωστο στο ευρύ κοινό, κινηματογραφικό έργο του καλλιτέχνη, προβάλλοντας τις μικρού μήκους ταινίες του «Nowhere» και «Primal Matter», όπου χορογραφεί εκ νέου το θεατρικό του έργο μέσα από τις ιδιότητες του κινηματογραφιστή και του μοντέρ, επαναδιατυπώνοντάς το στην ουσία με κινηματογραφικούς όρους. Το «Nowhere», σε σύλληψη, κινηματογράφηση και μοντάζ του Παπαϊωάννου, στοχάζεται επάνω στη δύναμη του θεάτρου να καθρεφτίζει την ανθρώπινη ζωή. Η κινηματογραφημένη εκδοχή της κεντρικής σκηνής (αφιερωμένη στη μνήμη της ιέρειας του μοντέρνου χορού Πίνα Μπάους) πρωτοπαρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2014.
Το «Primal Matter», με τη σειρά του, αποτελεί μια συμπυκνωμένη κινηματογραφική περίληψη της ομώνυμης παραγωγής που παρουσιάστηκε το 2023 στο Φεστιβάλ Αθηνών μέσα από την κινηματογράφηση του Στέφανου Σιταρά. Το «Primal Matter» είναι μιας μορφής απάντηση του Παπαϊωάννου σε μια νέα κοινωνική και ηθική πραγματικότητα, όπου έχει την ευκαιρία να καταπιαστεί με ζητήματα εθνικής ταυτότητας, μέσα από μια δημιουργία που επιστρατεύει τα πιο απλά μέσα αλλά κυρίως το ίδιο το ανθρώπινο σώμα. Το «Primal Matter» παρουσιάζει με τις εικόνες του μια καθολική γλώσσα αποκωδικοποίησης και μια καλλιτεχνική δίοδο προς το φως, καθώς τα δύο σώματα γίνονται ένα μέσα από οπτικές ψευδαισθήσεις. Αυτή η διαδικασία συγχώνευσης ανάμεσα σε διαφορετικές στάσεις και ταυτότητες υπογραμμίζει μια πάλη ανάμεσα στην ύλη και τον νου και μια αναμέτρηση του δημιουργού με το δημιούργημά του.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το καλαίσθητο περιοδικό «Πρώτο Πλάνο», που θα κυκλοφορήσει στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, θα είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στο έργο του Δημήτρη Παπαϊωάννου, μέσα από τη φροντίδα της σκηνοθέτριας Εύας Στεφανή, που θα αφήσει το καλλιτεχνικό σύμπαν του δημιουργού να αναδειχθεί μέσα από πολλά κείμενα και μέσα από σπάνιο φωτογραφικό υλικό που αποτυπώνει τις κομβικές στιγμές της καριέρας του.
Τέλος, το σχέδιο στην αφίσα του 26ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης δεν θα μπορούσε παρά να ανήκει στον Δημήτρη Παπαϊωάννου, ο οποίος υπογράφει ένα ασπρόμαυρο σχέδιο, ζωγραφισμένο με μελάνι, που αναπαριστά τη δύναμη ενός φιλιού και την ομορφιά του έρωτα, μέσα από τις δύο φιγούρες που εξαφανίζουν τις διαχωριστικές γραμμές και τους περιορισμούς, για να σμιλευτούν σε ένα ενιαίο σώμα που υμνεί τη δύναμη του «μαζί».
