Θέμα του έργου είναι το γνωστό αμερικανικό Σχέδιο Μάρσαλ, ένα πρόγραμμα ανασυγκρότησης των ευρωπαϊκών κρατών που καταστράφηκαν ολοσχερώς ή μερικώς στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, κατεστραμμένη ολοσχερώς, πυρπολημένη, δίχως ελπίδα ανάκαμψης.
Ηταν ένα πρόγραμμα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ προορισμένο να εφαρμοστεί μετά τη λήξη του πολέμου, που είχε αρχίσει όμως να συγκροτείται ήδη πολύ πιο πριν, με τη γνωστή μεθόδευση των Αμερικανών. Ήταν, άραγε, εφικτή μια επανεκκίνηση; Τι θα μπορούσε να προκύψει από την ώσμωση δύο διαφορετικών στην ουσία προγραμμάτων; Από τη μία μεριά της ειλικρινούς προοπτικής ανασυγκρότησης, οικονομικής, πολιτικής, πολιτισμικής κ.λπ., των κατεστραμμένων ευρωπαϊκών εθνών και από την άλλη της διευκόλυνσης διείσδυσης του αμερικανικού παράγοντα στις κοινωνίες και στις οικονομίες των κρατικών οντοτήτων υποδοχής, που ήταν μάλλον ο κρυφός, αδήλωτος και αφανής σκοπός, το Σχέδιο Μάρσαλ πέτυχε τους στόχους του.
Το τελικό αποτέλεσμα της παράστασης είναι αξιοσημείωτο. Χωρίς να παίρνει άμεση θέση και να δεσμεύεται πολιτικά, και χωρίς να καπηλεύεται καταστάσεις, η παράσταση της Νατάσσας Τριανταφύλλη στην Πειραιώς 260 καταλήγει σε εύλογα και σαφή συμπεράσματα που φωτίζουν μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης Ιστορίας μας. Μέσα από μια κατακτημένη, σφιχτοδεμένη δομή, που βασίζεται σε ενδελεχή έρευνα των ιστορικών πηγών, συνεντεύξεις με αυτόπτες μάρτυρες, αναδίφηση δυσεύρετων αρχείων και, ακόμη, αξιοποίηση της πλούσιας προφορικής παράδοσης. Μια θεατρική δουλειά και μια παράσταση ιδιαίτερα χρήσιμη στο κρίσιμο σημείο όπου βρισκόμαστε σήμερα και στο σταυροδρόμι σημειακών κομβικών αλλαγών που θα μας οδηγήσουν άγνωστο πού.
«Ο αφηγηματικός λόγος εναλλάσσεται αρμονικά με τον διάλογο, ενώ το εικαστικό περιβάλλον αφηγείται με τον δικό του τρόπο την ιστορία από την καταστροφή στη δημιουργία, από την πλήρη διάλυση στη στοιχειώδη οργάνωση, με δομικό στοιχείο πάντα τη μουσική. Κείμενο, εικαστικός χώρος, φως και μουσική συνομιλούν με ιστορικές στιγμές της μεταπολεμικής Ελλάδας πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εφαρμογή του Σχεδίου Μάρσαλ, ερευνώντας τις προοπτικές, τις επιτυχίες και τις διαψεύσεις του, όπως μας επηρεάζουν μέχρι σήμερα». (Απόσπασμα από το σημείωμα της σκηνοθέτιδας στο πρόγραμμα της παράστασης.)
Η παράσταση της Τριανταφύλλη κατορθώνει να μετατρέψει το ιστορικό υλικό της σε αυθεντικά θεατρικό και αντίστροφα, με τον μοναδικό τρόπο που το επιτυγχάνουν οι μεγάλοι μάστορες του θεάτρου και οι μεγάλοι ιστορικοί. Ωστόσο, από την πλευρά μου θα είχα να προσθέσω ακόμα κάτι. Εμείς οι παλαιότεροι που βιώσαμε είτε τα ίδια τα δραματικά γεγονότα από «πρώτο χέρι» ή, έστω, τον απόηχό τους έχουμε ακόμη τη «γεύση» τους στο στόμα και μια εικόνα τους πολύχρωμη, ζωντανή, ενεργή και δρώσα. Αυτή η εικόνα μόνο με έναν τρόπο μπορεί να μεταδοθεί στο σημερινό κοινό: μέσα από μια ποιητική γλώσσα που συναιρεί παρελθόν, παρόν και μέλλον, ξαναγράφοντας την Ιστορία ως παροντική. Είναι κάποιες στιγμές που χαράσσονται ανεξίτηλα, «μαγικά», στον χρόνο και αυτές πρέπει να αξιοποιούν ο συγγραφέας και ο σκηνοθέτης δημιουργικά στο έργο τους. Προσωπικά, θυμάμαι στο νησί μου, παιδί, να φτάνει μέσα στη νύχτα κάτω από τον έναστρο ουρανό, σαν σε όνειρο, το υπέροχο ιστιοφόρο αναψυχής που είχε μισθώσει το Ελληνικό Δημόσιο για λογαριασμό του Σχεδίου Μάρσαλ -η λευκή «Τοσκάνα», ιταλικό λάφυρο πολέμου- και να ξεφορτώνει αθόρυβα την πραμάτεια της κάτω από τις αναμμένες λάμπες πετρελαίου που κρατούσαμε ψηλά όλοι εμείς, το επιταγμένο παιδομάνι, μέσα σε άκρα σιωπή. Τέτοιες πολύτιμες, μοναδικές στιγμές, θα το επαναλάβω, μόνο με μια ποιητική γλώσσα μπορεί να διασωθούν. Και τέτοιες μοναδικές εικόνες δεν είδαμε.
Τα ευρηματικά σκηνικά είναι της Εύας Μανιδάκη και τα ομόλογα κοστούμια της Βάνας Γιαννούλα. Η ωραία μουσική είναι της Monika, η άρτια επιμέλεια κίνησης της Δήμητρας Πετροπούλου. Μια ισοδύναμη, ευλύγιστη, ικανή ομάδα σωματικά ασκημένων ηθοποιών στηρίζει τη σημαντική προσπάθεια: Δάφνη Αλεξάντερ, Νικόλας Μαραζιώτης, Δήμητρα Μητροπούλου, Άρης Μπαλής και ο μικρός Κωνσταντίνος Σάρδης. Στο βίντεο ο Χρήστος Λούλης.
