Το προηγούμενο σημείωμα ήταν αφιερωμένο στον αναμφισβήτητο ήρωα της αντίστασης κατά της Χούντας Αλέκο Παναγούλη, στην τολμηρή του απόπειρα να σκοτώσει τον δικτάτορα Παπαδόπουλο ανατινάζοντας το αυτοκίνητό του, που απέτυχε για κλάσματα του δευτερολέπτου. Στη σύλληψή του, στα ανείπωτα βασανιστήρια που υπέστη στα χέρια της ΕΣΑ, στη δίκη του από έκτακτο στρατοδικείο, στη γενναία στάση του σε όλη τη διάρκεια της δίκης, στην καταδίκη του σε θάνατο και στη μετατροπή της ποινής του σε ισόβια λόγω της κατακραυγής που είχε ξεσπάσει διεθνώς. Αναφέρθηκα εκτενώς στη διαδικασία της δίκης, παραθέτοντας στοιχεία και ντοκουμέντα για το βαρύ ποινικό παρελθόν του κυβερνητικού επιτρόπου Λιάπη με πλήθος ατιμωτικά αδικήματα σε βάρος του, που ανακάλυψα και έθεσα στη διάθεση του συνηγόρου υπεράσπισης, αείμνηστου δικηγόρου Γ.Β. Μαγκάκη, ο οποίος τα αξιοποίησε στη δίκη όσο μπορούσε.
Και για τον άδικο, πρόωρο, ξαφνικό θάνατο του Αλέκου Παναγούλη, που ήταν μια στυγνή δολοφονία, μπορώ επίσης να καταθέσω. Ήμουν εδώ σε όλη τη διάρκεια της Χούντας και έζησα από κοντά τα δραματικά γεγονότα. Η Πρωτομαγιά του 1976 ήρθε μουντή και πένθιμη. Το θλιβερό μαντάτο κυκλοφορούσε από στόμα σε στόμα: Σκοτώθηκε ο Παναγούλης σε ένα «αυτοκινητιστικό». Η γενική πεποίθηση ήταν ότι επρόκειτο για μια συγκαλυμμένη δολοφονία. Ο Αλέκος Παναγούλης επρόκειτο την επομένη να μιλήσει στη Βουλή για την άμεση εμπλοκή του αμερικανικού παράγοντα στο χουντικό πραξικόπημα του 1967 και στο πραξικόπημα στην Κύπρο το 1974. Δεν πρόλαβε. Τον βρήκαν νεκρό μέσα στο τσακισμένο «Μιραφιόρι» του, σε μια ημιυπόγεια ράμπα στη λεωφόρο Βουλιαγμένης. Αυτόπτες μάρτυρες κατέθεταν ότι τον καταδίωκε και τον παρενοχλούσε σε όλη τη διαδρομή μια βυσσινί Τζάγκουαρ, που η ανάκριση ποτέ δεν εντόπισε. Ωστόσο τη βυσσινί Τζάγκουαρ εγώ τη γνώριζα ήδη, επειδή πάρκαρε πάντα στο ίδιο σημείο στη γειτονιά μου, στην Κυψέλη. Είχε πινακίδες Δ.Σ. (Διπλωματικό Σώμα) και την οδηγούσε ένας εν ενεργεία τότε πρέσβης, ονομαζόμενος Παντελής Οικονόμου, που η Χούντα χρησιμοποιούσε σε ειδικές αποστολές. Την επομένη της δολοφονίας παρουσιάστηκε ένας επαγγελματίας ραλίστας, ονόματι Στέφας, από την Κόρινθο, αν θυμάμαι καλά, και ανέλαβε την ευθύνη για το «δυστύχημα», αλλά με ένα άλλο αυτοκίνητο. Όχι τη βυσσινί Τζάγκουαρ, που σημειώνω ότι εκείνο το πρωί δεν ήταν παρκαρισμένη στη συνηθισμένη της θέση. Έψαξα και τη βρήκα, πέντε δρόμους πιο κάτω, τρακαρισμένη, ξηλωμένη ολόκληρη από τη μια της μπάντα, μετά από πλαγιομετωπική σύγκρουση. Θέλησα να μιλήσω, αλλά αντιμετώπισα τείχος σιωπής. Καταθέτω σήμερα τα πιο πάνω, για τα άθλια έργα και τις ημέρες της Χούντας, προς γνώση όσων ακόμα δυσπιστούν ή παρασύρονται από διάφορους προπαγανδιστές, κάποιες φορές με τάχα «αντικειμενικό» προσωπείο.
Το κείμενο, με κορμό τον «επιτάφιο θρήνο» της Αθηνάς Παναγούλη, μάνας του ήρωά μας, είναι μια μείξη σε σωστές αναλογίες μυθοπλασίας και ιστορικών γεγονότων, σε μια γλώσσα απλή, ρέουσα, ζωντανή και σκόπιμα «συγκρατημένη» σε χαμηλούς τόνους. Είναι σίγουρα το πιο ώριμο μέχρι σήμερα έργο του Γιάννη Σολδάτου, που δείχνει περισσότερα από όσα λέει.
Η σκηνοθεσία του έμπειρου Κωστή Καπελώνη είναι εξαιρετική, ακριβώς αυτή που πρέπει: Πιάνει και αναδεικνύει μαστορικά τους ρυθμούς, τις παύσεις, τα κενά, τις ομιλούσες σιωπές του συναρπαστικού «επιτάφιου θρήνου» της Μάνας-Αθηνάς.
Η Μάνια Παπαδημητρίου είναι μονολεκτικά συγκλονιστική στον ρόλο της Μάνας-Αθηνάς, που δεν είναι ένας ρόλος με την τυπική έννοια του όρου, αλλά μια έμπρακτη ποίηση. Ο βαθύς, κάθετος, δωρικός, απέριττος λόγος της μας ταξιδεύει ως την απολλώνεια «μαύρη ρίζα της Ευψυχίας», ως τη «σκοτεινή μας ρίζα της κραυγής» (Λόρκα) και ως το σολωμικό «καλυβάκι», που είναι τα άπαρτα κάστρα της αδάμαστης καρδιάς του ανθρώπου. Η μουσική και τα τραγούδια του Σταύρου Σιόλα «δένουν», το ίδιο τα απλά σκηνικά-κοστούμια της Έλλης Λιδωρικιώτη. Ελπίζουμε η παράσταση να συνεχιστεί.
