Η επιστροφή στην Αθήνα είναι οδυνηρή. Ιδιαίτερα έπειτα από μια ολιγοήμερη απόδραση στη Βενετία της Μπιενάλε. Όπου, παρά την ιδιαίτερα αισθητή εμπορευματοποίηση του πολιτισμικού της πλούτου, ο επισκέπτης της αντιλαμβάνεται την πετυχημένη προσπάθεια της αναζωογόνησης και επανοηματοδότησης των παραδοσιακών κτηρίων αλλά και της διαφωτιστικής ανάγνωσης της ιστορίας της Γαληνοτάτης με τη βοήθεια σύγχρονων, ριζοσπαστικών καλλιτεχνών. Η βιαστική καταστροφή της Αθήνας είναι ορατή. Σε αυτόν που επιχειρεί να την περπατήσει πάνω στα σπασμένα πεζοδρόμιά της ανάμεσα στις περίκλειστες από λαμαρίνες εναπομείνασες πλατείες της, τα κλειστά, μικρά μαγαζιά, εργαστήρια και εντευκτήρια, τις τεράστιες πινακίδες του Real Estate πάνω από τα ερημωμένα σπίτια της και τις πολυκατοικίες του κέντρου της.
Η (ανα)βίωση της υφαντικής τέχνης
Η επιστροφή σε παραδοσιακές μορφές της τέχνης σφράγισε τη φετινή Μπιενάλε. Εκφράστηκε όχι ως μια ρομαντική ανάπλασή τους, αλλά ως στέρεο μέσο γείωσης των καλλιτεχνών και της καλλιτεχνικής τους πράξης στην πραγματική γεωπολιτική, οικονομική, ανθρωπιστική κρίση. Η υφαντική τέχνη υπήρξε μία από αυτές. Είναι η τέχνη που ταυτίστηκε στα έπη του Ομήρου με τη θεά της σοφίας Αθηνά, προστάτιδα των υφαντριών, που έφτιαξε μόνη της τον πέπλο της, όπως και με το ξεχασμένο ολυμπιακό άθλημα «Ηραία», έναν αγώνα δρόμου στον οποίο έπαιρναν μέρος δεκαέξι ανύπαντρες γυναίκες διαφορετικών ηλικιών που προσέφεραν ως δώρο στη θεά τον πέπλο που ύφαιναν επί τέσσερα χρόνια ως σύμβολο της ειρήνης και της εργασίας τους.
Ενώ οι τρεις πανίσχυρες Μοίρες, η Κλωθώ, η Λάχεσις και η Ατροπός συνέδεαν την ύπαρξή τους με την ύπαρξη του ανθρώπου. Η πρώτη έκλωθε το νήμα της, η δεύτερη μετρούσε το μήκος του και η τρίτη το έκοβε με τα ψαλίδια της. Το ξεκίνημα της υφαντικής ανιχνεύτηκε στην παλαιολιθική εποχή και χαρακτηρίστηκε από κάποιους ερευνητές «ανθρώπινη επανάσταση» στις πρωτόγονες συνθήκες ζωής. Γιατί έτσι κατάφερε το ανθρώπινο είδος να δημιουργήσει πλέγματα για την προστασία του και καλάθια για την αποθήκευση των προϊόντων του. Που εξέλιξε σε χιτώνες και τοπικές φορεσιές, τραπεζομάντιλα και χαλιά, πολύτιμα και περιορισμένα προϊόντα της γυναικείας, δημιουργικής οικοτεχνίας που συρρίκνωσε η Βιομηχανική Επανάσταση με τη μαζική παραγωγή φθηνών υφασμάτων, η στρεβλή αστυφιλία και οι σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης.
Η έκθεση «Στης Κλωθώς τα χνάρια»
Η έκθεση «Στης Κλωθώς τα χνάρια» αποτελεί μια ενότητα της πλούσιας συλλογής Χρήστου και Πόλλυς Κολλιαλή, γνωστής κυρίως για τα έργα της Νεοελληνικής Χαρακτικής και Ναΐφ Τέχνης που έχει. Προβάλλεται στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών - Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία σε επιμέλεια της ιστορικού Τέχνης Νίκης Παπασπύρου. Δένει τη λαϊκή με τη σύγχρονη τέχνη. Πυκνώνει την εκρηκτική λάμψη της χρωματικής τους ποικιλότητας. Απελευθερώνει το αυστηρό συχνά, συμβατικό «συντακτικό» και περιεχόμενό του με τις αφαιρετικές, υπερβατικές αισθητικές αναζητήσεις και τις δυναμικές φόρμες των 39 καλλιτεχνών που συμμετέχουν. Αναδεικνύει με έναν τρόπο αναστοχαστικό και ενίοτε σκωπτικό τις εμβληματικές μορφές των αγωνιστών του '21 μέσα από τα θραύσματα των λόγων τους και τις σχηματοποιημένες φιγούρες των πολεμιστών του. Αφήνει το πάντα επίκαιρο αίτημα της ελευθερίας να αναδυθεί μέσα από τα τρικυμιώδη κύματα της θάλασσας.
Τονίζει την απλότητα της καταγωγής της υφαντικής τέχνης υφαίνοντας απλά εδέσματα και πτυχία της ΑΣΚΤ με οδηγίες πλύσης και σιδερώματος στο κάτω μέρος, το βάθος του μαγικού της κόσμου με αισθησιακά πλασμένα στοιχεία της φύσης. Δείχνει τη διαχρονική δύναμή της με καρέκλες αρχοντικές, διαχρονικά σύμβολα της εξουσίας που κινδυνεύουν να χαθούν μέσα στην ιδιότυπη και ανοίκεια, μαύρη τρύπα που αντικρίζουμε στο περίτεχνα πλεγμένο πετσετάκι πάνω στο κάθισμα. Αποκαλύπτει έτσι στον θεατή το νήμα της Κλωθώς με το οποίο μπορεί να ανακαλύψει μέσα από τη διαλεκτική σχέση με την παράδοση την ουσιαστική του σχέση με το παρελθόν της πολιτισμικής ζωής του τόπου του και τον οδηγεί στο παρόν και στο μέλλον.
Info
«Στης Κλωθώς τα χνάρια», ομαδική έκθεση υφαντικής από τη συλλογή Χρήστου και Πόλλυς Κολλιαλή, Μουσείον της Πόλεως των Αθηνών - Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία, Πλατεία Κλαυθμώνος. Διάρκεια έκθεσης: 5 Οκτωβρίου 2022 - 9 Ιανουαρίου 2023. Ώρες λειτουργίας: Δ.-Παρ. 9 π.μ.-4 μ.μ., Σαβ. και Κυρ. 10 π.μ.-3 μ.μ.
