Εχεις σκεφτεί ποτέ πόσα πράγματα μπορείς να κάνεις με τα χέρια σου; Έχεις σκεφτεί πως τα χέρια υπήρξαν τα πρώτα «εργαλεία»; Πως σύμφωνα με ερευνητές που μελέτησαν τις ανατομικές διαφορές σε διάφορα είδη προανθρώπων και στους Νεάντερταλ τα χέρια τους ήταν ικανά για ανθρώπινου τύπου λαβές και άρα για χρήση εργαλείων, που οδήγησαν στον πολιτισμό;
Στο βιβλίο της Κατερίνας Καρόγιαννη οι μικροί αναγνώστες καλούνται να ανακαλύψουν τον κόσμο με τα χέρια τους. Ή, μάλλον, να ανακαλύψουν τον κόσμο των χεριών. Γιατί τα χέρια και η αφή είναι ένας άλλος τρόπος θέασης του κόσμου. Στα 26 εικονογραφημένα σαλόνια, χρησιμοποιώντας 42 ρήματα σε υποτακτική (μεταφέροντας έτσι τη βεβαιότητα του πομπού του μηνύματος), η Καρόγιαννη δημιουργεί ένα βιβλίο αυτογνωσίας και συναισθηματικής αγωγής.
Η φράση «Με τα χέρια μου μπορώ», αν και ακούγεται μόνο μία φορά, στον τίτλο, νοηματοδοτεί όλο το περιεχόμενο. Το βιβλίο απευθύνεται σε ηλικιακό κοινό 4+ ετών. Έτσι, απόλυτα συνειδητά, η συγγραφέας επιλέγει να περιγράψει με σύντομες προτάσεις -που τις περισσότερες φορές δεν υπερβαίνουν τις δύο με τρεις λέξεις- όλα όσα μπορεί να κάνει κάποιος με τα χέρια του. Το βιβλίο μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο από γονείς όσο και από εκπαιδευτικούς, στο πλαίσιο της μεγαλόφωνης ανάγνωσης. Η επαναληπτικότητα, μάλιστα, της λέξης «να» σε κάθε φράση προσδίδει εκείνο τον ρυθμό που αναζητούν στην ανάγνωση τα μικρά παιδιά.
Η ιδιαιτερότητα του βιβλίου συνίσταται στο ότι η Κατερίνα Καρόγιαννη δεν αρκείται να περιγράψει πράξεις που υποδηλώνουν την αυτονομία που τα χέρια προσφέρουν σε ένα μικρό παιδί. Ούτε στη σημασία τους στην αισθητηριακή μάθηση. Όπως δηλώνει και η ίδια σε συνέντευξή της: «Δεν ήθελα να μείνω στα προφανή, να πω, για παράδειγμα, “με τα χέρια μου μπορώ να γράψω, να ζωγραφίσω” και ούτω καθεξής. Θέλησα να το πάω ένα βήμα παραπέρα, να δώσω μια άλλη διάσταση στα χέρια, πιο αλληγορική, αλλά ιδωμένη από το πρίσμα των προσώπων του βιβλίου, αληθινή συγχρόνως». Και το καταφέρνει! Δείχνει πως τα χέρια είναι ένας άλλος τρόπος επικοινωνίας, είναι μια άλλη γλώσσα... η γλώσσα των συναισθημάτων. Γιατί με τα χέρια μου μπορώ να χαρώ, να μοιραστώ, να στηρίξω, να αγωνιστώ, να ενθαρρύνω... Ταυτόχρονα, όμως, με τα χέρια εκφράζεται η δημιουργική δύναμη. Έτσι, με τα χέρια μου μπορώ να παίξω μουσική και θέατρο, να μαστορέψω, να σπρώξω ψηλά, να φυτέψω έναν σπόρο. Με τα χέρια μου μπορώ να βάζω όρια, να φωνάξω stop αλλά και να σκορπίσω χαρά ή να χαρίσω πολύτιμα δώρα.
Με την καρδιά και τα χέρια
Καθώς οι μικροί αναγνώστες προχωρούν στην ανάγνωση, διαπιστώνουν πως σελίδα τη σελίδα η παιδική φιγούρα αλλάζει και εξελίσσεται. Το μωρό των πρώτων σελίδων γίνεται παιδί, νεαρό άτομο, ενήλικο και -εντέλει- ηλικιωμένο. Με αυτό τον συνυποδηλωτικό τρόπο όχι μόνο παρακολουθούμε τη βιολογική εξέλιξη, αλλά και το πώς αυτή τροποποιεί και όλα όσα μπορούμε να κάνουμε με τα χέρια μας. Και πάλι, η εστίαση και η έμφαση δίνονται όχι σε όσα εξυπηρετούν ατομικές ανάγκες. Με τρόπο απλό αλλά καίριο, αυτή τη φορά, τα χέρια οδηγούν από το ατομικό στο συλλογικό. «Μπορώ να δείξω το δρόμο» συμμετέχοντας στους αγώνες για έναν καλύτερο κόσμο. «Μπορώ να σώσω μια ζωή», τη ζωή εκείνου που με μια βαλίτσα ξεκίνησε κουβαλώντας όνειρα που τα βλέπει να κινδυνεύουν στη φουρτουνιασμένη θάλασσα. «Μπορώ να γιατρέψω πληγές» εκείνων που βρίσκονται σε ένα κρεββάτι νοσοκομείου ή «να μοιραστώ τον πόνο» εκείνου που βιώνει την αγωνία ή την απώλεια.
Βαθιά συμπεριληπτικό, το βιβλίο θυμίζει στα παιδιά πως, χάρη στα χέρια που σπρώχνουν το αναπηρικό αμαξίδιο, «μπορώ να περπατήσω ως την άκρη του κόσμου». Πως χάρη στην αφή ένα άτομο με οπτική αναπηρία μπορεί να διαβάσει (στη γραφή Braille) ή να θαυμάσει ένα έργο τέχνης. Πως χάρη στις κινήσεις των χεριών ένα άτομο μπορεί «να μιλήσει» στη Νοηματική.
Τις πολλαπλές λειτουργίες των χεριών έρχεται να συμπληρώσει η οπτική αφήγηση της Ντανιέλας Σταματιάδη. Η αμφίδρομη σχέση λόγου-εικόνας επιτρέπει στο παιδί να ταυτιστεί με τους χαρακτήρες βλέποντας τον εαυτό του στις καθημερινές στιγμές που απεικονίζονται. Ακολουθώντας τη λιτότητα του λόγου, νοηματοδοτεί με τον δικό της εκφραστικό και αφαιρετικό τρόπο φράσεις όπως «να κουβαλήσω όνειρα» ή «να είμαι ο εαυτός μου». Η οπτική απόδοση μιας φράσης στη Νοηματική Γλώσσα και μιας σε γραφή Braille καθώς και η εικόνα του ΑμεΑ αθλητή προσδίδουν προστιθέμενη αξία στο βιβλίο.
Κάποια πράγματα φτιάχνονται με τα χέρια, κάποια με την καρδιά. Το βιβλίο «Με τα χέρια μου μπορώ» είναι φτιαγμένο και με τα δύο.
Info:
«Με τα χέρια μου μπορώ»
Συγγραφέας: Κατερίνα Καρόγιαννη
Εικονογράφηση: Ντανιέλα Σταματιάδη
Εκδόσεις Susaeta
Ηλικία: από 4 ετών
Τιμή: 12,00 ευρώ
