Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνεται, η επιδείνωση αυτή επιταχύνεται και η υπερθέρμανση του πλανήτη αγγίζει πρωτόγνωρα επίπεδα καθώς αυξάνεται με ρυθμό περίπου 0,27°C ανά δεκαετία. Συνολικά, το κλίμα του πλανήτη έχει σημειώσει αύξηση 1,26°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Σε αυτή τη διαπίστωση κατέληξαν 73 ερευνητές από 56 ινστιτούτα σε 17 χώρες, στην ετήσια έκθεσή τους για τους «Δείκτες Κλιματικής Αλλαγής του Πλανήτη και την ανθρώπινη επίδραση», που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Earth System Science Data στις 11 Ιουνίου. Τα συμπεράσματά τους -αποτέλεσμα μεγάλης επεξεργασίας πάνω από 40 παγκοσμίων συνόλων δεδομένων- είναι μεν άκρως ανησυχητικά, ωστόσο είναι αναμενόμενα από τη στιγμή που οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίζουν συστηματικά να αυξάνονται· το 2025 έφθασαν μάλιστα σε επίπεδα ρεκόρ...
Η ετήσια αυτή έκθεση για τους δείκτες-κλειδιά της κλιματικής αλλαγής αποτελεί πρόσφατη πρωτοβουλία. Ξεκίνησε το 2023 από επιστήμονες που ήθελαν να συμβάλλουν στη λήψη των αποφάσεων σε επίπεδο κυβερνήσεων καθώς τα δεδομένα της υπερθέρμανσης του πλανήτη εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς, επιβάλλοντας την επικαιροποίηση των δεικτών κυρίως σε σχέση με τον τελευταίο κύκλο εκθέσεων της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, που δημοσιοποιήθηκαν την περίοδο 2021-2022. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη φετινή έκθεση παρουσιάζει η προσθήκη ενός νέου δείκτη: αυτού που αφορά την καταγραφή του ετήσιου αριθμού των ημερών θαλάσσιων κυμάτων καύσωνα. Πρόκειται για ακραίες και παρατεταμένες αυξήσεις της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας - ένα πολύ επικίνδυνο, καταστροφικό φαινόμενο που διαταράσσει όλο το θαλάσσιο οικοσύστημα. Πλήττει, μεταξύ άλλων, τη Μεσόγειο και το Αιγαίο. Προκαλεί μαζική θνησιμότητα ευάλωτων ειδών, καταστρέφει τη βιοποικιλότητα και ευνοεί την είσοδο και εξάπλωση τροπικών, σε βάρος των ενδημικών ειδών, όπως είναι για παράδειγμα ο λαγοκέφαλος που βρίσκεται αυτές τις μέρες στο επίκεντρο της δημοσιότητας λόγω της εμφάνισής του σε παραλίες της χώρας μας. Άλλη μία καταστροφική συνέπεια των θαλάσσιων καυσώνων αφορά τη μείωση της ικανότητας των ωκεανών να απορροφά το διοξείδιο του άνθρακα. Κατά μέσο όρο την περίοδο από το 2016 ως το 2025, οι ερευνητές κατέγραψαν περίπου 58 κύματα θαλασσίων καυσώνων ετησίως, έναντι 36 κατά την προηγούμενη δεκαετία. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 60%. Σύμφωνα λοιπόν με τους επιστήμονες της έκθεσης για τους Δείκτες Κλιματικής Αλλαγής του Πλανήτη, ο ετήσιος αριθμός των ημερών θαλάσσιων κυμάτων καύσωνα τριπλασιάστηκε την περίοδο μεταξύ 1991 και 2025. Ειδικά το 2025 κατέγραψε 65 ημέρες θαλάσσιου καύσωνα. Όχι τυχαία πέρσι η Μεσόγειος, που η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή έχει χαρακτηρίσει ως «hotspot» της κλιματικής κρίσης, επλήγη από έναν πρωτοφανή, παρατεταμένο θαλάσσιο καύσωνα με μέση θερμοκρασία 26 βαθμούς Κελσίου - ο συνηθισμένος μέσος όρος είναι 23 βαθμοί.
Πάντως, για να γίνουν καλύτερα κατανοητές οι εξελισσόμενες ραγδαίες αλλαγές εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, οι επιστήμονες του κλίματος χρησιμοποιούν, πέρα από τη θερμοκρασία, και άλλον έναν δείκτη: την ενεργειακή ανισορροπία του πλανήτη. Ο δείκτης αυτός, που καταγράφεται με βοήθεια δορυφόρου, υπολογίζει τη διαφορά μεταξύ της ενέργειας που φθάνει στον πλανήτη, μέσω της ηλιακής ακτινοβολίας, και της ενέργειας που εκπέμπεται από αυτόν, την ανακλώμενη δηλαδή ηλιακή ακτινοβολία και την υπέρυθρη ακτινοβολία που εκπέμπει η Γη. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές πρόκειται, αφενός, για συνέπεια των ανθρώπινων ενεργειών που διαταράσσουν το κλίμα όπως τα αέρια του θερμοκηπίου, τα αερολύματα, οι αποψιλώσεις των δασών, κ.ά. Και αφετέρου, της αντίδρασης του ίδιου του κλίματος σε αυτές τις διαταραχές με την τήξη των παγοκαλυμμένων επιφανειών που αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία, τις μεταβολές στη νεφοκάλυψη, κ.ά. Μια κατάσταση επικίνδυνης ανισορροπίας...
* Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων, Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Ενέργειας και Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
