Την ώρα που, επιτέλους, έρχονται στο προσκήνιο οι επιβαρύνσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας που δεν αφορούν αμιγώς το κόστος του ρεύματος (κόστος δικτύων, φόροι, εισφορές) και τρόποι περιστολής τους, στην ελληνική πραγματικότητα οι αυξήσεις στις μη ανταγωνιστικές χρεώσεις δεν έχουν τέλος. Η Κομισιόν άνοιξε τη συζήτηση για τη μείωση των υπόλοιπων συστατικών του λογαριασμού ρεύματος -πλην του κόστους της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρισμού- που συνήθως αγνοούνται, μεταξύ των οποίων βρίσκονται και οι χρεώσεις χρήσης του συστήματος για τους καταναλωτές, αν και παράλληλα διαπραγματεύεται δέσμη μέτρων για την ενδυνάμωση των ευρωπαϊκών δικτύων που απαιτούν επενδύσεις συνολικού ύψους 1,7 τρισ. για την Ευρώπη και 25 δισ. για την Ελλάδα έως το 2050. Στόχος φαίνεται πως είναι η εξεύρεση άλλων πηγών χρηματοδότησης που θα μετριάσουν την επιβάρυνση που υφίστανται σήμερα οι χρήστες του συστήματος.
Αν και θεωρητικά η ενεργειακή συνιστώσα των λογαριασμών θα έπρεπε σταδιακά να μειώνεται λόγω ΑΠΕ κ.λπ., αυτό δεν συμβαίνει ακόμη και τα τιμολόγια ρεύματος διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, ενώ το σκέλος των ρυθμιζόμενων χρεώσεων (τέλη δικτύων μεταφοράς/διανομής) βαίνει ολοένα αυξανόμενο στην εγχώρια αγορά λόγω αναβαθμίσεων, επεκτάσεων και λοιπών παρεμβάσεων στα δίκτυα.
Αυξανόμενες χρεώσεις
Οι αυξήσεις στα τέλη χρήσης δικτύου στους λογαριασμούς των Ελλήνων καταναλωτών είναι διαρκείς τα τελευταία χρόνια και έπεται συνέχεια. Θυμίζουμε ότι ήδη από την 1η Μαρτίου 2026 ισχύουν νέες αυξημένες χρεώσεις για τη χρήση του δικτύου μεταφοράς (ΑΔΜΗΕ) για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η μέση αύξηση διαμορφώνεται κοντά στο 15%, ενώ για ορισμένες κατηγορίες καταναλωτών ανέρχεται έως 35%. Η πλειονότητα των οικιακών καταναλωτών (μη τηλεμετρούμενοι) πλέον χρεώνονται με 11,51 ευρώ/μεγαβατώρα, αύξηση 15,215% (έναντι 9,99 ευρώ που ίσχυε). Η αύξηση αυτή αποφασίστηκε από τη ΡΑΑΕΥ (Ιούλιος 2025) για την πλήρη ανάκτηση του εγκεκριμένου απαιτούμενου εσόδου του ΑΔΜΗΕ για το 2025, συνολικού ύψους 411,1 εκατ. ευρώ. Όμως αν κριθεί αναγκαίο, η Αρχή «επιφυλάσσεται για την εφαρμογή κατάλληλου χειρισμού», δηλαδή δεν αποκλείονται και νέες αυξήσεις αν υπάρξει νέα υποανάκτηση, που είναι πολύ πιθανό, λόγω και της καθυστερημένης εφαρμογής της αναπροσαρμογής στη χρέωση από τον Μάρτιο.
Ωστόσο, το «άνοιγμα» των επενδύσεων και συνακόλουθα της περιουσιακής βάσης του Διαχειριστή οδηγεί σε νέα δεδομένα και προ των πυλών βρίσκεται νέα αναθεώρηση των χρεώσεων χρήσης του συστήματος που πληρώνουν οι καταναλωτές. Μάλιστα, η νέα αύξηση που θα ζητηθεί θα είναι σε συνάρτηση με την αυξανόμενη ρυθμιζόμενη περιουσιακή βάση και ιδίως με τη μεγάλη διασύνδεση της Κρήτης με την Αττική, που για το 2026 θα υπολογιστεί για πρώτη φορά βάσει του πλήρους κόστους της επένδυσης (το 2025 ενσωματώθηκε στο απαιτούμενο έσοδο του Διαχειριστή μόνο κατά το ήμισυ).
Υπολογίζεται ότι οι αυξήσεις μόνο στις χρεώσεις αυτές από το 2023 έως σήμερα ανέρχονται συνολικά σε 36,4%. Για μια μέση κατανάλωση 300 κιλοβατώρων τον μήνα η αύξηση αυτή αντιστοιχεί σε επιπλέον 11,5 ευρώ τον χρόνο, ποσό που μόνο του φαίνεται μικρό, όμως βαίνει διαρκώς αυξανόμενο στον ήδη φουσκωμένο λογαριασμό ρεύματος, ενώ δεν αποκλιμακώνονται ούτε η χρέωση προμήθειας ρεύματος (το κόστος της κιλοβατώρας) ούτε και η χρέωση ΥΚΩ (Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας), όπως θα αναμενόταν λόγω των νέων ηλεκτρικών διασυνδέσεων και τη μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής στα νησιά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΑΔΜΗΕ, το καθαρό οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές λόγω της κατασκευής και λειτουργίας των νέων ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα ανέρχεται σε 416 εκατ. ευρώ κατά μέσο όρο ετησίως και η ελάφρυνση των καταναλωτών σωρευτικά την περίοδο 2026-2034 σε 3,7 δισ. ευρώ. Σημειώνεται ότι σήμερα η χρέωση ΥΚΩ στους λογαριασμούς ανέρχεται σε 0,00699 ευρώ/κιλοβατώρα, που για μια μέση κατανάλωση 300 κιλοβατώρων/μήνα αντιστοιχεί σε λίγο πάνω από 25 ευρώ/χρόνο. Παράλληλα, θυμίζουμε ότι το έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού ΥΚΩ (ΕΛΥΚΩ) βρίσκεται στα 266 εκατ. ευρώ μετά την πρόσφατη, νέα «ένεση» των 200 εκατ. από τα κρατικά ταμεία.
Μείωση της επιβάρυνσης για τους καταναλωτές
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) της Ε.Ε., το κόστος του δικτύου ήδη αντιστοιχεί στο 24% έως 29% του μέσου λογαριασμού των νοικοκυριών, ενώ αναμένεται ότι οι ετήσιες επενδύσεις στο δίκτυο στην Ευρώπη θα διπλασιαστούν περίπου έως το 2050, φτάνοντας τα 100 δισ. ευρώ ετησίως. Στο προσχέδιο της Κομισιόν που είδε το φως της δημοσιότητας πριν από λίγες ημέρες, στο πλαίσιο της δράσης για προσιτή ενέργεια, περιλαμβάνεται ένα πιο αυστηρό πλαίσιο, καθώς οι χρεώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν το κόστος και να είναι διαφανείς, αλλά και να ανταμείβουν τη συμπεριφορά που διατηρεί χαμηλό το κόστος του συστήματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση για την «κοινωνικοποίηση» των επενδύσεων όχι αποκλειστικά από τους φορολογούμενους καταναλωτές, αλλά και με τη χρήση δημόσιων πόρων, ώστε να καλυφθεί μέρος του κόστους για την ανάπτυξη των δικτύων από άλλες πηγές και η επιβάρυνση των χρηστών του συστήματος μέσω των τιμολογίων να μετριαστεί. Στο προσχέδιο αναφέρονται τόσο ο γενικός προϋπολογισμός όσο και τα ταμεία συνοχής ή όποια άλλη διαθέσιμη χρηματοδότηση της Ε.Ε., αν και δεν είναι σαφές πώς οι δυνατότητες αυτές θα είναι συμβατές με το πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις ή τις ενισχύσεις με βάση τη συμφωνία για την καθαρή βιομηχανία.
Συγχρόνως, ενισχύεται η διαφάνεια, με τις ρυθμιστικές Αρχές να υποχρεούνται να δημοσιεύουν τις κατηγορίες κόστους και τις τιμές στις οποίες βασίζονται οι μεθοδολογίες τους, ενώ θα οριστούν δείκτες απόδοσης για σύγκριση μεταξύ των φορέων μεταφοράς και διανομής από τον ACER και τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, αντίστοιχα. Η Κομισιόν θα υποβάλει νομοθετική πρόταση σχετικά με τα τέλη δικτύου, τις εισφορές και τη φορολογία στους λογαριασμούς ρεύματος, διασφαλίζοντας, ως προς το τελευταίο, ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα.
