Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
«Οι ανένδοτοι» ήταν ο τίτλος που επέλεξε το γερμανικό περιοδικό Spiegel για να περιγράψει το κλίμα της πρώτης άμεσης επαφής της νέας ελληνικής κυβέρνησης με το Βερολίνο στα πρόσωπα των υπουργών Οικονομικών των δύο χωρών, Γιάνη Βαρουφάκη και Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Ο τίτλος αποδίδει εξαιρετικά καλά τουλάχιστον τη στάση που αφήνει να εννοηθεί ότι θα τηρήσει η Γερμανία στις διαπραγματεύσεις της Ε.Ε. με την Ελλάδα.
Λίγες ώρες μετά τη συνάντησή του με τον Βαρουφάκη, ο Σόιμπλε βγήκε σε έκτακτη εκπομπή στη γερμανική τηλεόραση να ξεκαθαρίσει τρία πράγματα. Πρώτον, ότι η Ελλάδα πρέπει εδώ και τώρα να ξεκαθαρίσει τι θα κάνει με το τρέχον πρόγραμμα, το οποίο επισήμως λήγει στις 28 Φεβρουαρίου και αν θέλει παράταση, θα πρέπει να τη ζητήσει, με συγκεκριμένες προτάσεις για τους όρους. Δεύτερον, ότι του είναι παγερά αδιάφορο εάν θα υπάρχει τρόικα, αλλά η Ελλάδα πρέπει να συμφωνήσει με τους τρεις οργανισμούς, την Κομισιόν, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Και τρίτον ότι κάθε απόφαση -για παράταση, για ένα επόμενο πρόγραμμα, κ.λπ.- θα πρέπει να πάρει την ευλογία των εθνικών κοινοβουλίων.
Για τον Σόιμπλε είναι προαπαιτούμενο για οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση να κλείσει αυτό το πρόγραμμα με «τον τρόπο που έχει συμφωνηθεί». Κι ενώ δεν μπήκε σε... τεχνικές λεπτομέρειες, προφανώς ζητεί ισοδύναμα μέτρα για όσα θα αρνηθεί η ελληνική κυβέρνηση. Και τα ζητεί μέχρι το έκτακτο Eurogroup της επόμενης εβδομάδας, οπότε η ελληνική κυβέρνηση θα έχει τη δυνατότητα να εξηγήσει πώς θέλει να μεταρρυθμίσει την οικονομία και να εξυγιάνει τα δημόσια οικονομικά της, σεβόμενη τις δεσμεύσεις της Ελλάδας υπό τις προηγούμενες κυβερνήσεις.
Για την ίδια τη μελλοντική διαπραγμάτευση, ο Σόιμπλε αποφεύγει να τοποθετηθεί, πέρα από το αιώνιο «μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίσεις, μεταρρυθμίσεις». Αφήνει αναπάντητες τις ερωτήσεις για το αν θα δεχτεί η Γερμανία καταβολή των τόκων των δανείων με ρήτρα ανάπτυξης, ξεπερνάει με ένα «δεν είναι συγκρίσιμες οι συνθήκες» την πρόταση Βαρουφάκη για ένα «σχέδιο Μέρκελ» για την ανόρθωση της ευρωπαϊκής οικονομίας, και αναζητεί συμμάχους στο ευρωπαϊκό περιβάλλον - προφανώς δεν νιώθει απόλυτα κλειστές τις γραμμές πίσω του- διερωτώμενος μεγαλοφώνως: «Πώς να εξηγήσεις στις χώρες της Ευρωζώνης με χαμηλά μεροκάματα ότι η νέα ελληνική κυβέρνηση θέλει να αυξήσει τα ελληνικά;».
Πάντως, όσο έντονες κι αν είναι οι «κόκκινες γραμμές» του Σόιμπλε, όσο «ανένδοτη» κι αν είναι η ρητορική του, ένα δεν ξέχασε να επαναλάβει: Ότι είναι «ηθικό καθήκον» μας να συνεννοηθούμε με την Ελλάδα εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Το τελεσίγραφο του Σόιμπλε προς την Αθήνα επανέλαβε το μεσημέρι κατά την τακτική ενημέρωση των δημοσιογράφων ο εκπρόσωπός του. Μέχρι το έκτακτο Eurogroup της 11ης Φεβρουαρίου η ελληνική κυβέρνηση «θα πρέπει να κάνει μια πρόταση για το πώς πρέπει να συνεχιστούν τα πράγματα» είπε.
Ομπάμα - Μέρκελ - G-20
Πέντε κρίσιμες μέρες
Στις πέντε αυτές μέρες, δηλαδή, αφενός θα παρουσιάσει η ελληνική κυβέρνηση τις προγραμματικές της δηλώσεις, αφετέρου θα πέσουν λυτοί και δεμένοι στους «ανένδοτους» για να τους πιέσουν να βάλουν νερό στο κρασί τους και να αποφύγουν μια μετωπική σύγκρουση με το "καλημέρα σας".
Ένας από αυτούς θα είναι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Μπάρακ Ομπάμα που υποδέχεται τη Δευτέρα την καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ στο Λευκό Οίκο. Μια πρόγευση έδωσε χθες ο αντιπρόεδρός του Τζο Μπάιντεν από τις Βρυξέλλες, όπου συνάντησε τους προέδρους των ευρωπαϊκών θεσμών και τους εξέφρασε την «αγωνία» του για τις προσπάθειες που γίνονται να βρεθεί μια λύση για την Ελλάδα.
Ρόλο θα παίξουν και οι υπουργοί Οικονομικών και κεντρικοί τραπεζίτες των G20, που συναντώνται τη Δευτέρα στην Κωνσταντινούπολη. Η δική τους αγωνία είναι να μην γίνει η Ελλάδα η θρυαλλίδα που θα επαναφέρει βίαια την ευρωκρίση στο προσκήνιο σε μια εποχή που έχουν μειωθεί οι προσδοκίες για την παγκόσμια ανάπτυξη, που φλέγεται η Ουκρανία, που υποβόσκει η απειλή ενός νομισματικού πολέμου, που κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει με το πετρέλαιο. Σαν να λένε «μη μας φορτώσετε ένα ακόμη πρόβλημα με αστάθμητες επιπτώσεις».
Οι θεσμικοί πρωταγωνιστές
Σε επίπεδο Eurogroup, τώρα, ο πρόεδρός του Γερούν Ντάισελμπλουμ δήλωσε χθες ότι οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης δεν πρόκειται να αποδεχτούν το αίτημα της Ελλάδας για συμφωνία - γέφυρα μέχρις ότου διαπραγματευτεί ξανά με τους δανειστές της. «Δεν δίνουμε δάνεια - γέφυρες» είπε ορθά - κοφτά από τη Χάγη και τόνισε ότι αυτό που περιμένει από την ελληνική πλευρά στις 11 Φεβρουαρίου είναι να απαντήσει στο ερώτημα «εάν το πρόγραμμα που λήγει στο τέλος του μήνα θα ολοκληρωθεί ή θα παραταθεί».
Σε λιγότερο τελεσιγραφικό τόνο από το Βερολίνο, πάντως, ο Ντάισελμπλουμ πρόσθεσε ότι δεν περιμένει άμεσα συμπεράσματα: «Θα είναι ένα πρώτο βήμα στο πώς θέλουμε να προχωρήσουμε μαζί τις επόμενες εβδομάδες και μήνες. Υποθέτω ότι πρέπει να γεφυρωθούν πολλές διαφορές».
Αλλά και ο αρμόδιος επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιέρ Μοσκοβισί διαμήνυσε διά της εκπροσώπου του ότι το Eurogroup της 11ης Φεβρουαρίου θα είναι μια σημαντική ευκαιρία για να υπάρξει πρόοδος στις συζητήσεις με την Ελλάδα. «Η Κομισιόν είναι αποφασισμένη να συνεργαστεί με εποικοδομητικό τρόπο με τις ελληνικές αρχές και με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την επίτευξη μιας αμοιβαίως επωφελούς συμφωνίας για την Ελλάδα και για την Ευρώπη στο σύνολό της» πρόσθεσε η εκπρόσωπος.
Εξάλλου κοινοτικές πηγές ανέφεραν ότι η Κομισιόν εκτιμά πως ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσουν οι συζητήσεις είναι η παράταση του υπάρχοντος χρηματοδοτικού προγράμματος της Ελλάδας μέσα από τον προσωρινό μηχανισμό στήριξης EFSF. «Αυτό, όμως, προϋποθέτει ανάλογο αίτημα από την Ελλάδα εντός των επόμενων ημερών και απόφαση από το Eurogroup της 16ης Φεβρουαρίου το αργότερο» σημείωναν οι ίδιες πηγές.
Στις Βρυξέλλες δεν κουράζονται να επαναλαμβάνουν ότι η Κομισιόν «είναι απόλυτα δεσμευμένη στην παραμονή της Ελλάδας εντός της Ευρωζώνης», ενώ και ο θησαυροφύλακας των μηχανισμών στήριξης EFSF και ESM Κλάους Ρέγκλινγκ επισημαίνει την «ισχυρή δέσμευση» της Ελλάδας για την Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι «μετά από πέντε δύσκολα χρόνια το 70% του πληθυσμού είναι υπέρ της διατήρησης της παραμονής στη ζώνη του ευρώ».
Αλλά και ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Πιερ Κάρλο Παντοάν τόνισε χθες σε συνέντευξή του ότι «υπάρχει κοινή βούληση να βρεθεί μια λύση για την Ελλάδα, η οποία να είναι διαρκείας και όχι υπό την πίεση της βιασύνης, μια λύση για την Ευρώπη. Όλοι μαζί θα καταφέρουμε να την βρούμε, τόσο άμεσης όσο και μακρόπνοης ισχύος». Αναφερόμενος δε στην τρόικα ο Παντοάν δήλωσε ότι «έχει ακόμη λόγο ύπαρξης, αλλά πρέπει να επανακαθοριστούν τα προγράμματά της».
Πιο «Γερμανός» και από τον Σόιμπλε ο Πορτογάλος υπουργός Οικονομικών
Αντίθετα, ο Πορτογάλος ομόλογός του Αντόνιο Πίρες ντε Λίμα εμφανίζεται πιο «σκληρός» και από τον Σόιμπλε, καθώς η κυβέρνηση της Πορτογαλίας -που έχει εκλογές το φθινόπωρο- τρέμει τις πολιτικές επιπτώσεις από μια έστω και μικρή ελληνική διαπραγματευτική επιτυχία. Δήλωσε, λοιπόν, ότι η Πορτογαλία πέρασε χρόνια σκληρής λιτότητας, η οποία τώρα αποδίδει καρπούς και η Ελλάδα πρέπει επίσης να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις της προς τους εταίρους της και τους πιστωτές.
Εφόσον η Λισσαβώνα επέλεξε μια οδό, «η οποία δεν ήταν η ευκολότερη», για να ανακτήσει αξιοπιστία και να επιστρέψει στην ανάπτυξη, «αυτή είναι η στάση που υιοθετούμε και αναφορικά με την κατάσταση σε άλλες χώρες» είπε στο Reuters.
Μάλιστα, ο Πίρες ντε Λίμα δήλωσε πως δεν τον ανησυχεί το ενδεχόμενο να υπάρξει οποιαδήποτε μετάδοση από την Ελλάδα στην Πορτογαλία, επισημαίνοντας πως οι αποδόσεις των ομολόγων της Λισσαβώνας πλησιάζουν σε χαμηλά ρεκόρ. «Το σχέδιο του ενιαίου νομίσματος δεν κινδυνεύει» δήλωσε. «Στο κάτω - κάτω της γραφής, η Ελλάδα είναι κυρία του πεπρωμένου της».
Αναταράξεις προκαλεί η Ελλάδα και στην άλλη χώρα της Ευρωζώνης που έχει φέτος εκλογές -και δη στα μέσα Απριλίου-, τη Φινλανδία, με τους «Αληθινούς Φινλανδούς» της αντιπολίτευσης να προχωρούν σε πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης συνασπισμού του Αλεξάντερ Στουμπ για τα προγράμματα στήριξης προς την Ελλάδα. Αυτό που ζητάνε οι πολέμιοι των προγραμμάτων στήριξης είναι απαντήσεις για το αν η Φινλανδία είναι προετοιμασμένη για μία διάσπαση της Ευρωζώνης.
