Θύελλα αρνητικών σχολίων έχει εκδηλωθεί κατά των μεταβατικών διατάξεων του αναθεωρημένου σχεδίου για τις ΑΠΕ, στο πλαίσιο της ασφυκτικής διάρκειας της διαβούλευσης (20 Μαΐου-24 Ιουνίου), με τις οποίες πλήθος έργων ΑΠΕ ανεξάρτητα από το στάδιο αδειοδότησης (ακόμη και στο πολύ πρώιμο, τυπική έγκριση φακέλου) μπορεί να υλοποιηθεί με τους παλιούς κανόνες του προγενέστερου ειδικού του 2008. Περιβαλλοντικές οργανώσεις (Καλλιστώ, Ορνιθολογική, WWF Ελλάς κ.ά.), το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας, επιστημονικοί φορείς όπως ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών, συλλογικότητες από πολλές και διάφορες περιοχές της χώρας, αυτοδιοικητικοί φορείς προειδοποιούν ότι επιχειρείται η δημιουργία τετελεσμένων εις βάρος του περιβάλλοντος, η νομιμοποίηση και παράταση παρωχημένων ρυθμίσεων και εντέλει εξουδετερώνονται οι προβλεπόμενες απαγορεύσεις (π.χ. περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, οικότοποι προτεραιότητας, Ειδικές Ζώνες Διατήρησης του δικτύου Natura). Στη διαβούλευση κατατέθηκαν πάνω από 1.000 σχόλια, ενώ στα επτά χρόνια διακυβέρνησης της Ν.Δ. τα σχόλια κατά κανόνα αγνοούνται. Όσο για το Σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης, εκκρεμεί, κατά πληροφορίες, η γνωμοδότηση του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας, απαραίτητη για τη θεσμοθέτηση του Χωροταξικού. Το Συμβούλιο είναι όργανο διαλόγου αποτελούμενο από εκπροσώπους αρμόδιων υπουργείων, της Αυτοδιοίκησης, επιμελητηρίων, παραγωγικών φορέων, περιβαλλοντικών οργανώσεων κ.ά. Οι συνεδριάσεις του ξεκίνησαν μόλις στις 8 Ιουνίου με το χωροταξικό του τουρισμού.
Ο... ατέλειωτος κατάλογος των εξαιρέσεων
Ειδικότερα, οι μεταβατικές διατάξεις ορίζουν ότι μέχρι 20 Μαΐου 2026, ημέρα που δημοσιοποιήθηκε το περιεχόμενο του αναθεωρημένου Χωροταξικού, οι προβλέπεις του δεν «πιάνουν» στις εξής περιπτώσεις:
- Νομίμως λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας εγκαταστάσεις διατηρούνται εν ισχύ, ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού της παρούσας, μέχρι τη λήξη της άδειας λειτουργίας τους ή την ανανέωσή τους σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 28 του Ν. 4951/2022.
- Άδειες εγκατάστασης εκτελούνται όπως εκδόθηκαν εντός του χρόνου ισχύος τους, όπως αυτός προσδιορίζεται στο άρθρο 19 του Ν. 4951/2022. Οι τροποποιήσεις των αδειών εγκατάστασης και οι σχετικές άδειες λειτουργίας εκδίδονται ή ανανεώνονται σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας.
- Αποφάσεις έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) που έχουν εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος της παρούσας συνεχίζουν να ισχύουν έως τον χρόνο λήξης τους. Τα έργα που διαθέτουν ΑΕΠΟ μπορούν να λάβουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας, εάν απαιτείται, και να κατασκευασθούν εντός του χρόνου ισχύος της ΑΕΠΟ. Οι ΑΕΠΟ δύνανται να τροποποιούνται ή να ανανεώνονται, σύμφωνα με τις Αποφάσεις υπαγωγής σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ) που έχουν εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος της παρούσας διατηρούνται εν ισχύι. Τα έργα που διαθέτουν ΠΠΔ μπορούν να λάβουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας, εάν απαιτείται, και να κατασκευασθούν. Οι ΠΠΔ δύνανται να τροποποιούνται ή ανανεώνονται σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας.
- Έργα για τα οποία έχει εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος της παρούσας βεβαίωση απαλλαγής από περιβαλλοντική αδειοδότηση εκτελούνται και λειτουργούν σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας.
- Τροποποιήσεις περιβαλλοντικών αδειών για ήδη εκδοθείσες ΑΕΠΟ και ΠΠΔ, ενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας και βάσει των οποίων αξιολογήθηκαν κατά την έκδοση αρχικής ΑΕΠΟ ή ΠΠΔ, πλην περιπτώσεων μεταφοράς θέσης εγκατάστασης σύμφωνα με το άρθρο 24 του Ν. 4951/2022 καθώς και επέκτασης των αρχικών γηπέδων εγκατάστασης σε ποσοστό μεταβολής της επιφάνειας που υπερβαίνει το 50%.
- Σε περίπτωση απαίτησης για έκδοση ΑΕΠΟ ή ΠΠΔ για έργα που έχει εκδοθεί αρχικώς βεβαίωση απαλλαγής από περιβαλλοντική αδειοδότηση ή ΠΠΔ, η έκδοσή τους ενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας και βάσει των οποίων αξιολογήθηκε κατά την αρχική έκδοση αυτών.
- Φάκελοι Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων έργων που έχουν υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες και έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας , συνεχίζουν να αξιολογούνται κατά τη διαδικασία έγκρισης ή μη της ΜΠΕ και έκδοσης ΑΕΠΟ, σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας.
Έργα που ευνοούν οι εξαιρέσεις
Από την πρώτη στιγμή που δημοσιοποιήθηκε το σχέδιο η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία κατήγγειλε πως κρύβεται ένα τεράστιο «παράθυρο» συνέχισης της ίδιας περιβαλλοντικά καταστροφικής και κοινωνικά άδικης ανάπτυξης των ΑΠΕ, καθώς συλλήβδην τα έργα που έχουν «ανοιχτή» διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης μέχρι 20/5/2026 υπόκεινται στις προβλέψεις του ισχύοντος προβληματικού Χωροταξικού Πλαισίου. Κατά την εκτίμησή της, «μόνο οι αιολικοί σταθμοί σε εκκρεμότητα, για τους οποίους τεκμηριωμένα υπάρχουν σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα και έχουν απασχολήσει την Ορνιθολογική, ξεπερνούν σε συνολική ισχύ τα 5.000 MW, δηλαδή σχεδόν όση είναι η εγκατεστημένη μέχρι σήμερα ισχύς αιολικής ενέργειας!».
Ως τρανταχτό παράδειγμα έφερε τον τεράστιο ΑΣΠΗΕ των 300 MW στη Νότια Σκύρο, ένα νησί που λόγω μεγέθους (μικρότερο από 300 τ.χλμ.) εξαιρείται εφεξής από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, σύμφωνα με το νέο Χωροταξικό. Όπως περιγράφει: «Ο φάκελος υποβλήθηκε για αδειοδότηση το 2022: ελέγχθηκε ως “πλήρης”, στάλθηκε για γνωμοδοτήσεις από τις υπηρεσίες και βγήκε σε δημόσια διαβούλευση. Τους επόμενους μήνες εκδόθηκαν αρνητικές γνωμοδοτήσεις από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής και τη Διεύθυνση Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας. Από τον Μάιο του 2023 δεν έχει κινηθεί το παραμικρό σε σχέση με την αδειοδότηση του έργου (δεν έχουν εκδοθεί νέες γνωμοδοτήσεις, ούτε η εταιρεία έχει υποβάλει νέα στοιχεία). Αντί, όμως, η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙΠΑ) του ΥΠΕΝ εδώ και τρία χρόνια να έχει βγάλει απόφαση απόρριψης του έργου, όπως θα ήταν λογικό με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, κρατάει αδικαιολόγητα τον φάκελο αδειοδότησης ανοιχτό, με αποτέλεσμα το έργο τελικά να υπόκειται στο προηγούμενο χωροταξικό καθεστώς!».
Επισημαίνει δε ότι ανάλογες περιπτώσεις είναι πάμπολλες, με έργα που παραμένουν εκκρεμή μέχρι και 5 χρόνια και σκόπιμα δεν ολοκληρώνεται η διαδικασία αδειοδότησής τους από τις αρμόδιες υπηρεσίες (κυρίως ΥΠΕΝ και Αποκεντρωμένες Διοικήσεις), παρά το γεγονός ότι πρόκειται σχεδόν στο σύνολό τους για προβληματικά έργα...
