Το προβληματικό νομοσχέδιο που ψηφίζεται εν μέσω καλοκαιριού -όταν οι άμεσες αντιδράσεις του καλλιτεχνικού κόσμου αναμένονται πιο περιορισμένες- αντιμετωπίζει το κινηματογραφικό έργο πρωτίστως ως επιχειρηματική επένδυση και οικονομικό προϊόν αντί να προστατεύει την αυθεντική καλλιτεχνική δημιουργία και να στηρίζει νέους καλλιτέχνες και ανεξάρτητους δημιουργούς.
Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Ένωση Σκηνοθετών Δημιουργών Οπτικοακουστικών και Παραστατικών Τεχνών (ΕΣΔ), η χρηματοδότηση πλέον θα συγκεντρώνεται σε συντριπτικό ποσοστό στο Cash Rebate, ενώ τα προγράμματα με καλλιτεχνικά κριτήρια παραμένουν στο περιθώριο ενός περιορισμένου προϋπολογισμού. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα ανάκλησης μιας ήδη εγκεκριμένης χρηματοδότησης «για λόγους δημοσίου συμφέροντος» χωρίς ο νόμος να διευκρινίζει τι ακριβώς σημαίνει αυτό, μια ασάφεια που ανοίγει μια ουσιαστική συζήτηση για νέα εργαλεία ελέγχου και λογοκρισίας μέσω επιλεκτικής χρηματοδότησης και ανάκλησης. Σύμφωνα με την ΕΣΔ, κανένα έργο δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά ασφαλές όταν η τύχη του εξαρτάται από μια τόσο ασαφή, πολιτικά προσαρμόσιμη ρήτρα, την οποία εφαρμόζει μια Επιτροπή Αξιολόγησης που είναι η ίδια ελεγχόμενη.
Το ίδιο το σχέδιο νόμου συγκεντρώνει ιδιαίτερα ευρείες αρμοδιότητες στο πρόσωπο του διευθύνοντος συμβούλου του ΕΚΚΟΜΕΔ. Η υπερσυγκέντρωση εξουσίας σε ένα μοναδικό, μη αιρετό διοικητικό στέλεχος περιορίζει ακόμα περισσότερο τη διαφάνεια και τον έλεγχο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμα και η ίδια η έννοια του «επιλεκτικού» για τον ελληνικό κινηματογράφο διαλύεται, καθώς σε αυτό μπορούν να ενταχθούν «ψηφιακά παιχνίδια (gaming) και άλλες καινοτόμες τεχνολογίες», μια ρήτρα που ενδέχεται να στοιχίσει στον ελληνικό κινηματογράφο πολύτιμους πόρους.
Έντονες ενστάσεις έχει εκφράσει και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Θεάματος-Ακροάματος (ΠΟΘΑ), η οποία επισημαίνει ότι δεν προβλέπονται νέοι ή εναλλακτικοί μηχανισμοί χρηματοδότησης της κινηματογραφικής δημιουργίας ούτε λαμβάνονται πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του σεναρίου. Με το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου υποβαθμίζεται ουσιαστικά η ελληνική κινηματογραφική τέχνη, καθώς ο νέος φορέας θα εξακολουθήσει να χρηματοδοτεί, πέρα από τον κινηματογράφο, και τηλεοπτικές παραγωγές ιδιωτικών καναλιών. Με αυτή την πολιτική, όπως αναφέρει και η ΠΟΘΑ, η κινηματογραφική τέχνη εξισώνεται με την τηλεοπτική παραγωγή, περιορίζοντας σημαντικά τους πόρους που θα μπορούσαν να στραφούν στην ενίσχυση μιας ανεξάρτητης ελληνικής κινηματογραφίας. Οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί εξακολουθούν να λαμβάνουν χρηματοδότηση ακόμη και για εκπομπές ριάλιτι ή τηλεπαιχνίδια. Με άλλα λόγια, οι πολίτες χρηματοδοτούν τα προγράμματα των καναλιών, ενώ οι υποχρεώσεις των ίδιων των καναλιών απέναντι στον ελληνικό κινηματογράφο παραμένουν ανεκπλήρωτες.
Τέλος, το Cash Rebate αποτελεί το ισχυρότερο επενδυτικό κίνητρο για διεθνείς παραγωγές, καθώς μέσω κρατικής επιδότησης επιστρέφεται στους παραγωγούς ένα ποσοστό των εξόδων που πραγματοποιούν κατά τη διάρκεια γυρισμάτων σε περιοχές της Ελλάδας. Έχει, ωστόσο, καταργηθεί η βασικότερη ρήτρα: πλέον δεν προβλέπεται καμία υποχρέωση των διεθνών παραγωγών που λαμβάνουν χρηματοδότηση μέσω του Cash Rebate να συνεργάζονται με Έλληνες επαγγελματίες του κινηματογράφου ή να ενισχύουν την εγχώρια παραγωγή και τεχνογνωσία. Το Cash Rebate οφείλει να αξιοποιείται προς όφελος του ελληνικού κινηματογράφου, που χρειάζεται φροντίδα ως μορφή τέχνης και πολιτιστικό αγαθό - όχι να αποτελεί κονδύλι για λίγους και εκλεκτούς ούτε παράθυρο χρηματοδότησης για τηλεπαιχνίδια.
Η καλλιτεχνική δημιουργία δεν επιβιώνει μόνο χάρη στους δημιουργούς της· χρειάζεται και μια κοινωνία αποφασισμένη να την υπερασπιστεί. Γι’ αυτό η προάσπισή της δεν αφορά αποκλειστικά μόνο όσους εργάζονται στον οπτικοακουστικό χώρο αλλά κάθε πολίτη που αντιλαμβάνεται τον ελεύθερο, υγιή και ανεξάρτητο πολιτισμό ως συστατικό στοιχείο -όχι πολυτέλεια- μιας σύγχρονης Δημοκρατίας.
