Της Φωτεινής Κούβελα*
Οι γυναίκες σήμερα, έχοντας να αντιμετωπίσουν περισσότερες δυσκολίες λόγω των στερεότυπων αντιλήψεων και των έμφυλων διακρίσεων που επιδεινώθηκαν μέσα την κρίση, πρέπει να ενισχύονται διαρκώς για να ανταπεξέλθουν στους πολλαπλούς τους ρόλους αλλά και για να καταφέρουν να γίνουν ουσιαστικοί μέτοχοι της παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, η οποία, για να θεωρηθεί επιτυχής, πρέπει να αποκτήσει έντονο άρωμα γυναίκας.
Θέλουμε μια παραγωγή προσανατολισμένη στο εγχώριο προϊόν και στις ανάγκες της κοινωνίας και του περιβάλλοντος, στοιχείο που θα θεμελιώσει από την αρχή ένα νέο μοντέλο παραγωγικό οικονομίας, στη θέση του προηγούμενου κρατικοδίαιτου καταναλωτικού, που έσκασε το 2009 μαζί με τις φούσκες δανεισμού που το συντήρησαν. Χωρίς την επανάληψη των ίδιων λαθών που έγιναν στις προηγούμενες δεκαετίες, το νέο μοντέλο οικονομίας θα βασίζεται στην ανάπτυξη πρωτίστως της παραγωγής και μάλιστα σε συγκεκριμένους παραγωγικούς κλάδους της οικονομίας, όπου η χώρα έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα, όπως είναι ο αγροτοδιατροφικός πρωτογενής τομέας, ο τομέας της ενέργειας, ο τουρισμός -εντός ενός πλαισίου βελτίωσης της ποιότητας των υπηρεσιών και των επισκεπτών-, η ναυτιλία, οι κατασκευές -με έμφαση στη βελτίωση των υφιστάμενων υποδομών-, η έρευνα και η υψηλή τεχνολογία, ο πολιτισμός, η εκπαίδευση.
Η επιχειρούμενη αλλαγή αναμένεται και πρέπει να μεταβάλει το σημερινό ρόλο / πρότυπο της γυναίκας και να αλλάξει τη στερεοτυπική εικόνα της. Από κύρια παθητική καταναλώτρια προϊόντων και υπηρεσιών ή εργατικό δυναμικό περιορισμένης ευθύνης, όπως ήθελε το υφιστάμενο αποτυχημένο οικονομικό μοντέλο, μπορεί να αναδειχτεί σε ενεργό μέλος της παραγωγικής ανασυγκρότησης, ισότιμο και ισάξιο.
Η ισότητα των φύλων πρέπει να είναι βασικό ζητούμενο στις νέες και σύγχρονες μορφές επιχειρηματικότητας και η γυναίκα δεν μπορεί παρά να είναι στο επίκεντρο οποιουδήποτε προοδευτικού σχεδίου. Ιδιαίτερα όταν πρέπει να περάσουμε από μια κρατικοδίαιτη επιχειρηματικότητα της «αρπαχτής» σε μια νέα επιχειρηματικότητα, η οποία να σέβεται τις εργαζόμενες και τους εργαζόμενους και το περιβάλλον και η οποία να αναζητά την κερδοφορία μέσα από τις επενδύσεις, την απασχόληση και την καινοτομία.
Οι εργαζόμενες, οι επιχειρηματίες, οι αυτοαπασχολούμενες, τα στελέχη επιχειρήσεων και οι εργάτριες αποτελούν σπουδαίο δυναμικό για την οικονομία και την ανάπτυξη της χώρας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οφείλουμε να επιδιώξουμε και να επιτύχουμε:
* Αυξημένη συμμετοχή των γυναικών και των οργανώσεών τους στις διαδικασίες διαβούλευσης και σχεδιασμού των πολιτικών που θα οδηγήσουν στην παραγωγική ανασυγκρότηση.
* Στήριξη δράσεων και ειδικών επενδύσεων όπου η αυξημένη γυναικεία εργασία ή εμπλοκή θα προκαλέσει πρόσθετη ενίσχυση των ανταγωνιστικών χαρακτηριστικών του αντίστοιχου κλάδου.
* Ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας σε όλους τους κλάδους της οικονομίας, τόσο στον ιδιωτικό τομέα όσο και στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας. Ιδιαίτερα στους πιο καινοτόμους τομείς, στους οποίους συνήθως οι γυναίκες εμφανίζονται με παραδοσιακά ανδροκεντρική διάσταση, όπως λ.χ. ο τομέας των νέων τεχνολογιών.
* Ενθάρρυνση της συμμετοχής γυναικών σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων και στη διαδικασία υλοποίησής τους σε όλες τις φάσεις της παραγωγής, σε όλη τη διοικητική ιεραρχία του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.
Τα νέα επενδυτικά σχέδια
Η επιτυχία των παραπάνω στόχων θα υλοποιηθεί με την ειδική πριμοδότηση της συμμετοχής των γυναικών σε επενδυτικά σχέδια από τους πόρους των δημοσίων επενδύσεων αλλά και από τα νέα προγράμματα ΕΣΠΑ. Γενικότερα, η επιτυχία και το μεγάλο στοίχημα της χρηματοδότησης τέτοιων έργων θα εξαρτηθούν από τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων αυτών. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να μελετήσουμε και να λάβουμε υπόψη τις αιτίες για τις οποίες απέτυχαν αρκετά τέτοια προηγούμενα έργα.
Είναι γνωστό ότι δημιουργήθηκαν κάποιες εταιρείες και με το πέρας του χρόνου, που διαρκούσε ο έλεγχος και όφειλαν να λειτουργούν, έκλειναν. Θεωρώ ως έναν από τους σημαντικούς λόγους που δεν «επέζησαν» κάποιες επιχειρήσεις την έλλειψη ολοκληρωμένης υποστήριξης. Για τη βιωσιμότητα των νέων επιχειρήσεων θα χρειαστεί μια ολοκληρωμένη υποστήριξη όχι μόνο στο στάδιο της έναρξης και δημιουργίας τους, αλλά και στην αρχική λειτουργία τους (τουλάχιστον για ένα έτος). Όπως, επίσης, θα πρέπει στις επιλέξιμες δαπάνες να συμπεριληφθούν και μέτρα προώθησης και marketing των προϊόντων της νέας εταιρείας, που στόχος μας είναι να ενσωματώνουν μεγάλο ποσοστό εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
Στην περίπτωση που αφορούν την ίδρυση εταιρειών στο πλαίσιο της κοινωνικής οικονομίας, που είναι και θεμελιώδης επιδίωξή μας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας για τις γυναίκες, η αρχική υποστήριξη πρέπει να είναι ολοκληρωμένη και στο επίπεδο των νομικών - φορολογικών υποχρεώσεων της επιχείρησης.
Ταυτόχρονα, στόχος μας είναι η ενίσχυση του κράτους πρόνοιας, με την υιοθέτηση πολιτικών που θα προωθούν και θα ενισχύουν την εναρμόνιση της επαγγελματικής, οικογενειακής και προσωπικής ζωής, όπως είναι:
* Η βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου προστασίας της μητρότητας, ιδιαίτερα για τις εργαζόμενες με ευέλικτες μορφές απασχόλησης.
* Η αξιολόγηση του θεσμικού πλαισίου για τις γονικές άδειες, το οποίο παραμένει πολύπλοκο και κατακερματισμένο - ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα.
* Η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών (Επιθεώρηση Εργασίας, Συνήγορος του Πολίτη / Ισότητας) για την αντιμετώπιση των πολλαπλών εργασιακών παραβιάσεων των γυναικών και την προστασία των εγκύων και μητέρων.
* Η ενίσχυση των δράσεων υπέρ των άνεργων γυναικών, με προτεραιότητα τις πιο ευάλωτες ομάδες (μονογονείς, μακροχρόνια άνεργες, μετανάστριες και κακοποιημένες), αλλά και την ενσωμάτωση σε όλα τα προγράμματα κατάρτισης και προώθησης της απασχόλησης ενός ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής των γυναικών υψηλότερου από το μερίδιό τους στο σύνολο των ανέργων και απασχολούμενων, με στόχο τη μείωση της ψαλίδας στον κίνδυνο της ανεργίας.
* Η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στον σχεδιασμό πολιτικών ενίσχυσης της απασχόλησης και καταπολέμησης της ανεργίας.
* Η λήψη μέτρων και η ενίσχυση των δράσεων υπέρ των ανέργων γυναικών και ιδιαίτερα εκείνων που αποτελούν ειδικές κατηγορίες.
* Η ενίσχυση και επέκταση των δωρεάν δημόσιων δομών φύλαξης παιδιών και ηλικιωμένων, η προώθηση της αντίληψης της διά βίου γονεϊκότητας και για τα δύο βιολογικά φύλα. Τέλος, η άρση των έμφυλων στερεοτύπων μέσω της εκπαίδευσης.
Απαραίτητη συνθήκη για την εναρμόνιση της επαγγελματικής, οικογενειακής και προσωπικής ζωής είναι η δημιουργία συνείδησης από τον κόσμο της εργοδοσίας, υιοθετώντας παραδείγματα καλών πρακτικών ή δημιουργώντας νέα μοντέλα εντός των επιχειρήσεών τους, που να διασφαλίζουν την ισότιμη ένταξη και παραμονή στην αγορά εργασίας των φύλων.
Γνωρίζουμε ότι δεν έχουμε την πολυτέλεια λάθους και ότι ο χρόνος είναι πολύτιμος. Δεν πρέπει να αφήσουμε να χαθεί ούτε ένα ευρώ σε λάθος επένδυση. Όλες και όλοι πρέπει να δουλέψουμε γρήγορα και μεθοδικά για να φανούν άμεσα τα αποτελέσματα στην πραγματική οικονομία με την αδιαμφισβήτητη διαπίστωση ότι η οικονομική ανάπτυξη έχει ανάγκη από την πλήρη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να υποεκπροσωπούνται, διότι δεν πρόκειται ποτέ να επιτευχθεί η πολυπόθητη πρόοδος τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
* Η Φωτεινή Κούβελα είναι γενική γραμματέας Ισότητας των Φύλων και μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ
