Πριν από μερικές μέρες ήταν η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας στην Ελλάδα (29/6/2026), συμβολική ημερομηνία από την οποία και μετά ο πολίτης θεωρείται ότι εργάζεται για τον εαυτό του, έχοντας προηγουμένως εργαστεί αποκλειστικά για να καλύψει τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στο εισόδημά του. Αυτή η μέρα είναι μια υπενθύμιση ότι ο πολίτης στην Ελλάδα εργάζεται σχεδόν έξι ολόκληρους μήνες αποκλειστικά για να συντηρεί το κράτος. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΚΕΦΙΜ για την Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας, χρειάζονται 179 ημέρες εργασίας για την πληρωμή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών. Μέχρι τα τέλη Ιουνίου ο εργαζόμενος δεν δουλεύει για την οικογένειά του, τις ανάγκες του ή το μέλλον του αλλά για το δημόσιο ταμείο. Και ποια είναι η «επιτυχία» που παρουσιάζεται; Μία μόλις ημέρα βελτίωσης σε σχέση με το 2025 και συνολικά δύο ημέρες από το 2019. Έξι χρόνια κυβερνητικών εξαγγελιών για μειώσεις φόρων κατέληξαν σε μια στατιστική λεπτομέρεια που δεν αλλάζει ουσιαστικά τίποτα στην καθημερινότητα του πολίτη. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και διαψεύδουν κάθε θριαμβολογία.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην ένατη θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τη φορολογική επιβάρυνση. Ο Έλληνας εργάζεται δύο ημέρες περισσότερο από τον μέσο Ευρωπαίο μόνο και μόνο για να καλύψει τις απαιτήσεις του κράτους. Το ζήτημα όμως είναι αν απολαμβάνει αντίστοιχες δημόσιες υπηρεσίες. Βλέπει καλύτερη Υγεία, καλύτερη Παιδεία, ταχύτερη Δικαιοσύνη, ασφαλέστερες μεταφορές και αποτελεσματικότερη Δημόσια Διοίκηση; Η απάντηση για τους περισσότερους πολίτες είναι προφανής. Το πιο άδικο στοιχείο του ελληνικού φορολογικού συστήματος παραμένει η κυριαρχία των έμμεσων φόρων. Το 2026 τα έσοδα από την κατανάλωση προβλέπεται να είναι κατά 60% υψηλότερα από τα έσοδα των άμεσων φόρων. Ο ΦΠΑ μόνος του αποφέρει πάνω από το 71% των έμμεσων φορολογικών εσόδων. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που δεν κάνει διακρίσεις ανάμεσα στον εύπορο και στον φτωχό. Ο χαμηλόμισθος, ο συνταξιούχος και ο άνεργος πληρώνουν τον ίδιο φόρο στο ψωμί, στο γάλα, στο ηλεκτρικό ρεύμα και στα βασικά αγαθά με εκείνον που έχει πολλαπλάσιο εισόδημα. Αυτό δεν είναι φορολογική δικαιοσύνη.
Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων το 2025. Οι φόροι στα αγαθά και στις υπηρεσίες ξεπέρασαν τον στόχο κατά 3,9%, ενώ ο φόρος εισοδήματος κινήθηκε 5,3% πάνω από τις προβλέψεις. Όμως η υπεραπόδοση αυτή δεν αποτελεί απόδειξη οικονομικής ευημερίας. Αντίθετα, αποτελεί ένδειξη ότι το κράτος εισέπραξε περισσότερα από όσα είχε υπολογίσει, κυρίως επειδή οι πολίτες συνέχισαν να επιβαρύνονται από την ακρίβεια και την υψηλή φορολόγηση. Όταν κάθε αύξηση των τιμών σημαίνει περισσότερα έσοδα από ΦΠΑ, τότε το δημόσιο ταμείο μετατρέπεται σε σιωπηλό κερδισμένο της πληθωριστικής κρίσης. Η πραγματική μεταρρύθμιση δεν είναι να μετακινείται η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας κατά μία ημέρα κάθε λίγα χρόνια. Είναι να αλλάξει η ίδια η φιλοσοφία του κράτους. Να περιοριστεί η σπατάλη, να αξιολογηθεί κάθε δημόσια δαπάνη, να μειωθούν ουσιαστικά οι φόροι στην εργασία και στην παραγωγή και να πάψει ο ΦΠΑ να αποτελεί τη μόνιμη λύση για τη χρηματοδότηση της κυβερνητικής αναποτελεσματικότητας. Η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας δεν είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης. Είναι ο καθρέφτης της σχέσης κράτους και πολίτη. Και όσο ο Έλληνας χρειάζεται σχεδόν μισό χρόνο για να ξεχρεώσει το κράτος πριν αρχίσει να εργάζεται πραγματικά για τον εαυτό του, δεν υπάρχει κανένας λόγος για πανηγυρισμούς. Υπάρχει μόνο ένας ακόμη λόγος να απαιτήσουμε ένα δικαιότερο, αποτελεσματικότερο και λιγότερο αδηφάγο κράτος.
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
