Είναι μια τυπική περίπτωση του πώς η αμερικανική κυβέρνηση προβάλλει μια υποτιθέμενη φιλολαϊκή πολιτική για να εξυπηρετήσει στην πραγματικότητα τα συμφέροντα της οικονομικής ολιγαρχίας που τη στηρίζει. Δεν προκαλεί έτσι εντύπωση πως η προσπάθεια του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του δισεκατομμυριούχου συνεργάτη του Ίλον Μασκ να «προστατέψουν τα χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων» καταλήγει σε εκτεταμένη φοροδιαφυγή των μεγάλων επιχειρήσεων της χώρας.
Στους οπαδούς του Τραμπ αρέσουν οι συντομογραφίες. Έτσι μετά το MAGA (Make America Great Again) οι ΗΠΑ εισέρχονται στον αστερισμό της DOGE (Department of Government Efficiency), ενός συμβουλευτικού σώματος με επικεφαλής τον Μασκ που έχει στόχο να μειώσει αισθητά το κόστος του δημόσιου τομέα, περικόπτοντας οτιδήποτε θεωρείται ως «περιττό έξοδο». H αποστολή αυτής της Διεύθυνσης Αποδοτικότητας, υποστηρίζει ο ιδρυτής της Tesla, είναι να εξοικονομήσει χρήματα για τους Αμερικανούς φορολογούμενους, μειώνοντας ταυτόχρονα το ύψος του ομοσπονδιακού χρέους που, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, ξεπερνά πια τα 36 τρισ. δολάρια. Ο Μασκ υποστηρίζει πως εάν καταπολεμηθεί αποτελεσματικά η «τυραννία της γραφειοκρατίας» ενός «αναποτελεσματικού, σπάταλου και διεφθαρμένου» δημόσιου τομέα, θα εξοικονομούνται ετησίως 2 δισ. δολάρια. Γι’ αυτό και θεωρεί ότι η δραστική μείωση του προσωπικού των δημόσιων υπηρεσιών είναι όχι απλώς εφικτή, αλλά και επιβεβλημένη. Ο βασικός τρόπος με τον οποίο επιχειρεί μέχρι σήμερα να το πετύχει είναι να καταργεί ολόκληρες κρατικές υπηρεσίες που θεωρούνται άχρηστες και τελικά επιβλαβείς για την οικονομία. Τους πρώτους «εύκολους στόχους», με βάση τις ιδεοληψίες της αμερικανικής Δεξιάς, αποτέλεσαν έτσι υπηρεσίες για την προστασία του περιβάλλοντος ή τη διασφάλιση των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας.
Και άλλες περικοπές
Οι περικοπές, όμως, δεν σταματούν εκεί, αφού η Διεύθυνση οραματίζεται τη δραστική αποψίλωση του δημόσιου τομέα. Και κεντρική θέση στην προσπάθεια φαίνεται πως έχει τελικά η μείωση του προσωπικού των φορολογικών υπηρεσιών των ΗΠΑ. Ήδη στελέχη της DOGE έχουν αποκτήσει πρόσβαση στο σύστημα της Internal Revenue Service (IRS) με διακηρυγμένο στόχο να εξαλείψουν «σπατάλες, απάτες και καταχρήσεις». Δεν κρύβουν, όμως, ότι αποσκοπούν στη μαζική μείωση του προσωπικού της υπηρεσίας.
Πού μπορεί να καταλήξει αυτό; Το σχέδιο της Διεύθυνσης Αποδοτικότητας, που έχει ως στόχο στόχο να διώξει περίπου το μισό προσωπικό της IRS, θα απάλλασσε τους πλουσιότερους Αμερικανούς από την καταβολή φόρων ύψους 30 εκατ. δολαρίων κάθε μέρα, σημειώνει ανάλυση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Oxfam που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα. Η ανάλυση βασίζεται σε μελέτη του Yale Budget Lab, που εκτιμά πως το 1% των πλουσιότερων Αμερικανών ευθύνεται για το ένα τρίτο της φοροδιαφυγής στη χώρα. Αν η IRS έχανε 50.000 υπαλλήλους της, τα φορολογικά έσοδα θα μειώνονταν κατά 395 δισ. δολάρια σε βάθος δεκαετίας. «Την ώρα που οι υπόλοιποι πληρώνουμε ενσυνείδητα τους φόρους μας, η φοροδιαφυγή των υπερ-πλουσίων στερεί τεράστια ποσά από τα δημόσια ταμεία» υπογραμμίζει η Ρεμπέκα Ρίντελ, εκπρόσωπος της Oxfam για την οικονομική και φυλετική δικαιοσύνη. «Επιδιώκοντας να σακατέψει την IRS, ο Πρόεδρος Τραμπ και ο Ίλον Μασκ θα καταστήσουν ακόμα δυσκολότερη την καταπολέμηση της φτώχειας, επιτρέποντας παράλληλα στους πλουσιότερους να μην πληρώνουν όσα οφείλουν» τονίζει.
Οι επιθέσεις σε βάρος των φορολογικών υπηρεσιών από την DOGE ήδη «βάζουν σε πειρασμό τους φορολογούμενους να μην πληρώνουν», σημειώνεται και σε πρόσφατο δημοσίευμα του Bloomberg. «Πρόκειται για τη δραστική μείωση της φορολογικής αποδοτικότητας στις ΗΠΑ» επισημαίνει ο αναλυτής Τζος Μάρσαλ. «Αν κερδίζεις ένα εκατομμύριο δολάρια τον χρόνο, το να πληρώνεις φόρους γίνεται περίπου εθελοντικό. Είναι ένα καινούργιο μέλλον φεουδαρχίας των δισεκατομμυριούχων» καταλήγει.
Μηδενικοί φόροι στην Tesla
Και το πιο ανησυχητικό βέβαια είναι ότι οι νέοι φεουδάρχες κρατούν σήμερα τα ηνία της εξουσίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η ναυαρχίδα της οικονομικής αυτοκρατορίας του Ίλον Μασκ Tesla κατέβαλε πέρυσι μηδενικούς φόρους στο αμερικανικό Δημόσιο, παρά το γεγονός ότι αποτελεί τη μεγαλύτερη πλέον αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία με ετήσια κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το Ινστιτούτο Φορολογικής και Οικονομικής Πολιτικής (ITEP) αναφέρει πως το 2024 η εταιρεία δεν πλήρωσε καθόλου φόρους για κέρδη 2,3 δισ., το 2023 πλήρωσε 48 εκατ. δολάρια για κέρδη 3,1 δισ. και το 2022 και πάλι τίποτα για κέρδη 5,5 δισεκατομμυρίων. Στην πράξη αυτό σημαίνει πως o μέσος φορολογικός συντελεστής της Tesla την τελευταία τριετία είναι 0,4%, πενήντα δηλαδή φορές μικρότερος από τον νόμιμο συντελεστή για τις μεγάλες επιχειρήσεις, που βρίσκεται στο 21%. Όλα αυτά τη στιγμή που η αξία της εταιρείας ξεπερνά το 1,2 τρισ. δολάρια και ιδιοκτήτης της είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο με περιουσία άνω των 400 δισ. δολαρίων.
Οσο σκανδαλώδες κι αν είναι αυτό, δεν πρόκειται για μεμονωμένο φαινόμενο. Σύμφωνα με έρευνα της οργάνωσης Αμερικανοί για Φορολογική Δικαιοσύνη (ATF), οι δέκα πλουσιότεροι ανάμεσα στο οικονομικό επιτελείο του Ντόναλντ Τραμπ διαθέτουν συνολική περιουσία που ξεπερνά τα 500 εκατ. δολάρια. Θα είναι επομένως μάλλον απίθανο για τους Αμερικανούς κροίσους να λάβουν μέτρα με γνώμονα τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. «Το να βάζεις δισεκατομμυριούχους να σχεδιάζουν την οικονομική πολιτική για τους εργαζόμενους είναι συνταγή για καταστροφή. Μια οικονομία και ένας φορολογικός κώδικας που ήδη ευνοούν τους πλούσιους και τους ευνοημένους θα παραμορφωθούν ακόμα περισσότερο προς όφελός τους» σχολιάζει ο εκπρόσωπος της ATF Ντέιβιντ Κας. «Σε μια εποχή όπου η κοινωνική ασφάλιση, η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η στέγαση, η Παιδεία και άλλες ζωτικές υπηρεσίες για τον μέσο Αμερικανό απειλούνται, το οικονομικό επιτελείο του Τραμπ το μόνο που θα κάνει είναι να πιέσει για νέες φοροαπαλλαγές για τους εαυτούς τους και τους φίλους τους» καταλήγει. Κάπως έτσι, όμως, κρίνεται η οικονομική «αποδοτικότητα» στις μέρες μας.
