Η COP29 στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν ξεκινά με τον πήχη χαμηλά, καθώς η συνάντηση αυτή, αντί να αποπνέει αισιοδοξία για την παγκόσμια δράση για το κλίμα, συνοδεύεται με ανησυχία και φόβο μετά τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ.
Μετά από το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών και την επικείμενη επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού φαίνεται αναπόφευκτη, καθιστώντας σαφές ότι οι υπόλοιπες χώρες θα πρέπει να κινηθούν χωρίς τη στήριξη της μεγαλύτερης οικονομίας στον κόσμο.
Η προοπτική αυτή ενισχύει την ανησυχία στις διαπραγματεύσεις, οι οποίες πλέον εστιάζουν κυρίως στο ποιος θα πληρώσει τον «λογαριασμό» για τη σωτηρία του κλίματος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ζωτικής σημασίας για τον περιορισμό των εκπομπών του πλανήτη τόσο επειδή είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πηγή εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στον κόσμο (εκτοπίστηκε από την πρώτη θέση από την Κίνα το 2006), όσο και επειδή πολλές άλλες χώρες είναι πιθανό να μην είναι πρόθυμες να κάνουν οικονομικές θυσίες για να μειώσουν τις εκπομπές τους, εάν οι ΗΠΑ αρνηθούν να το κάνουν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΗΠΑ / «Κλιματικό χάος» προ των πυλών - Τι σημαίνει η επανεκλογή του Τραμπ για το περιβάλλον
Η Συμφωνία του Παρισιού δεσμεύει τον κόσμο να περιορίσει στους 2° Κελσίου την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας και να συνεχίσει τις προσπάθειες για περιορισμό της στον 1,5° Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Αρκεί μια υπογραφή του Τραμπ μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο στις 20 Ιανουαρίου για να αποσυρθούν οι ΗΠΑ από τη συμφωνία αυτή που υπέγραψαν το 2015 οι περισσότερες χώρες του κόσμου, με εξαίρεση το Ιράν, την Υεμένη και τη Λιβύη.
Ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος του απερχόμενου Δημοκρατικού προέδρου Τζο Μπάιντεν για την κλιματική αλλαγή, Τζον Ποντέστα, επιχείρησε να κατευνάσει ανησυχίες και να διαβεβαιώσει τον κόσμο ότι οι ΗΠΑ δεν θα εγκαταλείψουν τη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής παρά την επικείμενη άφιξη του σκεπτικιστή απέναντι στην κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της, Ντόναλντ Τραμπ.
«Ακόμη και αν η αμερικανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση υπό την προεδρία Ντόναλντ Τραμπ διακόψει τη δράση για το κλίμα, το έργο για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής θα συνεχιστεί στις ΗΠΑ με δέσμευση, πάθος και πίστη».
Ο Αμερικανός αξιωματούχος παραδέχθηκε ότι η εκλογική νίκη Τραμπ είναι απογοητευτική για τους υποστηρικτές της προστασίας του κλίματος, αλλά διαβεβαίωσε ότι το έργο για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη θα συνεχιστεί στις ΗΠΑ.
Η κυβέρνηση των Δημοκρατικών διασφαλίζει την αμερικανική εκπροσώπηση στις διαπραγματεύσεις της COP29, καθώς ο Τραμπ αναλαμβάνει την εξουσία στις 20 Ιανουαρίου του ερχόμενου έτους. Συνεπώς, οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται υπό την παρούσα κυβέρνηση, ακόμα κι αν οποιαδήποτε αμερικανική δέσμευση αποδυναμωθεί από την επερχόμενη εναλλαγή εξουσίας στον Λευκό Οίκο.
«Τον Ιανουάριο, θα έχουμε έναν πρόεδρο, ο οποίος οι μόνες λέξεις που έχει για να αναφερθεί στην κλιματική αλλαγή είναι "απάτη" και "ορυκτά καύσιμα". Έχει υποσχεθεί να ακυρώσει διατάξεις και μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος και να βγάλει ξανά τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού», παραδέχτηκε ο Ποντέστα. «Πρέπει να πιστέψουμε ότι αυτό θα το κάνει».
Παράλληλα, ο Αμερικανός απεσταλμένος τόνισε τις ενέργειες που θα μπορούσαν να αναλάβουν διάφορες αμερικανικές πολιτείες, καθώς και οι «πόλεις, οι επιχειρηματίες μας, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες μας».
Ένα σημαντικό μέρος της δράσης για το κλίμα μπορεί να αποφασιστεί σε πολιτειακό επίπεδο, για παράδειγμα με τις προδιαγραφές οχημάτων, όπως έχει κάνει η Καλιφόρνια.
Ωστόσο, ο κίνδυνος παραμένει μεγάλος σε ομοσπονδιακό επίπεδο, καθώς η επόμενη κυβέρνηση θα αναιρέσει πολλές προδιαγραφές και κανόνες για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ιδιαίτερα για τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα.
Οι συμμετέχοντες
Περίπου 51.000 συμμετέχοντες έχουν λάβει διαπίστευση, σύμφωνα με τον ΟΗΕ Κλίμα, λιγότεροι από όσους συμμετείχαν πέρυσι στην COP28 στο Ντουμπάι. ενώ πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις επικρίνουν το γεγονός ότι σε μια μεγάλη πετρελαιοπαραγωγός χώρα, όπως το Αζερμπαϊτζάν, οι αρχές εξακολουθούν να συλλαμβάνουν ακτιβιστές για το κλίμα.
Μετά τις αμερικανικές εκλογές την προηγούμενη Τρίτη οι Ευρωπαίοι τονίζουν ότι θα διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους για να αντισταθμίσουν την αμερικανική υποχώρηση από τις δεσμεύσεις για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγή, όμως πολύ λίγοι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πάνε στο Μπακού.
Ούτε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ούτε ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς θα συμμετάσχουν στη σύνοδο κορυφής. Μόνο τέσσερις ηγέτες των χωρών της G20 είχαν επιβεβαιώσει ως χθες Κυριακή την παρουσία τους στο Μπακού: της Βρετανίας, της Ιταλίας, της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας.
Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, οικοδεσπότης της COP30, θα είναι επίσης απών. Ο Κολομβιανός Γκουστάβο Πέτρο ακύρωσε τη συμμετοχή του λόγω των πλημμυρών στη χώρα του και ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ντικ Σχοφ μετά τα βίαια επεισόδια εις βάρος Ισραηλινών στο Άμστερνταμ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατέφθασε στο Μπακού συνοδευόμενος από 5 υπουργούς και υφυπουργούς καθώς και με τρεις γενικούε γραμματείς από το ΥΠΕΝ αλλά και με μια «ελίτ αποστολή» βιομηχάνων και μεγαλοεπενδυτών από τους ομίλους ΔΕΗ, η ΔΕΠΑ Εμπορίας, η Hellenic Hydrogen (κοινοπραξία ΔΕΗ και Motor Oil), ο ΑΔΜΗΕ, η HelleniQ Energy, ο ΔΕΣΦΑ, η ΤΕΡΝΑ, η Energean, η Metlen, καθώς και από τους ομίλους Κοπελούζου, TITAN, AKTOR, και Archirodon.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
COP29 - Κυβέρνηση / Ποιος Γ.Γ υπουργείου πάει στο Μπακού μαζί με τη διευθύντρια του γραφείου του (έγγραφο)
Να σημειωθεί ότι στην COP 16 για την βιοποικοιλότητα η ελληνική συμμετοχή με μόλις τέσσερις αντιπροσώπους εστίασε σχεδόν αποκλειστικά στην προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, αγνοώντας το ευρύτερο φάσμα θεμάτων που αφορούν στη διαχείριση των δασών, της γεωργίας, της υγείας και της αποκατάστασης της φύσης.
Υπενθυμίζεται ότι οι εξαγγελίες και δεσμεύσεις του Μητσοτάκη για την προστασία της βιοποικιλότητας έχουν μείνει στα χαρτιά, καθώς στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων δεν έχουν ολοκληρωθεί τα απαραίτητα βήματα για τη διαμόρφωση, έγκριση, δημοσιοποίηση και εφαρμογή των αναγκαίων Προεδρικών Διαταγμάτων.
Να σημειωθεί επίσης ότι οι Ταλιμπάν έστειλαν αντιπροσωπεία. Πρόκειται για την πρώτη συμμετοχή των Ταλιμπάν στην κλιματική διάσκεψη, από την άνοδό τους στην εξουσία το 2021.
Χρηματοδοτήσεις
Ο Ουγκαντέζος Αντόνια Αγιεμπάρε, πρόεδρος του μπλοκ διαπραγματεύσεων που αποκαλείται G77+ Κίνα στο οποίο συμμετέχουν οι αναπτυσσόμενες χώρες, προειδοποίησε ότι οι διαπραγματεύσεις, που θα διαρκέσουν δύο εβδομάδες, θα είναι δύσκολες για το βασικό διακύβευμα αυτής της COP: πόσα δισεκατομμύρια δολάρια μπορούν να δεσμευθούν οι πλούσιες χώρες να προσφέρουν ως κλιματική βοήθεια στις αναπτυσσόμενες;
«Αμέσως μόλις μιλάμε για χρήματα, όλοι αποκαλύπτουν τον πραγματικό τους εαυτό», εκτίμησε ο διπλωμάτης.
Πριν 15 χρόνια στην COP της Κοπεγχάγης οι ανεπτυγμένες χώρες δεσμεύθηκαν να προσφέρουν ετησίως 100 δισεκ. δολάρια στις αναπτυσσόμενες ως το 2020.
Τα χρήματα αυτά, στην πλειονότητά τους δάνεια, επέτρεψαν να κατασκευαστούν ηλιακά πάνελ, να βελτιωθεί η άρδευση, να κατασκευαστούν φράγματα και να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ξηρασίας στις καλλιέργειες.
Έχει έρθει η ώρα να αυξηθεί αυτή η βοήθεια, αλλά πόσο;
«Βάλτε χρήματα στο τραπέζι για να δείξετε τις ηγετικές σας ικανότητες», δήλωσε απευθυνόμενος κυρίως στους Ευρωπαίους ο Έβανς Ενζέβα από το Μαλάουι, διαπραγματευτής των 45 λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών.
Όμως η τάση στις πιο πλούσιες χώρες είναι η λιτότητα στην Ευρώπη και η διεθνής αποδέσμευση στις ΗΠΑ. Πολλοί ζητούν από την Κίνα και τις χώρες του Κόλπου να συνεισφέρουν περισσότερα.
Σε αυτό ο Κινέζος διαπραγματευτής απάντησε ότι δεν τίθεται θέμα «επαναδιαπραγμάτευσης» των κειμένων του ΟΗΕ που ορίζουν ότι μόνο οι ανεπτυγμένες χώρες, με βάση την ερμηνεία του ΟΗΕ, έχουν την υποχρέωση να πληρώνουν.
Αντιδρώντας στις επιφυλάξεις των Δυτικών, ο επικεφαλής του ΟΗΕ Κλίμα Σάιμον Στιλ υπογράμμισε ότι είναι προς το συμφέρον τους να πληρώσουν περισσότερο για να σώσουν το κλίμα:
«Καμία οικονομία, ακόμη και αυτές των χωρών της G20, δεν θα επιβιώσει από μια φρενήρη υπερθέρμανση του πλανήτη και κανένα νοικοκυριό δεν θα γλιτώσει από τον υψηλό πληθωρισμό που θα προκαλέσει».
