Σαφή απάντηση για τις εξαντλητικές εφημερίες στα δημόσια νοσοκομεία έδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ερώτηση του Αντιπροέδρου της LEFT και ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Κώστα Αρβανίτη.
Αφορμή αποτέλεσε η καταγγελία ειδικευόμενης ιατρού που υποχρεώθηκε να πραγματοποιήσει συνεχόμενες 24ωρες εφημερίες επί πέντε ημέρες, γεγονός που ανέδειξε τις τραγικές ελλείψεις προσωπικού και τις επικίνδυνες συνθήκες εργασίας στα δημόσια νοσοκομεία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ρητά ότι η Οδηγία 2003/88/ΕΚ κατοχυρώνει υποχρεωτικά τουλάχιστον έντεκα συνεχόμενες ώρες ημερήσιας ανάπαυσης ανά εικοσιτετράωρο και διευκρινίζει ότι ακόμη και στις περιπτώσεις που επιτρέπονται παρεκκλίσεις για τα νοσοκομεία, αυτές πρέπει να συνοδεύονται από ισοδύναμη αντισταθμιστική ανάπαυση που παρέχεται αμέσως μετά τον χρόνο εργασίας.
Η Επιτροπή είναι απολύτως σαφής. Υπενθυμίζει ότι ο χρόνος εφημερίας κατά τον οποίο ο εργαζόμενος υποχρεούται να βρίσκεται στον χώρο εργασίας λογίζεται εξ ολοκλήρου ως χρόνος εργασίας και άρα, εαν οι επαναλαμβανόμενες διαδοχικές 24ωρες εφημερίες δεν διακόπτονταν από τις προβλεπόμενες έντεκα ώρες ανάπαυσης, τότε η κατάσταση αυτή δεν ήταν σύμφωνη με την Οδηγία 2003/88/ΕΚ, η οποία δεσμεύει τόσο τον δημόσιο όσο και τον ιδιωτικό τομέα.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι παρακολουθεί τη συμμόρφωση όλων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, και ξεκαθαρίζει ότι, εφόσον διαθέτει αποδεικτικά στοιχεία για παραβιάσεις της Οδηγίας, μπορεί να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει κατά της χώρας βάσει του άρθρου 258 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει την εξουθένωση των γιατρών και των νοσηλευτών ως “κανονικότητα”. Οι εξαντλητικές εφημερίες δεν παραβιάζουν μόνο τα εργασιακά δικαιώματα των υγειονομικών, αλλά θέτουν σε κίνδυνο και την ασφάλεια των ίδιων των ασθενών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι τέτοιες πρακτικές παραβιάζουν κατάφωρα το ενωσιακό δίκαιο.
Η απάντηση αποκαλύπτει στην πραγματικότητα ότι το εντεκάωρο δεν είναι κανόνας που μπορεί να εφαρμόζεται γενικά αλλά μόνο σε συνθήκες έκτακτων περιστάσεων και αναγκών και δεν προσφέρεται σε γενική εφαρμογή όπως η κυβέρνηση το έχει θεσπίσει με νόμο της.
Η προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία δεν είναι διαπραγματεύσιμη και η ελληνική κυβέρνηση οφείλει επιτέλους να συμμορφωθεί με τις ευρωπαϊκές της υποχρεώσεις της, αντί να διοργανώνει επικοινωνιακές ευρω-φιέστες πανηγυρίζοντας για μια πλασματική βελτίωση των εργασιακών συνθηκών στη χώρα την ώρα που οι εργαζόμενοι σκοτώνονται και καταρρέουν.
Ακολουθούν η ερώτηση του Κ. Αρβανίτη και η απάντηση της Επιτροπής:
Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-001778/2026/rev.1
προς την Επιτροπή
Άρθρο 144 του Κανονισμού
Κωνσταντίνος Αρβανίτης (The Left)
Θέμα: Εξαντλητικές εφημερίες στα νοσοκομεία του ΕΣΥ
Η υπόθεση εξαναγκασμού ειδικευόμενης ιατρού σε συνεχείς 24ωρες εφημερίες επί πέντε ημέρες1 επαναφέρει το ζήτημα της παραβίασης εκ μέρους της Ελλάδας του ενωσιακού δικαίου αναφορικά με τα όρια εργασίας και τις περιόδους ανάπαυσης των εργαζομένων στον τομέα υγείας και αναδεικνύει όχι μόνο την τεράστια υποστελέχωση και τις δυσμενείς και εξαντλητικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στους δημόσιους φορείς υγείας, αλλά και τους κινδύνους που εγκυμονούν τέτοιες πρακτικές για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζόμενων και των ασθενών.
Δεδομένων των προβλέψεων της οδηγίας 2003/88/ΕΚ, ερωτάται η Επιτροπή:
1. Θεωρεί ότι πρακτικές συνεχόμενων 24ωρων εφημεριών χωρίς επαρκή ανάπαυση συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο;
2. Πώς αξιολογεί τον κίνδυνο για την υγεία και την ασφάλεια τόσο των εργαζομένων όσο και των ασθενών από τέτοιες πρακτικές;
3. Προτίθεται να διερευνήσει πιθανή παραβίαση της οδηγίας από την Ελλάδα (βλ. απόφαση ΔΕΕ C-180/2014);
Απάντηση της εκτελεστικής αντιπροέδρου κ.Mînzatu
εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
(29.6.2026)
Για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, η οδηγία 2003/88/ΕΚ1 για τον χρόνο εργασίας καθορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις για την οργάνωση του χρόνου εργασίας. Κάθε εργαζόμενος δικαιούται ελάχιστη περίοδο ημερήσιας ανάπαυσης διάρκειας έντεκα συναπτών ωρών ανά εικοσιτετράωρο2. Παρόλο που επιτρέπονται παρεκκλίσεις από τον κανόνα αυτό για υπηρεσίες σχετικές με την υποδοχή, τη νοσηλεία και/ή την περίθαλψη που παρέχονται από νοσοκομεία ή παρόμοια ιδρύματα, οι παρεκκλίσεις αυτές θα πρέπει να αντισταθμίζονται με ισοδύναμη περίοδο ανάπαυσης3. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει διευκρινίσει ότι η εν λόγω αντισταθμιστική ανάπαυση πρέπει να διαδέχεται άμεσα τον χρόνο εργασίας που υποτίθεται ότι πρέπει να αντισταθμίσει4.
Ο χρόνος εφημερίας, κατά τη διάρκεια του οποίου ο εργαζόμενος υποχρεούται να παραμένει στον χώρο εργασίας ή σε άλλον τόπο που καθορίζεται από τον εργοδότη, πρέπει να υπολογίζεται ως χρόνος εργασίας5. Στην περίπτωση που περιγράφεται, αν η εκτέλεση επαναλαμβανόμενων διαδοχικών εικοσιτετράωρων περιόδων εφημερίας δεν διακοπτόταν από έντεκα συναπτές ώρες ημερήσιας ανάπαυσης (ανά εικοσιτετράωρο), τότε η κατάσταση αυτή δεν ήταν σύμφωνη με την οδηγία 2003/88/ΕΚ, η οποία ισχύει για τους εργοδότες τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα. Η ευθύνη για τη διασφάλιση της ορθής και αποτελεσματικής εφαρμογής της εθνικής νομοθεσίας που μεταφέρει τις οδηγίες της ΕΕ στο εθνικό δίκαιο εναπόκειται πρωτίστως στις αρμόδιες εθνικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων, καθώς μόνο αυτές μπορούν να αξιολογούν τα πραγματικά περιστατικά σε μεμονωμένες περιπτώσεις.
Στο πλαίσιο του ρόλου της ως θεματοφύλακα των Συνθηκών, η Επιτροπή παρακολουθεί τη συμμόρφωση όλων των κρατών μελών με την οδηγία, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Εάν η Επιτροπή διαθέτει αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με παραβιάσεις της οδηγίας 2003/88/ΕΚ, μπορεί να προβεί σε κάθε ενέργεια που κρίνει αναγκαία, σύμφωνα με το άρθρο 258 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
