Δεν είναι η πρώτη φορά, και σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία, που ο αναπτυγμένος κόσμος δείχνει αδιαφορία και απροθυμία να συνδράμει τα φτωχά έθνη στην αγωνιώδη προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν παγκόσμιες προκλήσεις και να ανταπεξέλθουν σε δυσκολίες για τις οποίες ευθύνονται ελάχιστα.
Απορροφημένες από τα του οίκου τους, τις ανεπάρκειες και τους «δαίμονες» του ώριμου καπιταλισμού και των κορεσμένων αγορών, καθώς συντελείται η πρωτοφανής μετατόπιση πλούτου και τεχνολογίας από τη Δύση στην Ανατολή, οι πλούσιες χώρες αρνούνται να δαπανήσουν πόρους προς χάριν ενός ισορροπημένου και πιο δίκαιου παγκόσμιου συστήματος, που θα προσφέρει ελπίδα και προοπτική στα λιγότερο αναπτυγμένα έθνη.
Από τις ανεκπλήρωτες, ακόμη, υποσχέσεις για στήριξη στην αναγκαία προσαρμογή για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης έως τη λογική της υπερσυσσώρευσης εμβολίων κατά της Covid-19, οι πλούσιες χώρες συνεχίζουν την τακτική του «ριξίματος» των φτωχών συντηρώντας τον φαύλο κύκλο της ανισότητας και διαιωνίζοντας τη μονομέρεια.
Μπροστά στον κίνδυνο οι φιλόδοξες δεσμεύσεις και διακηρύξεις για το κλίμα να μείνουν στα χαρτιά με καταστροφικές συνέπειες για όλη την ανθρωπότητα, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε χθες ότι οι πλούσιες χώρες κινδυνεύουν να αθετήσουν τη μεγάλη υπόσχεση που έδωσαν στον φτωχό κόσμο για την κλιματική κρίση. Τα χρήματα που δεσμεύτηκαν να δώσουν ως έμπρακτη βοήθεια για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειές της δεν έχουν φανεί ακόμη και ο φόβος δίνει τη θέση του στην αβεβαιότητα.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες έπρεπε να λάβουν φέτος τουλάχιστον 100 δισ. δολάρια οικονομικής βοήθειας από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους των πλούσιων χωρών για να βοηθηθούν να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και να αντιμετωπίσουν τις καταστροφές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η υπόσχεση αυτή ήταν ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015 και θα αποτελέσει βασικό δεδομένο για τις κλιματικές συνομιλίες Cop26 του επόμενου έτους.
Θέμα εμπιστοσύνης
Μιλώντας κατ’ αποκλειστικότητα στον «Guardian», ο Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι η χρηματοδότηση για φέτος υπολείπεται κατά πολύ της συμφωνηθείσας δέσμευσης, γεγονός που θα έχει επιζήμια επίδραση στην εμπιστοσύνη των αναπτυσσόμενων χωρών στη Συμφωνία του Παρισιού. «Είναι σαφές ότι δεν είμαστε ακόμη εκεί (στον στόχο των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων). Όλες οι ενδείξεις που έχω είναι ότι το 2020 θα είμαστε κάτω από αυτό τον στόχο για τη χρηματοδότηση τόσο του μετριασμού των εκπομπών όσο και της προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής».
Ο γενικός γραμματέας του Οργανισμού επέσεισε τον κίνδυνο αυτής της αποτυχίας. «Πρέπει να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη του αναπτυσσόμενου κόσμου. Ένας από τους βασικούς τρόπους για να το πετύχουμε είναι να εφαρμόσουμε όσα υποσχεθήκαμε. Και μία από αυτές τις δεσμεύσεις είναι τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια».
Όπως είπε, ο ΟΗΕ ετοιμάζει ήδη μια έκθεση που θα καθορίζει επακριβώς πόσο μακριά βρίσκονται ακόμη οι πλούσιες χώρες όσον αφορά τη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Κατά τον ίδιο, οι πλούσιες χώρες θα πρέπει να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη του αναπτυσσόμενου κόσμου εάν περισσότερες από αυτές δεσμευτούν να επιτύχουν καθαρές μηδενικές εκπομπές γύρω στα μέσα του αιώνα.
Αλλά η εγωκεντρική στάση των πλούσιων δεν εξαντλείται μόνο στις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις τους για βοήθεια στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Κατ’ ανάλογο τρόπο επωφελούνται από τα επιτεύγματα της επιστήμης χάρη φυσικά στους πόρους τους και στη μονοπωλιακή αντίληψή τους για την πρόσβαση στη γνώση και την τεχνολογία.
Όπως αποκάλυψε χθες η «Λαϊκή Συμμαχία για τα Εμβόλια», μια εκστρατεία που αγωνίζεται για τον χαρακτηρισμό των εμβολίων ως δημόσιων αγαθών, οι πλούσιες χώρες έχουν αγοράσει μέχρι στιγμής δόσεις εμβολίων κατά της Covid-19 αρκετές για να εμβολιάσουν τρεις φορές όλο τον πληθυσμό τους! Την ίδια ώρα, οι αναπτυσσόμενες έχουν μείνει πίσω στον αγώνα για να τερματίσουν την πανδημία.
Σε 67 από τα φτωχότερα έθνη του κόσμου μόνο 1 στα 10 άτομα μπορεί να ελπίζει ότι θα έχει εμβολιαστεί μέχρι το τέλος του επόμενου έτους. Αλλά στον ανεπτυγμένο κόσμο, όπου ξεκίνησε εσπευσμένα η κούρσα για την εξασφάλιση αποθέματος εμβολίων κατά τις πρώτες ακόμη εβδομάδες της πανδημίας, έχουν ήδη παραγγελθεί ποσότητες που δημιουργούν πλεόνασμα. Τα έθνη που αντιπροσωπεύουν μόλις το 14% του παγκόσμιου πληθυσμού διαθέτουν ήδη περισσότερα απ’ τα μισά από τα πλέον υποσχόμενα εμβόλια κατά της Covid-19.
Οι υπεύθυνοι της εκστρατείας προέτρεψαν τις φαρμακευτικές εταιρείες να μοιραστούν την τεχνολογία και την πνευματική ιδιοκτησία τους με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και κάλεσαν τις κυβερνήσεις να δεσμευτούν ότι θα στείλουν εμβόλια στον αναπτυσσόμενο κόσμο ώστε να μετριαστούν οι επιπτώσεις της πρωτοφανούς αυτής υγειονομικής κρίσης.
