Παγκόσμια ημέρα μνημείων και τοποθεσιών η 18η Απριλίου, η οποία θεσπίστηκε πριν από τριάντα χρόνια από την UNESCO και το ICOMOS προκειμένου να τονιστεί η σημασία της διατήρησης και της προστασίας της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Όπως κάθε χρόνο, το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) προτείνει έναν κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο διεξάγονται εκδηλώσεις και επικεντρώνονται οι επιστημονικές συζητήσεις, που φέτος έχει για θέμα του την "Κληρονομιά της μνημόνευσης".
Η επιλογή του φετινού θέματος έχει πηγή έμπνευσής του τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από την έκρηξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου τον Αύγουστο του 1914. Το τέλος αυτής της μεγάλης ανθρωποσφαγής και οι μεγάλης κλίμακας καταστροφές που προκάλεσε οδήγησαν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες σε έναν νέο τρόπο μνημόνευσης, που συχνά έχει αποκληθεί "λατρεία των νεκρών". Επίκεντρο αυτής της μνημόνευσης ήσαν οι "ανώνυμοι" ηρωικώς πεσόντες, οι άγνωστοι στρατιώτες, μνημεία για τους οποίους κόσμησαν μεταπολεμικά όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως και την Αθήνα.
Η καταστροφή που ακολούθησε στον επόμενο πόλεμο, με τις μαζικές σφαγές αμάχων και τις γενοκτονίες ολόκληρων εθνοτικών ομάδων, πρωτίστως των Εβραίων, οδήγησε στη διαμόρφωση μιας διακριτής μνημονικής κουλτούρας και μνημειακής κληρονομιάς, που αποτυπώνεται ανάγλυφα σε χώρους και μνημεία που κατασκευάστηκαν με αποκλειστικό σκοπό τη μνημόνευση.
Σαν τέτοια μνημεία, το ελληνικό ICOMOS προτείνει ενδεικτικά τον Λέοντα της Χαιρώνειας και το χορηγικό Μνημείο του Λυσικράτους στην Πλάκα, την Αψίδα του Γαλερίου στη Θεσσαλονίκη, το Μνημείο του Ζαλόγγου, το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, το Διασυμμαχικό Μνημείο στο Πολύκαστρο Κιλκίς, το Γερμανικό Νεκροταφείο Διονύσου, το Μνημείο του Ολοκαυτώματος στη Θεσσαλονίκη.
Καθώς η φετινή Ημέρα Μνημείων συμπίπτει με την Μ. Παρασκευή, η βασική εκδήλωση του Ελληνικού ICOMOS θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 27 Απριλίου, στις 11.00 π.μ., στο Αμφιθέατρο του ΥΠΠΟ (Μπουμπουλίνας 20-22), με θέμα της "Ιστορική μνήμη και μνημόνευση. Μορφές έκφρασης και ερμηνεία" και βασικούς ομιλητές τους καθηγητές Ελεάνα Γιαλούρη, Αλεξάνδρα Μπούνια και Βαγγέλη Καραμανωλάκη. Τις δύο επόμενες Κυριακές θα πραγματοποιηθούν θεματικές ξεναγήσεις στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού (4.5) και του Α' Νεκροταφείου Αθηνών (11.5).
