Από την αρχή της διαδρομής του ο Τάσος Γκρους συνδύασε την στέρεη μουσική παιδεία του (σπούδασε κλασική κιθάρα) με μιαν έμφυτη Χατζιδακι-κή ευαισθησία (όχι συμπτωματικά ο δεύτερος δίσκος του είχε κυκλοφορήσει από την εταιρεία Σείριος του μεγάλου συνθέτη μας) για να κάνει μουσική που μιλάει χαμηλόφωνα και με πειθώ αντί να κραυγάζει και εμφορείται από μια γνήσια ελληνικότητα της ουσίας και όχι του τύπου. Η πιο πρόσφατη δουλειά του είναι το «Φυλάξου! – Μύθοι Και Τραγούδια Για Ζόρικους Καιρούς», μια σειρά από λιτά και πηγαία μελωδικά τραγούδια σε ποίηση Ιωάννη Πανουτσόπουλου τα οποία έχει ενορχηστρώσει ο Γιάννης Ιωάννου και ερμηνεύει η Φωτεινή Βελεσιώτου ενώ φωνητικά κάνει η Καλλιόπη Βέττα. Το «Φυλάξου!» κυκλοφορεί σε μιαν όμορφη έκδοση βιβλίου και CD του οποίου την αισθητική επιμέλεια ανέλαβε ο δικός μας Βαγγέλης Χερουβείμ, γελοιογράφος και σκιτσογράφος της Αυγής. Όσο για το από τι και πως πρέπει να προφυλαχτούμε πλέον αρμόδιος για να μας το πει είναι βέβαια ο δημιουργός του έργου....
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Είσαι ένας από τους συνθέτες που η μελοποίηση της ποίησης τους απασχολεί πάρα πολύ αν δεν κατέχει κομβική θέση στο έργο τους, έτσι δεν είναι; Δεν σε ενδιαφέρει και τόσο αντίστοιχα το να γράψει ένας στιχουργός τα λόγια ειδικά για τα τραγούδια σου;
Η ποίηση είναι αλήθεια ότι αποτελεί το κύριο στοιχείο της έμπνευσης μου αυτό όμως δεν σημαίνει ότι σνομπάρω και δεν ενδιαφέρομαι να βρω στίχους που να εκφράζουν με ποιητικό τρόπο όσα μπορούν να με συγκινούν και να με κινητοποιούν για να τα τραγουδήσω με την προσωπική μου έκφραση και φωνή. Το αντίθετο θα έλεγα και αυτό νομίζω ότι αναδεικνύεται μέσα από την δουλειά μου.
Τι σε ενέπνευσε λοιπόν τόσο στην ποίηση και γενικότερα την γραφή του Ιωάννη Πανουτσόπουλου και ειδικότερα στο συγκεκριμένο βιβλίο του;
Ο Ιωάννης είναι από τις σπουδαίες και σπάνιες περιπτώσεις διανοουμένων που ξεκίνησαν από τα σπλάχνα της εργατικής τάξης και κατάφεραν με προσωπικό μόχθο και αγώνα να ξεπεράσουν τους ταξικούς φραγμούς πρόσβασης στη μόρφωση και τη γνώση. Γι' αυτό και μέσα από το έργο του αναδεικνύεται το πηγαίο λαϊκό αίσθημα που τόσο πολύ λείπει στη σύγχρονη εποχή.
«Φυλάξου!», παράξενος τίτλος για CD…Πιστεύεις ότι πρέπει να φυλασσόμαστε σήμερα; Από ποιους, ποια πράγματα και γιατί;
Σε κάθε περίοδο κρύβονται πολλοί και «αόρατοι» κίνδυνοι. Σήμερα ιδιαίτερα όμως βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή της Ιστορίας μας, η παγκόσμια κρίση του καπιταλιστικού συστήματος εγκυμονεί κινδύνους για τους λαούς και έχει, στην κυριολεξία, λιανίσει τη χώρα μας. Είναι λοιπόν άμεση ανάγκη να διαφυλάξουμε την εθνική και πολιτιστική μας υπόσταση και στηριζόμενοι στο λαό να απομονώσουμε όλους όσους επιβουλεύονται και δουλεύουν για να διαλύσουν κάθε κοινωνική, πολιτική και εργασιακή κατάκτηση.
Σαφώς και αυτοί είναι «ζόρικοι καιροί» αλλά μόνο για οικονομικούς λόγους; Αξιακές, ηθικές και άλλες παράμετροι δεν τους κάνουν δυσκολότερους;
Η έκπτωση των αξιακών, ηθικών και των άλλων παραμέτρων συνέβη πολλά χρόνια πριν και δεν είναι φαινόμενο μόνον αυτής της εποχής. Πάνω σ' αυτό το γεγονός επένδυσε το σύστημα, πάλεψε και «πέρασε» τη δική του λογική. Η μεγαλύτερη ήττα της αριστεράς έχει να κάνει με την αδυναμία της να αντιπαραθέσει πειστικά τις δικές της ηθικές, πολιτιστικές και πολιτικές αξίες χαράζοντας μιαν άλλη διακριτή πορεία για τα πράγματα.
Και το πνεύμα και ο πολιτισμός; Έχουν γίνει και για αυτά ζόρικα τα πράγματα αντί να είναι παράγοντες που να βοηθούν τους ανθρώπους να πάρουν μία ανάσα;
Το πνεύμα και ο πολιτισμός – και δυστυχώς με την ενεργή συμμετοχή της πλειοψηφίας των δημιουργών - έγινε κατά κύριο λόγο εμπόρευμα και φυσικά δεν λειτούργησαν και δεν λειτουργούν βοηθώντας ουσιαστικά τους ανθρώπους.
Υπάρχει και μία «παιδική» αίσθηση, ίσως ακόμα και εκείνη του παραμυθιού σε αυτά τα τραγούδια που μιλούν για μια τόσο ζοφερή εποχή ή είναι μόνον η ιδέα μου;
Είναι μέρος της ψυχοσύνθεσης του ανθρώπου να λειτουργεί βαθιά μέσα του η «παιδική» αίσθηση ακόμα και όταν έχει πλέον ενηλικιωθεί. Όλοι μας μεγαλώσαμε με μύθους και παραμύθια, ποιος καλύτερος τρόπος λοιπόν να μιλήσεις γι' αυτή τη ζοφερή εποχή; Αυτή είναι που επιτυγχάνει η δουλειά του Ιωάννη.
Το κείμενο και οι στίχοι σου υπέβαλλαν μία συγκεκριμένη μουσική γλώσσα για την μελοποίηση τους ή κινήθηκες το ίδιο αυθόρμητα όπως και κάθε άλλη φορά;
Ο στίχος εκ των πραγμάτων σε καθοδηγεί και εναπόκειται στην ευαισθησία και την ικανότητα του συνθέτη να εκφράσει τη μουσική που κρύβει μέσα του ο λόγος και στο έργο αυτό λειτούργησα αυθόρμητα, με την έννοια ότι διοχέτευσα το συναίσθημα που μου δημιουργούσε ο λόγος, το κατέγραψα με τη δική μου μουσική έκφραση και δεν προσάρμοσα το λόγο στα δικά μου μουσικά «καλούπια».
Προέρχεσαι από μία λόγια, αν όχι καθαρά Χατζιδακι-κή, μουσική σχολή, τι σε έκανε λοιπόν αυτή τη φορά να επιλέξεις μια αμιγώς λαϊκή φωνή όπως η Φωτεινή Βελεσιώτου για να ερμηνεύσει τα τραγούδια;
Η Φωτεινή είναι μια γνήσια λαϊκή φωνή που όμως έχει και άλλες δυνατότητες έκφρασης οι οποίες φάνηκαν και στη δουλειά αυτή. Αποδείχθηκε στην πράξη η καλύτερη δυνατή επιλογή.
Και γιατί ανέθεσες την ενορχήστρωση στον Γιάννη Ιωάννου; Θεώρησες ότι για κάποιον λόγο δεν μπορούσες να την αναλάβεις ο ίδιος;
Με τον Γιάννη με συνδέει μια μεγάλη και βαθιά φιλία, συνεργάζομαι μαζί του από το 1986, όταν συμμετείχα στο Φεστιβάλ Ιθάκης. Από τότε η συνεργασία μας είναι συνεχής και έτσι είναι λογικό να του αναθέσω για πολλοστή φορά την ενορχήστρωση και αυτής της δουλειάς μιας και γνωρίζω ότι η ευαισθησία και η βαθιά γνώση του αντικειμένου που έχει θα αναδείξουν τα τραγούδια μου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Και τι σε έκανε τέλος να επιλέξεις τον Βαγγέλη Χερουβείμ για την αισθητική επιμέλεια; Ο κοινός πολιτικός χώρος, το ότι σου αρέσει η δουλειά του στην Αυγή και αλλού ή κάτι άλλο;
Η συνεργασία με τον Βαγγέλη συνέβη γιατί έχει την ικανότητα να συλλαμβάνει την κεντρική ιδέα και να απεικονίζει το λόγο με ένα σύγχρονο τρόπο και μια φρεσκάδα η οποία «έδεσε» πλήρως με το περιεχόμενο του έργου.
Βλέπεις κάποιο τρόπο, κάποια διέξοδο ώστε κάποτε στο μέλλον να μην χρειάζεται να γράφονται τραγούδια για ζόρικους αλλά για καλύτερους, πιο ανθρώπινους καιρούς; Ποια θα μπορούσε να είναι αυτή η διέξοδος και πώς μπορούμε να την βρούμε;
Ο μόνος τρόπος, η μόνη διέξοδος είναι η αποδόμηση και η καταστροφή του συστήματος εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Χρειάζονται πολλά, όμως τον κόσμο για ν' αλλάξεις – όπως λέει και ο Μπρεχτ - είναι ανάγκη όλοι μας, ο καθένας με τις δυνατότητές του, να συμβάλλουμε για να καταφέρουμε να φτάσουμε ως εκεί.
Σε καθαρά πολιτικό επίπεδο, ποια είναι η γνώμη σου για τα πράγματα, αρχικά αναφορικά με τις διπλές εκλογές τους Μαΐου και στη συνέχεια για τις βουλευτικές, όποτε και αν γίνουν; Τι πρέπει να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ για να τις κερδίσει και τι περιμένεις από τους αντίστοιχα εκλεγμένους εκπροσώπους του στη συνέχεια;
Η εκλογική διαδικασία είναι μία μόνο από τις μορφές πολιτικού αγώνα που πρέπει να δίνει ένα κόμμα της αριστεράς. Αν όλα όμως περιοριστούν στη μάχη αυτή και η νίκη στις εκλογές γίνει αυτοσκοπός τότε ελλοχεύει ο κίνδυνος, για να πετύχεις τον στόχο αυτό, να κάνεις πισωγυρίσματα και να βάλεις νερό στο κρασί σου. Είναι ανάγκη λοιπόν να συνοδεύεται από αγώνες που θα στοχεύουν κυρίως στην ανατροπή αυτού του συστήματος εξουσίας και θα προετοιμάζουν τα λαϊκά στρώματα για οποιοδήποτε ενδεχόμενο. Άλλωστε ιστορικά έχει γίνει φανερό ότι δεν φτάνει να γίνεις κυβέρνηση, η αντίδραση και ο πόλεμος που θα αντιμετωπίσεις από τα ξένα και ντόπια συμφέροντα θα είναι λυσσαλέα. Ιδιαίτερα λοιπόν οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι του λαού δεν θα πρέπει να έχουν και να σπέρνουν αυταπάτες και θα πρέπει πρώτοι αυτοί να δίνουν τη μάχη προς την σωστή κατεύθυνση.
Τελικά Τάσο είσαι αισιόδοξος ή μη για το μέλλον;
Η θεώρηση που έχω για τα πράγματα, η ιδεολογική μου αποσκευή και η πολιτική μου τοποθέτηση με κάνουν να βλέπω το μέλλον με αισιοδοξία.
Και τα επόμενα σχέδια σου, σχετικά με αυτό τον δίσκο και όχι μόνο;
Θα γίνει σοβαρή προσπάθεια να ακουστούν τα τραγούδια και οι μύθοι από όσο το δυνατόν πλατύτερο κοινό. Για τον λόγο αυτό θα παρουσιάσουμε ζωντανά το έργο αυτό σε όσους χώρους θα είναι διαθέσιμοι, φεστιβάλ, πολιτιστικούς συλλόγους, μουσικές σκηνές κ.λπ. Γενικότερα θεωρώ αναγκαίο όλοι οι δημιουργοί πνεύματος και πολιτισμού να συμμετέχουν ενεργά με το έργο τους στην μάχη για ένα καλύτερο αύριο.
Μια διαπίστωση με την οποία είναι αδύνατο να διαφωνήσει κανείς αν και δυστυχώς τελικά είναι μάλλον λίγοι εκείνοι που, όπως ο Τάσος Γκρους, την τηρούν και στην πράξη...
