Σύμφωνα με τη UNICEF, εκατομμύρια παιδιά σήμερα χαρακτηρίζονται ως «left-behind children», όρος που περιγράφει εκείνα που για μεγάλο διάστημα αναγκάζονται να ζήσουν με τους παππούδες ή άλλους συγγενείς καθώς οι γονείς τους φεύγουν από τη χώρα ως οικονομικοί μετανάστες. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα παιδιά αυτά αντιμετωπίζουν ψυχολογικά και συναισθηματικά προβλήματα (είναι επιρρεπή στη μοναξιά και στην κατάθλιψη), χαμηλότερες επιδόσεις στο σχολείο και υψηλότερα ποσοστά εγκατάλειψής του, περισσότερα προβλήματα υγείας και δυσκολίες στην κατάκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων.
Η Σοφία Πολίτου-Βερβέρη στο πρόσφατο βιβλίο της «Η Αλίθια στο ξέφωτο του πυκνού δάσους» στρέφει το βλέμμα μας σε ένα τέτοιο αγόρι. Πώς μεγαλώνει ένα παιδί όταν οι γονείς του είναι μακριά; Πώς βρίσκει παρηγοριά όταν το μόνο που έχει είναι οι αναμνήσεις τους; Ένα βιβλίο για την τραυματική εμπειρία των παιδιών που μένουν πίσω όταν οι γονείς ή οι κοντινοί τους άνθρωποι λείπουν, είτε προσωρινά είτε μόνιμα.
Συναντάμε το παιδί της ιστορίας σε ένα σπίτι μέσα στο πυκνό δάσος. Μεγαλώνει εδώ μόνο του. Οι γονείς του έχουν φύγει για τη Χώρα της Δουλειάς. Μεγαλώνουν εκεί μόνοι τους. Από την πρώτη σελίδα κυριαρχεί αυτό το αφόρητο συναίσθημα της μοναξιάς... «Πώς μπορούν και ζουν δίχως να βλέπουν αυτό που αγαπούν περισσότερο;». Θυμάται τη μυρωδιά τους, θυμάται τη ζεστασιά τους, υπακούει αυτούς που φροντίζουν για το φαγητό του, τα καθαρά του ρούχα, το μαλακό του κρεβάτι. Νανουρίζεται με τη μελωδία που του τραγουδά ένα πουλάκι μέσα στο κεφάλι του, μια μελωδία οικεία από τότε που ήταν μωρό.
Οι άνθρωποι γύρω του του χαϊδεύουν τα μάγουλα, του δίνουν ζαχαρωτά, το ρωτούν για το σχολείο, για τη γάτα, αλλά ποτέ για τους γονείς του. Και το αγόρι προσπαθεί να προχωρήσει σέρνοντας πάντα κάτι πίσω του... Άλλοτε το φορτίο είναι μικρό, άλλοτε μεγάλο, πάντα όμως έχει το ίδιο βάρος (κι ας προσπαθούν κάποιοι να το εξαπατήσουν πως τίποτα δεν σέρνει και πως όλα είναι μια ψευδαίσθηση). Βάζει και βγάζει στην τσέπη του ένα γκρίζο σύννεφο... ξέρει πως κάτι του λείπει... πολύ.
Αναζητά παρηγοριά στα βιβλία, εκεί που οι ιστορίες του ψιθυρίζουν «να μην ανησυχεί, γιατί πάντα μένει κάτι που βγάζει ρίζες...». Κάποια στιγμή θα βρεθεί στο ξέφωτο του πυκνού δάσους κι εκεί θα συναντήσει ένα παράξενο κορίτσι. Ένα κορίτσι που το λένε Αλίθια. Στο πρόσωπό της συναντά την παρουσία μέσα από την απουσία... γιατί η αλήθεια απελευθερώνει και η Αλίθια απελευθερώνει το παιδί από το τραύμα του.
Χάρη στην Αλίθια το αγόρι θα συναντήσει την προσωπική του ιστορία, θα την αποδεχτεί και θα ζήσει μαζί της. Καταλαβαίνει πως τόσο καιρό, θέλοντας να αποφύγει το τραύμα της μοναξιάς, ζει στη σφαίρα της ψευδαίσθησης εξαπατώντας τον εαυτό του. Η αποκάλυψη της αλήθειας θα το βοηθήσει να ανασυγκροτήσει τον εαυτό του και να νιώσει μια νέα αίσθηση ελευθερίας. Γιατί «η αλήθεια και η αγάπη δεν πληγώνουν», συνειδητοποιεί το παιδί. Χάρη στην Αλίθια/αλήθεια, το παιδί ανακαλύπτει πως η φιλία, η φαντασία και η ελπίδα μπορούν να φωτίσουν ακόμη και τα πιο σκοτεινά μονοπάτια.
Στο κείμενο είναι ευδιάκριτη η επίδραση από την ποίηση που επίσης γράφει η Σοφία Πολίτου. Ο εικονοπλαστικός λόγος περικλείει το συναίσθημα («τότε που τα σώματά τους μαλάκωναν σα ζυμάρια έτοιμα να ψηθούν για να γίνουν ψωμιά»), ο ρυθμός αποκαλύπτει τη δημοτική ρίζα («όταν ξημερώνει το πουλάκι κουβεντιάζει, όταν βραδιάζει αρχίζει να του τραγουδά»). Ταυτόχρονα, παίζοντας με τα ομόηχα (Αλίθια-κορίτσι / αλήθεια-πραγματικότητα) αγγίζει με έναν ιδιαίτερα φιλοσοφικό-ψυχαναλυτικό τρόπο το ζήτημα της διαχείρισης της απώλειας γενικότερα και του πώς η ειλικρίνεια και το «μοίρασμα» μπορεί να κάνουν το βάρος πιο εύκολο στη μεταφορά.
Η εικονογράφηση από την Ιουλία Μακρή προσδίδει στην ιστορία ένα ιδιαίτερο βάθος. Με μικρές, ελάχιστες χρωματιστές πινελιές, παίζοντας με τις σκιές και τα μισοφωτισμένα σκοτάδια, το βιβλίο αποκτά τη μυστηριακή ατμόσφαιρα και μεταφέρει τη μαγεία της συνάντησης με κάτι αποκαλυπτικό και ανατρεπτικό, που μπορεί να αλλάξει τη ζωή για πάντα. Στις εικόνες της αποτυπώνεται το εικαστικό βλέμμα του ανθρώπου που, με το ασπρόμαυρο να κυριαρχεί, δίνει χώρο για να γίνει- και οπτικά- κατανοητό πως η πραγματικότητα που γνώρισε αυτό το παιδί είναι διαφορετική από αυτή που η αλήθεια θα του μάθει...
Παιδί, τραύμα, απόσταση, μοναξιά, περιθώριο, ανάγκη για επούλωση, ενδοσκόπηση, αναγνώριση, αγκαλιά, μεταμόρφωση... λέξεις-κλειδιά σε ένα παραμύθι για μικρούς και μεγάλους, που θυμίζει πως οι πιο βαθιές ρίζες φυτρώνουν στην αλήθεια και στην αποδοχή.
Info:
«Η Αλίθια στο ξέφωτο του πυκνού δάσους»
Συγγραφέας: Σοφία Πολίτου-Βερβέρη
Εικονογράφηση: Ιουλία Μακρή
Εκδόσεις Φουρφούρι
Ηλικία: από 5+ ετών
12,98 ευρώ
