Σ’ ένα από τα ωραιότερα αμφιθέατρα της πόλης, κουβαλώντας μαζί του όχι μόνο το υπέροχο τρίο του, αλλά και όλη τη νορβηγική σχολή της τζαζ, ο Espen Berg απέδειξε ότι η μουσική δεν είναι ούτε επάγγελμα ούτε τελετουργία, αλλά ένα παιχνίδι υψηλής ακρίβειας - αν έχεις το κουράγιο να την αφήσεις να σε εκπλήξει.
Αυτός ο τύπος από τη Νορβηγία δεν κυνηγάει την εντύπωση, αλλά τη διαφάνεια. Δεν κάνει επίδειξη δεξιοτεχνίας, κι όμως η τεχνική του μπορεί να σηκώσει το βάρος μιας αφήγησης που δεν σε αφήνει να ξεκολλήσεις. Δεν φοβάται τον αυτοσχεδιασμό γιατί έχει εμπιστοσύνη στις ρίζες του και δεν διστάζει να γράψει ένα κομμάτι μέσα σε πέντε λεπτά, αρκεί να έχει προετοιμαστεί χρόνια!
Με τη φρεσκάδα της στιγμής
Εργα του όπως το «Water fabric» δείχνουν μια ισχυρή τάση προς τον πειραματισμό με σύνθετες δομές και αφηγηματική ροή. Ο Espen Berg αρχίζει μια νέα σύνθεση με μία μελωδία, έναν ρυθμό, μία ιδέα, μία οπτική εικόνα. Χρησιμοποιεί πολλές τεχνικές στη δημιουργία της μουσικής. Η βασική μέθοδός του είναι να παίζει στο πιάνο μέχρι να βρει κάτι ενδιαφέρον, και μετά να το εξελίσσει. Ξεκινάει συχνά από μια μαθηματική ιδέα, ένα σχήμα, μια τονική δομή ή επαναλαμβανόμενες μελωδικές ακολουθίες, όπως στο «Maetrix», το οποίο έγραψε για την Trondheim Jazz Orchestra το 2017.
Τον τελευταίο καιρό ο Espen χρησιμοποιεί τον αυθόρμητο αυτοσχεδιασμό ως μέθοδο σύνθεσης. Το «Water fabric» ήταν το πρώτο project όπου το δοκίμασε. Οι μελωδίες στο «Sun glacier» και στο «Hydrophobic» γράφτηκαν έτσι, αυτοσχεδιάζοντας δηλαδή σε πραγματικό χρόνο και κρατώντας το υλικό, ως σύνθεση, με τη φρεσκάδα της στιγμής. Με έναν τρόπο που μια «παραδοσιακή» σύνθεση δεν μπορεί.
Τιμή στους δασκάλους του
Ο Espen Berg σπούδασε στο θαυμάσιο περιβάλλον του Τμήματος Jazz του Πανεπιστημίου του Trondheim από το 2002 μέχρι το 2008. Σήμερα εργάζεται εκεί ως αναπληρωτής καθηγητής, και αναγνωρίζει τη σημασία του στην ανάπτυξη και στην αναγνώριση της τζαζ των σκανδιναβικών χωρών σε όλο τον κόσμο. Σχεδόν όλοι οι Νορβηγοί μουσικοί που έχουν ξεχωρίσει διεθνώς έχουν φοιτήσει σε αυτή τη σχολή.
«Η σχολή δίνει αξία στην πρακτική μουσική εμπειρία, συνδέοντας κάθε επιμέρους μάθημα (θεωρία, ear training, ιστορία της μουσικής κ.ά.) με το πώς κάθε φοιτητής αντιλαμβάνεται και αναπαράγει τα συναισθήματα της μουσικής μέσω της μίμησης, του αυτοσχεδιασμού και της σύνθεσης. Ακριβώς όπως άρχισα να μαθαίνω μουσική στα πρώτα μου χρόνια. Το Τμήμα Jazz του Πανεπιστημίου του Trondheim παρέχει στους επίδοξους μουσικούς όλα τα εργαλεία για να αναπτύξουν τη δική τους έκφραση και να βρουν μια δυνατή ταυτότητα, απαραίτητη για να ξεχωρίσουν» μας εξηγεί.
Αρμονική ένταση και ρυθμός
Αναγνωρισμένος ως ένας πραγματικός μάστερ του πιάνου, πρόσφατα παρουσίασε το έργο του «Water fabric» που δημιούργησε για σημαντικά παγκόσμια φεστιβάλ. Με έντονη παρουσία στην Ιαπωνία, σε όλη την Ευρώπη και στην Ινδία, έχει κυκλοφορήσει 4 άλμπουμ με το τρίο του (B.R. Poulsen στο κοντραμπάσο και Simon Albertsen στα τύμπανα), μεταξύ των οποίων το «Free to play» (2019) που ξεχώρισε ως ένα από τα καλύτερα άλμπουμ της χρονιάς. Όπως γνωρίζεις ένα βιβλίο που δεν είχες σκοπό να διαβάσεις, αλλά έμεινες ξάγρυπνος γιατί σου άλλαξε τον τρόπο που ακούς τη σιωπή, ανάμεσα στην αρμονική ένταση του «Free to play» και στα πολυρυθμικά περάσματα του «Fjære» κατάλαβα πώς η μουσική και οι πιανισμοί του μπόρεσαν να αφήσουν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους στην ψυχή μου.
Η επικοινωνία της μουσικής
Το «Free to play» αναδείχθηκε ως ένα από τα κορυφαία άλμπουμ του Espen Berg για το 2019, επηρεάζοντας ιδιαίτερα θετικά την εξέλιξη του τρίο του. Πάντα τον ενδιέφερε η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην αναγνώριση και στη δημιουργία της μουσικής. Από τη μία, προσπαθεί να μένει σε «flight mode» όταν συνθέτει, κυνηγώντας μόνο ό,τι βρίσκει ενδιαφέρον. Από την άλλη, η επικοινωνία της μουσικής του βασίζεται στη σχέση του ως καλλιτέχνη με το κοινό και τους κριτικούς.
Η αναγνώριση απ’ το έγκυρο Downbeat επηρέασε την πορεία του Espen Berg Trio και το επόμενο άλμπουμ, το «Fjære», έτυχε πολύ διαφορετικής υποδοχής. Το κοινό το λάτρεψε, αλλά οι κριτικοί δεν το εκτίμησαν τόσο όσο το «Free to play». Για το επερχόμενο άλμπουμ του, που θα κυκλοφορήσει την άνοιξη του 2026, έχει συνθέσει μουσική που παίρνει το νήμα από τα δύο προηγούμενα και τα συνδυάζει μ’ έναν τρόπο που τον κάνει περήφανο.
Μαθήματα μουσικής συνοχής
Το Espen Berg Trio, μία από τις πιο δυναμικές φωνές της σύγχρονης τζαζ, φέρνει το ξεχωριστό σκανδιναβικό ηχόχρωμα στο παγκόσμιο τζαζ σκηνικό. Η μουσική του τρίο συνδυάζει μελωδίες με σύνθετους ρυθμούς, εξαιρετική τεχνική και τη μοναδική σκηνική αλληλεπίδρασή τους, προσφέροντας μια φρέσκια προσέγγιση στην παράδοση του piano trio και της σκανδιναβικής τζαζ. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που το Espen Berg Trio έχει κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση. Πρώτα απ’ όλα, και οι τρεις έχουν δουλέψει με αφοσίωση για να βρουν τον δικό τους προσωπικό τρόπο να εκφράζουν τη μουσική που αγαπούν. Από την πρώτη μέρα προσέγγισαν τη φόρμα του jazz trio με την επιθυμία να δημιουργήσουν έναν μοναδικό ήχο, βαθιά ριζωμένο στην παράδοση, αλλά ταυτόχρονα ανοιχτόμυαλο και φρέσκο.
Espen Berg Trio: Τεχνική και συναίσθημα
Ο Berg είχε τη χαρά να παίζει κάθε χρόνο στην Ελλάδα μετά την πρώτη του εμφάνιση με το τρίο του το 2017 στο Ναύπλιο. Ανυπομονούσε να παίξει στο Jazzèt Festival, σε ένα αμφιθέατρο με μεγάλη συναυλιακή ιστορία, και χαιρόταν που θα συμμετείχε σε ένα νέο φεστιβάλ, το οποίο όλοι ελπίζουμε πως θα εξελιχθεί και θα καθιερωθεί ως ένα από τα πλέον σημαντικά jazz φεστιβάλ της Αθήνας.
Η μοναξιά ενός σολίστα
Από το 2019 ο Espen Berg παίζει πλήρως αυτοσχεδιασμένες σόλο συναυλίες και τρεις από αυτές έχουν κυκλοφορήσει ως live άλμπουμ. Ήταν ένας μακροπρόθεσμος στόχος του από τότε που άκουσε το The Köln Concert του Keith Jarrett το 2003. Πέρασε 16 χρόνια δουλεύοντας και προετοιμαζόμενος για να εμφανιστεί ως σόλο αυτοσχεδιαστής. Αυτό το μουσικό του πρότζεκτ τροφοδοτεί όλα τα υπόλοιπα, και τα ενώνει μεταξύ τους.
Στο επερχόμενο άλμπουμ του με το Espen Berg Trio και στο ντεμπούτο του νέου του κουαρτέτου Aileron περιλαμβάνονται αρκετά τέτοια κομμάτια. Σε κάποια από αυτά όλα τα στοιχεία προέρχονται από αυτοσχεδιασμό, όχι μόνο η μελωδία. Ένα κομμάτι ολοκληρώνεται σε λίγα λεπτά και το μόνο που τον καθυστερεί είναι να το καταγράψει!
Πάντα τον ενέπνεε μια ευέλικτη και πολυδιάστατη τεχνική, ταυτόσημη με την αβίαστη μουσική έκφραση. «Εκτιμώ την τεχνική μου γιατί μου επιτρέπει να κάνω ό,τι νιώθω, τόσο ως συνθέτης όσο και ως αυτοσχεδιαστής. Ξέρω ότι ο Bárður και ο Simon έχουν δουλέψει πολύ πάνω στην τεχνική τους, κάτι που μου δίνει την ελευθερία να δοκιμάζω ό,τι θέλω, γνωρίζοντας ότι μπορούν να το χρησιμοποιήσουν δημιουργικά» λέει ο Espen κοιτώντας τους μουσικούς συντρόφους του. «Η τεχνική είναι ένα εργαλείο που μας επιτρέπει να ταξιδεύουμε βαθιά στις διαθέσεις και στα ηχοτοπία που εκφράζουν οι συνθέσεις ή τα αυτοσχεδιαστικά μέρη. Η τεχνική και η ευρεία κατανόηση της μουσικής μού επιτρέπουν να παίζω ακόμα και τα απλά, λιτά μέρη με περισσότερη χάρη και ουσία. Και αυτό αγγίζει την καρδιά του ακροατή».
Σύνθετοι ρυθμοί και δυνατές μελωδίες
Αφήνω τον Espen Berg να μας μιλήσει με τα δικά του λόγια: «Ο ήχος μας βασίζεται σε όσα φέρνουμε στο τραπέζι ως μεμονωμένοι μουσικοί, αλλά δεν θα υπήρχε trio χωρίς τις συνθέσεις. Όταν γράφω μουσική, πάντοτε αναζητώ νέους τρόπους να εκφράσω τον εαυτό μου. Οι συνθέσεις μου είναι απόσταγμα μιας σαραντάχρονης εξερεύνησης της μουσικής με μέσο τη μίμηση, τον αυτοσχεδιασμό, αλλά και τη σύνθεση κομματιών που σημαίνουν πολλά για μένα. Βρίσκω την έμπνευση σε διαφορετικά είδη μουσικής και προσπαθώ να κατανοήσω πώς λειτουργεί ή γιατί με συγκινεί, τι κρύβεται πίσω της. Με αυτή τη μέθοδο διευρύνω την κατανόησή της -ως γλώσσας-, ώστε να μπορώ να δημιουργώ ό,τι εκφράζει τα συναισθήματα και την περιέργειά μου για τη μουσική. […]
Από τη χρονιά που ίδρυσα το τρίο, το 2014, το χρησιμοποιώ για να δοκιμάζω ιδέες και συνθέσεις μου, να βελτιώνω τις ικανότητές μου στη σύνθεση και να ενισχύω την αλληλεπίδρασή μας. Είμαστε όλοι παθιασμένοι με τον ρυθμό, με τους παράξενους χρόνους, τις πολυρυθμίες και διαφορετικές αισθήσεις του swing, κάτι που μας έχει οδηγήσει σε πολλά πειράματα και παιχνίδια με ρυθμικά études και στη δημιουργία μιας ρυθμικά φορτισμένης μουσικής. Λατρεύω τον συνδυασμό σύνθετων ρυθμών με δυνατές μελωδίες και θέλω η μουσική να ακούγεται εύκολη και αβίαστη, ακόμα και όταν είναι βασισμένη σε περίπλοκες δομές».
